"Hà Nội đêm giải phóng"
(HPĐT)- Ra đời vào đúng năm 1954, tác phẩm "Hà Nội đêm giải phóng" đặc tả không khí tưng bừng rộn rã, niềm hân hoan ngập tràn của người dân 36 phố phường khi "đón chào đoàn quân tiến về". 70 năm qua, "Hà Nội đêm giải phóng" - bức tranh bột màu thấm đẫm tình cảm của họa sĩ Lê Thanh Đức (hiện lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam), luôn được những người yêu mến Thủ đô nhắc nhớ, nhất là những dịp kỷ niệm mùa thu tháng Mười...
Lúc sinh thời, họa sĩ Lê Thanh Đức vốn là người đa tài, đa nghề. Vẽ, chụp ảnh, làm thiết kế mỹ thuật, nghiên cứu nghệ thuật, viết văn... ở lĩnh vực nào ông cũng có thành tựu nhất định. Từng theo học Trường cao đẳng Mỹ thuật Đông dương khóa 1943, sau Cách mạng Tháng Tám, Lê Thanh Đức lại tiếp tục học Trường Mỹ thuật Việt Nam tới khi tốt nghiệp. Là người năng động, ham hiểu biết, Lê Thanh Đức không chịu ngồi yên mà luôn mày mò tự học hỏi, thu nhận thêm kiến thức. Ông tự học ngoại ngữ để rồi có thể sử dụng thành thạo tiếng Anh trong nghiên cứu và dịch thuật. Thành quả những chuyến điền dã, những mày mò đọc, học, hiểu... của Lê Thanh Đức là những cuốn sách mang hàm lượng tri thức cao như: "Đình làng miền Bắc", "Nghệ thuật modern và hậu modern", "Từ điển nghệ thuật" và loạt sách dành riêng cho trẻ em. Tri thức tinh hoa của Lê Thanh Đức đóng góp cho đời sống nghệ thuật Việt Nam nửa cuối thế kỷ 20, đã khiến họa sĩ - nhà nghiên cứu Phan Cẩm Thượng tôn vinh ông là một "họa sĩ - trí thức" tiêu biểu...
Sự nghiệp hội họa của họa sĩ Lê Thanh Đức, ngoài những tác phẩm tranh cổ động có đóng góp thiết thực cho các hoạt động tuyên truyền, còn loạt tranh bột màu, sơn dầu có giá trị nghệ thuật mà "Hà Nội đêm giải phóng" là ví dụ tiêu biểu. Hoàn thành vào đúng năm 1954, thời khắc các đoàn quân tiến về tiếp quản Thủ đô, người dân các lứa tuổi, nhất là các em nhỏ đang bộc lộ niềm vui không thể kìm nén. Phố phường Hà Nội rực rỡ cờ đỏ sao vàng, bừng sáng niềm vui, quang cảnh trong "Hà Nội đêm giải phóng" trở thành một phần ký ức khó phai mờ của người dân Thủ đô qua nhiều năm tháng... Ký ức tươi đẹp đó được khơi gợi trở lại đúng thời khắc kỷ niệm 70 năm giải phóng Thủ đô (1954-2024), khi tác phẩm "Hà Nội đêm giải phóng" của họa sĩ Lê Thanh Đức được trưng bày, ra mắt công chúng rộng rãi nhân dịp lễ trọng...
Sinh năm 1925, mất năm 2004, họa sĩ Lê Thanh Đức dành trọn cuộc đời của mình cho sáng tạo nghệ thuật và nghiên cứu, phổ biến nghệ thuật. Ông được bạn bè, đồng nghiệp, những người cùng thời đánh giá như một nghệ sĩ cống hiến hết mình cho nghệ thuật, cho cuộc đời mà không toan tính, đòi hỏi gì cho riêng mình...