Hiệp ước tương lai: Vun đắp cuộc sống tốt đẹp hơn
(HPĐT)- Trong khuôn khổ Tuần lễ cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc (LHQ) khóa 79, Hội nghị thượng đỉnh Tương lai lần đầu diễn ra tại New York (Mỹ) thành công tốt đẹp với việc thông qua "Hiệp ước cho tương lai" nhằm giải quyết hàng loạt cuộc xung đột, các mối đe dọa về môi trường, cũng như những thách thức công nghệ mà nhân loại đang phải đối mặt. Điều này đặc biệt có ý nghĩa khi nguy cơ về cuộc chiến tranh toàn diện ở Trung Đông đang hiển hiện.
Tạo dựng cơ sở cho thế hệ mai sau
Tại hội nghị, hầu hết các nước tham dự đều nhất trí thông qua “Hiệp ước vì tương lai”, với 5 chương và 56 dòng hành động cụ thể trong các lĩnh vực: Phát triển bền vững và tài trợ cho phát triển; hòa bình và an ninh quốc tế; khoa học, công nghệ, đổi mới và hợp tác kỹ thuật số; thanh niên và các thế hệ tương lai; và cải cách quản trị toàn cầu. Hiệp ước kêu gọi cải cách Hội đồng Bảo an hướng tới mục tiêu tăng tính đại diện, minh bạch và hiệu quả hơn, tăng cường vai trò của Đại hội đồng và Hội đồng kinh tế - xã hội.
Đáng chú ý, “Hiệp ước vì tương lai” có hai phụ lục về Thỏa thuận Kỹ thuật số toàn cầu và Tuyên bố về các thế hệ tương lai có ý nghĩa quan trọng. Thỏa thuận Kỹ thuật số toàn cầu đặt ra năm mục tiêu chính về hợp tác số toàn cầu, bao gồm thu hẹp khoảng cách số giữa các nước, mở rộng sự tham gia vào nền kinh tế số, thúc đẩy không gian số an toàn và bảo mật, quản trị dữ liệu có trách nhiệm và tăng cường quản trị quốc tế về AI. Tuyên bố về các thế hệ tương lai đặt ra các nguyên tắc chỉ đạo và cam kết cụ thể nhằm bảo vệ lợi ích của các thế hệ tương lai.
Phát biểu tại hội nghị, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres nêu bật vai trò của hiệp ước mới được thông qua, cho rằng các thỏa thuận mang tính bước ngoặt của tổ chức này là bước thay đổi hướng tới chủ nghĩa đa phương hiệu quả hơn, toàn diện hơn và có tính tương tác, kết nối cao hơn. Trong khi đó, lãnh đạo của nhiều nước cũng cam kết củng cố hệ thống đa phương để bắt kịp với thế giới đang thay đổi, đồng thời bảo vệ nhu cầu cũng như lợi ích của các thế hệ hiện tại và tương lai vốn đang phải đối mặt với nhiều cuộc khủng hoảng dai dẳng.
Cần nhiều nỗ lực
Trong hàng loạt cuộc khủng hoảng đang diễn ra trên thế giới hiện nay, đa số các quốc gia tham dự hội nghị bày tỏ quan ngại về các cuộc xung đột. Tại hội nghị, LHQ mô tả tình hình toàn cầu hiện nay là “vô cùng nguy hiểm”, với khả năng chiến tranh hạt nhân bùng nổ cao hơn nhiều so với nhiều thập niên trước. Xung đột, bạo lực, nhu cầu nhân đạo và di dời lên đến mức cao chưa từng có. Ước tính 25% dân số thế giới, trong đó có 20% trẻ em, đang sống ở những khu vực xảy ra xung đột. Năm 2023 đã chứng kiến số người chết liên quan đến xung đột cao nhất trong gần 3 thập niên.
Do đó cải cách LHQ, bao gồm Hội đồng Bảo an, được lãnh đạo nhiều nước đề cập đến nhằm "phản ánh thực tế của thế giới hiện đại" và giải quyết các thách thức hiện nay cũng như trong tương lai. Trong đó, điều quan trọng là cộng đồng quốc tế phải duy trì tính hiệu quả của LHQ, đặc biệt trong bối cảnh các cuộc xung đột đang ngày càng leo thang. Nhiều quốc gia khẳng định sự ủng hộ vững chắc đối với người dân Palestine và cuộc đấu tranh của họ để thành lập một nhà nước độc lập dựa trên đường biên giới năm 1967, cũng như đối với chủ quyền của Liban. Đồng thời kêu gọi cộng đồng quốc tế thể hiện trách nhiệm nhằm buộc Israel "chấm dứt các hoạt động bất hợp pháp" tại các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng của Palestine.
Tổng thống Mỹ Joe Biden kêu gọi các giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban, cũng như cuộc xung đột ở Gaza, Ukraine. Tổng thống Biden nhắc đến mối quan hệ giữa Mỹ và Việt Nam như minh chứng cho việc các nước có thể vượt qua quá khứ, từ đối thủ trong chiến tranh trở thành đối tác và bạn bè. Việt Nam kêu gọi các quốc gia cần tăng cường đoàn kết, chung tay, cùng hành động, hợp tác chặt chẽ, phát huy cao độ vai trò của các thể chế toàn cầu, đặc biệt là LHQ và các tổ chức khu vực, trong đó có ASEAN, nhằm đạt mục tiêu cao nhất là chấm dứt chiến tranh, kiến tạo hòa bình, xây dựng thế giới tốt đẹp và đem đến hạnh phúc cho nhân loại.
Nhiều nhà lãnh đạo cảnh báo nhân loại đang "tiến gần đến điều không thể tưởng tượng - một thùng thuốc súng có nguy cơ nhấn chìm thế giới". Do đó, sự kết nối giữa các nước khiến đây trở thành những vấn đề chung của toàn nhân loại, thay vì bó hẹp trong phạm vi biên giới của một vài quốc gia. Nhu cầu cải cách càng trở nên cấp thiết khi thời hạn đạt được các Mục tiêu Phát triển bền vững (SDG), với mục đích xây dựng tương lai tốt đẹp hơn vào cuối thập niên này, đang đến gần.