Phát huy vai trò của đội ngũ trí thức vì sự phát triển thành phố

Đóng góp nhiều ý kiến khoa học, xác đáng

Trong 10 năm triển khai Quyết định 14, Liên hiệp hội Hải Phòng thực hiện hơn 50 nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội gồm các đề án lớn, quan trọng về chủ trương, chính sách phát triển kinh tế, xã hội, khoa học công nghệ (KHCN), giáo dục và đào tạo, bảo vệ môi trường, xây dựng và phát triển đội ngũ trí thức trên địa bàn thành phố do Thành ủy, UBND thành phố giao, các sở, ngành đề nghị hoặc những vấn đề chiến lược, tác động xã hội rộng do Liên hiệp hội đề xuất. Liên hiệp hội Hải Phòng phối hợp chặt chẽ với Liên hiệp hội Việt Nam và các hội thành viên trong thực hiện các đề tài tư vấn phản biện.

TS. Phạm Hữu Thư, Phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng cho biết, cuối năm 2023, Liên hiệp hội tham mưu UBND thành phố ban hành Quyết định 55 quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp hội Hải Phòng, nhằm cụ thể hóa Quyết định 14, đưa hoạt động này đi vào nền nếp, bài bản, hiệu quả hơn. Nhờ đó, sự phối hợp giữa Liên hiệp hội với các sở, ngành trong triển khai hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội có sự chuyển biến tích cực. Một số sở, ngành chủ động đề nghị Liên hiệp hội tham gia ý kiến vào các đề án do sở chủ trì.

Trên cơ sở đó, năm 2024, UBND thành phố giao Liên hiệp hội Hải Phòng tư vấn, phản biện và giám định xã hội 1 chương trình và 3 đề án. Đến nay, Liên hiệp hội thành phố thực hiện xong 2 nhiệm vụ với nhiều ý kiến đóng góp khoa học, xác đáng. Theo Trưởng Phòng Quản lý khoa học (Sở KHCN) Đặng Trần Kiên, năm 2024, Sở KHCN chủ trì xây dựng dự thảo Đề án “Xây dựng Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo (ĐMST) Hải Phòng”. Liên hiệp hội Hải Phòng tổ chức hội đồng tư vấn phản biện và đưa ra nhiều ý kiến đóng góp có giá trị. Phần lớn trong số đó được Sở KHCN tiếp thu để chỉnh sửa, hoàn thiện nội dung Đề án trước khi trình UBND thành phố như: Xác định quan điểm đột phá đối với hoạt động khởi nghiệp ĐMST, vai trò lan toả quy mô vùng của Trung tâm Hỗ trợ khởi nghiệp ĐMST Hải Phòng, vấn đề nhân lực, việc tính toán hiệu quả đầu tư...

Đề xuất sửa đổi Quyết định 14 của Thủ tướng Chính phủ

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai Quyết định 14 có lúc, có nơi, có việc bị hạn chế, như kinh phí chi cho hoạt động này quy định tại Thông tư 11/2015 của Bộ Tài chính còn thấp, chưa tương xứng với sự đóng góp của đội ngũ trí thức. Các vấn đề cần tư vấn phản biện và giám định xã hội theo Quyết định 14 bị bó hẹp một số lĩnh vực như: KHCN, giáo dục và đào tạo, chính sách xây dựng, phát triển đội ngũ trí thức, chưa phù hợp với Điều lệ của Liên hiệp hội Việt Nam là “hoạt động hợp pháp trên các lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, khoa học tự nhiên và KHCN”. Thời gian tổ chức tư vấn, phản biện đối với các nhiệm vụ do thành phố “đặt hàng” khá ngắn, khiến đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học chưa có nhiều thời gian nghiên cứu hồ sơ, tài liệu, ảnh hưởng phần nào đến chất lượng tư vấn, phản biện. Một số ngành chưa nhận thức hết vai trò tư vấn phản biện của đội ngũ trí thức, nhà khoa học nên còn “ngại” chủ động đặt hàng Liên hiệp hội tổ chức tư vấn, phản biện các đề án thuộc ngành quản lý. Ngoài ra, đội ngũ chuyên gia trong các hội, đơn vị thành viên trực thuộc Liên hiệp hội còn mỏng ở một số lĩnh vực trọng điểm mà thành phố quan tâm.

Theo TS. Bùi Thanh Tùng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố, để bảo đảm chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội, Liên hiệp hội Hải Phòng đề xuất sửa đổi Quyết định 14 theo hướng nghiên cứu, đánh giá và xem xét kiến nghị Chính phủ ban hành quyết định mới hoặc nâng cấp thành văn bản có hiệu lực pháp luật cao hơn, có thể thành Nghị định của Chính phủ. Liên hiệp Hội Việt Nam thường xuyên tổ chức tập huấn quy trình, kỹ năng tư vấn phản biện và giám định xã hội tổ chức hội thảo, tọa đàm, trao đổi thông tin cập nhật, nghiên cứu biên soạn tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ tư vấn phản biện… nhằm hỗ trợ nâng cao năng lực cán bộ, nhất là cán bộ làm công tác tư vấn phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp hội Hải Phòng tăng cường huy động nguồn lực từ đội ngũ trí thức bên ngoài thành phố tham gia vào hoạt động tư vấn, phản biện. Thời gian tới, khi Bộ Tài chính sửa đổi Thông tư 11/2015 có thể tháo gỡ vướng mắc về định mức, cơ chế tài chính liên quan đến hoạt động này.

Bài và ảnh: NGUYÊN NGUYÊN