Phát huy giá trị nghệ thuật chèo ở nông thôn
(HPĐT)- Thời gian qua, các đội chèo, câu lạc bộ chèo nở rộ tại các địa phương trong thành phố. Nghệ thuật chèo không chuyên trở thành phong trào văn nghệ quần chúng mạnh mẽ, đóng vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa của bà con nhân dân, góp phần động viên mọi người hăng say lao động, sản xuất.
Nhiệt huyết của những người “nghệ sĩ nông dân”
Cứ vào 20 giờ hằng ngày, ông Trần Tăng Thắng (68 tuổi) cùng các thành viên Câu lạc bộ chèo làng Lô Đông (xã Vĩnh Long, huyện Vĩnh Bảo) lại luyện tập những lời hát, điệu múa chèo truyền thống tại sân đình. Ban đầu, vì tình yêu chèo, những người già trong làng đã gắn kết với nhau, rồi dần hình thành và phát triển thành đội văn nghệ nhằm nâng cao đời sống văn hóa - tinh thần của bà con. Đến nay, câu lạc bộ thu hút sự tham gia của hơn 20 thành viên sinh hoạt thường xuyên, với đủ các thành phần, lứa tuổi, trong đó có 2 thành viên hơn 80 tuổi. Là một trong những thành viên tham gia nhiệt tình của câu lạc bộ chèo làng Lô Đông, bà Phạm Thị Dung (65 tuổi) bày tỏ: “Mặc dù công việc đồng áng vất vả, nhưng với niềm đam mê nghệ thuật chèo, chúng tôi cố gắng duy trì luyện tập đều đặn vào các tối trong tuần. Được đắm mình trong từng câu hát, làn điệu mới khiến mọi lo toan, mệt nhọc dường như đều tan biến.”
Đặc biệt, ngoài biểu diễn thuần thục các vở chèo cổ: Lưu Bình - Dương Lễ, Tống Trân - Cúc Hoa, Trương Viên, Đường Trường Thu Không, Vỡ nước…, câu lạc bộ còn dàn dựng các chương trình hát văn, ca khúc cách mạng với chủ đề ca ngợi Đảng, Bác Hồ, thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và phản ánh những thay đổi trong đời sống nông thôn nhằm phục vụ các dịp lễ hội truyền thống của địa phương.
Sinh ra tại làng Câu Tử Ngoại (xã Hợp Thành) - một trong những làng nổi tiếng với loại hình nghệ thuật chèo của huyện Thủy Nguyên, nghệ sĩ Bùi Trọng Ước - hội viên Hội Nghệ sĩ sân khấu Hải Phòng cho rằng: Nghệ thuật chèo không chuyên không đòi hỏi cao yếu tố nghệ thuật. Có thể giọng hát, điệu múa của những “diễn viên”, “nghệ sĩ” nghiệp dư còn mộc mạc, giản đơn, ngượng nghịu, nhưng bản sắc ấy mới phản ánh thực chất tâm tư, tình cảm qua câu hát, làn điệu; giúp họ xua tan mệt nhọc sau thời gian lao động, sản xuất. Đồng thời, đây cũng là cơ hội gia tăng sự gắn kết cộng đồng, mang lại niềm vui cho những người chung quanh.”
Nét đẹp trong đời sống sinh hoạt văn hóa cộng đồng
Cùng với sân khấu chèo chuyên nghiệp, hoạt động sôi nổi của các đội chèo, câu lạc bộ chèo không chuyên tại các làng xã đã đóng góp đáng kể cải thiện đời sống văn hóa của người dân. Đối với những người nghệ sĩ không chuyên, sân khấu chèo không chỉ là sân chơi giải trí sau thời gian lao động, sản xuất, mà còn là nơi thúc đẩy và gia tăng sự gắn kết cộng đồng. Sự phát triển mạnh mẽ của phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng này trở thành nhân tố quan trọng trong công cuộc giữ gìn, bảo tồn và phát huy giá trị nghệ thuật văn hóa truyền thống giữa đời sống đương đại; góp phần cổ vũ, động viên mọi người hăng hái thực hiện các phong trào thi đua, nhất là phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”.
Anh Phạm Quang Huy, chuyên viên Phòng Hướng dẫn hoạt động văn hóa cơ sở (Trung tâm Văn hóa thành phố) thông tin: Hiện, thành phố có khoảng 35 câu lạc bộ, đội chèo không chuyên thuộc các quận, huyện. Trong đó, Trung tâm Văn hóa thành phố phụ trách và quản lý trực tiếp 2 câu lạc bộ không chuyên. Các câu lạc bộ chèo quần chúng luôn là điểm đến yêu thích của nhiều người dân, đặc biệt ở độ trung tuổi, cao tuổi với số lượng thành viên mỗi câu lạc bộ là từ 15-20 người. Một số đội chèo, câu lạc bộ chèo tiêu biểu, hoạt động tích cực như: đội chèo các xã Tân Liên, Vinh Quang, Dũng Tiến, Nhân Hòa và đội rối - chèo xã Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo); đội chèo Lương Câu, xã Quang Trung (huyện An Lão); đội chèo các xã Hùng Thắng, Khởi Nghĩa và câu lạc bộ chèo Hương Quê (huyện Tiên Lãng); đội chèo các xã Thụy Hương, Kiến Quốc, Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy);...
Để các đội chèo, câu lạc bộ chèo không chuyên nói riêng cũng như phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng nói chung được duy trì và thực sự phát triển sâu rộng, các địa phương cần triển khai và mở rộng mô hình câu lạc bộ chèo không chuyên, biến câu lạc bộ thành sân chơi nghệ thuật, tổ chức nhiều cuộc thi, liên hoan, hội diễn để các đội chèo, câu lạc bộ chèo tham gia, các hạt nhân văn nghệ chèo được trải nghiệm, sáng tạo; chính sách hỗ trợ kinh phí, cơ sở vật chất cho các câu lạc bộ, đầu tư kinh phí phục dựng các trích đoạn, tích chèo cổ, mở các lớp đào tạo diễn viên, nhạc công, tác giả, đạo diễn cho nghệ thuật chèo không chuyên;... nhằm nâng cao đời sống sinh hoạt văn hóa tinh thần của người dân.