Xây dựng Hải Phòng trở thành động lực phát triển của Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước: Phát huy tiềm năng, lợi thế vượt trội của thành phố Cảng (Kỳ 1)
Triển khai các nhiệm vụ cụ thể hóa định hướng này, Hải Phòng gánh vác vai trò lớn, trách nhiệm cao với quan điểm xuyên suốt được chỉ rõ trong nhiều nghị quyết của Trung ương: Xây dựng và phát triển thành phố trở thành động lực phát triển của vùng Bắc bộ và của cả nước. Để hoàn thành trọng trách được giao, bên cạnh sự quyết tâm cao, nỗ lực phấn đấu của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân thành phố, là sự quan tâm, tạo điều kiện, giúp đỡ của Trung ương, nhất là về thể chế, cơ chế có tính vượt trội, đột phá để phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế, sức mạnh nội tại của thành phố Cảng.
Kỳ 1: Vị trí đặc biệt, lợi thế nổi bật
Với vị trí địa chính trị, địa kinh tế đặc biệt, Hải Phòng là thành phố cảng biển lớn nhất miền Bắc, cửa ngõ giao thương xuất nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ kết nối với thị trường trong và ngoài nước. Đây là lợi thế so sánh vượt trội của thành phố so với các địa phương trong khu vực trong quá trình xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh. Khai thác lợi thế này, thành phố Cảng đã và đang có những đóng góp quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc nói chung, Vùng đồng bằng sông Hồng nói riêng.
Vai trò to lớn về nhiều mặt
Trung tá Đoàn Hải Tuấn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty TNHH Cảng container quốc tế Tân Cảng Hải Phòng (TCHICT) cho biết, đơn vị hiện đang thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ quân sự quốc phòng và sản xuất kinh doanh. Trong đó, cảng TC-HICT thuộc cụm cảng nước sâu Lạch Huyện, có vị trí trọng yếu về quốc phòng- an ninh ở khu vực vịnh Bắc bộ, luôn sẵn sàng nhận và hoàn thành các nhiệm vụ về quốc phòng. Với nhiệm vụ sản xuất kinh doanh, đơn vị tập trung kinh doanh khai thác dịch vụ cảng biển; xây dựng và trở thành trung tâm kết nối hệ thống cảng và các cảng cạn (ICD) khu vực phía Bắc; tạo hành lang hướng biển cho các tỉnh phía Bắc Việt Nam và các tỉnh phía Nam Trung Quốc, góp phần vào sự phát triển của Hải Phòng nói riêng và khu vực miền Bắc nói chung.
Theo lãnh đạo TCHICT, với hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số trong quản lý, điều hành hoạt động, hiện có 25 hãng tàu lớn trên thế giới đưa tàu vào khai thác tại cảng; gần 10.000 khách hàng xuất nhập khẩu sử dụng dịch vụ của cảng. Đến nay, cảng vượt công suất thiết kế (hơn 1,1 triệu teus), đang tiếp nhận 13 tuyến dịch vụ thường xuyên mỗi tuần, trong đó có 7 tuyến dịch vụ xuyên Thái Bình Dương đi trực tiếp đến Mỹ, 3 tuyến dịch vụ Ấn Độ và các tuyến dịch vụ Nội Á khác. “Thời gian tới, cùng với hệ thống cảng biển Hải Phòng, chúng tôi tiếp tục nâng cao vị thế cảng nước sâu lớn nhất khu vực miền Bắc, góp phần minh chứng cho tầm nhìn, định hướng đúng đắn của Trung ương và thành phố nhằm phát triển Hải Phòng theo hướng biển, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, là điểm đến cho các nhà đầu tư nước ngoài, giảm chi phí logistics cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu…”, trung tá Đoàn Hải Tuấn thông tin.
Sở hữu hệ thống cảng biển lớn nhất miền Bắc, trong những năm gần đây, sản lượng hàng hóa thông qua cảng biển Hải Phòng luôn đạt mức tăng trưởng ổn định, năm sau cao hơn năm trước, sắp cán mốc 100 triệu tấn/năm (9 tháng năm 2024 đạt 78,2 triệu tấn). Thành phố còn có Cảng hàng không quốc tế Cát Bi, đường sắt, đường cao tốc Hà Nội- Hải Phòng và hệ thống đường thủy nội địa, góp phần hoàn thiện hệ thống giao thông đủ cả 5 loại hình liên kết Hải Phòng với các tỉnh, thành phố trong cả nước và vươn ra khắp thế giới.
Nằm ở trung tâm Vùng đồng bằng sông Hồng, trên vành đai hợp tác Việt Nam - Trung Quốc (Hai hành lang - Một vành đai), kết nối tới hai trung tâm kinh tế- thương mại lớn của Trung Quốc là Nam Ninh (Quảng Tây) và Côn Minh (Vân Nam), Hải Phòng có điều kiện thuận lợi hơn một số địa phương khác trong phát triển kinh tế, nhất là kinh tế biển, hội nhập quốc tế, trong đó có hoạt động xuất nhập khẩu, thu hút đầu tư, gồm đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI). Điều này càng có ý nghĩa quan trọng khi nước ta đang đẩy mạnh triển khai Chiến lược biển Việt Nam, trong đó trọng tâm là phát triển kinh tế biển.
Cùng với lợi thế về mặt địa lý, Hải Phòng có vị thế về địa chính trị, chiến lược, kinh tế và quốc phòng- an ninh đặc biệt quan trọng, được minh chứng trong suốt chiều dài lịch sử phát triển. TS Vũ Thành Tự Anh, Giám đốc Trường Chính sách công và Quản lý Fulbright (Trường đại học Fulbright) nhận xét, ngay từ cuối thế kỷ 19, Hải Phòng từng được xác định là một trung tâm kinh tế quan trọng của Việt Nam và “thủ đô kinh tế” của Đông Dương. Nhiều ngành kinh tế quan trọng của Hải Phòng được hình thành và phát triển gần 150 năm qua, nhất là các ngành nghề liên quan đến kinh tế biển.
Cùng quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, Phó chủ tịch Thường trực Hội Nghề cá Việt Nam nêu rõ, là một trong 28 địa phương ven biển của Việt Nam, Hải Phòng có vị trí trọng yếu tại vùng duyên hải Bắc bộ với hơn 125 km chiều dài bờ biển, diện tích thềm lục địa tới 100.000 km2. Trên cơ sở đó, Hải Phòng xác định cụ thể các ngành, lĩnh vực biển trọng tâm của thành phố. Trong đó chú trọng phát triển hệ thống cảng, dịch vụ cảng và vận tải biển, phấn đấu trở thành trung tâm dịch vụ hàng hải và vận tải biển lớn của Việt Nam, có vị thế trong khu vực Đông Nam Á; phát triển công nghiệp biển, các khu kinh tế, khu công nghiệp ven biển, phát triển Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải thành trung tâm kinh tế hiện đại của cả nước, là cửa chính mở ra biển; đồng thời đưa Hải Phòng trở thành trung tâm đóng mới và sửa chữa tàu biển lớn nhất Việt Nam.
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 13 của Đảng định hướng phát triển các vùng kinh tế theo hướng “Khai thác tốt hơn và phát huy tốt nhất các lợi thế của mỗi vùng về kết cấu hạ tầng, điều kiện tự nhiên, vị trí địa kinh tế - chính trị, nguồn nhân lực và tăng cường tính liên kết nội vùng và liên vùng để tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, tạo không gian phát triển mới...”. Trong năm 2022, lần đầu Bộ Chính trị ban hành 6 nghị quyết về phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đối với 6 vùng của cả nước, trong đó có Nghị quyết số 30 cho Vùng đồng bằng sông Hồng gồm 11 tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Tại Nghị quyết số 30 và Nghị quyết số 45 về xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Bộ Chính trị chỉ rõ quan điểm xuyên suốt: Xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng không chỉ là cực phát triển quan trọng trong tam giác phát triển Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, mà còn là động lực phát triển của Vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, Vùng đồng bằng sông Hồng và cả nước.
Truyền thống “đi đầu”, tinh thần “dám nghĩ, dám làm”
GS.TS, NGND Nguyễn Quang Ngọc, Phó chủ tịch Hội Khoa học lịch sử Việt Nam nhận định, với đặc thù, lợi thế địa lý như vậy, người Hải Phòng tạo cho mình tư chất hào sảng, bản lĩnh mạnh mẽ, cũng như sớm được tiếp cận các xu hướng phát triển, giao lưu văn hóa với thế giới bên ngoài, “dám nghĩ, dám làm” để tạo nên những kỳ tích trong lịch sử. GS.TS Vũ Minh Khương, giảng viên cao cấp Trường Chính sách công Lý Quang Diệu (Đại học quốc gia Singapore) nhấn mạnh: Hải Phòng có “kho báu” vô tận, vô giá mà nhiều thế hệ lãnh đạo thành phố luôn chú ý “mở ra” để tạo sức mạnh, giúp Hải Phòng đóng vai trò động lực tiên phong, góp phần đưa Việt Nam trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045.
Tài sản quý giá, kho báu vô tận đó chính là lòng tự hào về truyền thống “Trung dũng - Quyết thắng”, tinh thần “dám nghĩ, dám làm”, đi đầu trong đổi mới sáng tạo của người đất Cảng, được thể hiện trên cơ sở nắm vững, vận dụng sáng tạo các cơ chế, chính sách để tạo đột phá trong phát triển, phù hợp tình hình thực tiễn. Theo TS Vũ Thành Tự Anh, điều này được chứng minh qua khoán sản phẩm trong nông nghiệp tại Hải Phòng, là điển hình của tinh thần “dám nghĩ, dám làm” và tư duy thực tiễn. Sự đột phá về khoán hộ trong giai đoạn “đêm trước đổi mới” những năm cuối thập niên 70, đầu thập niên 80 thế kỷ trước của Hải Phòng là cơ sở, thực tiễn gợi mở để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 và Nghị quyết 10 về khoán trong nông nghiệp, tạo “cuộc cách mạng” trong sản xuất nông nghiệp, đưa lĩnh vực này phát triển rực rỡ như ngày nay.
Tiếp nối tinh thần đó, Hải Phòng tiếp tục đi đầu, trở thành điểm sáng trong thu hút đầu tư nước ngoài đầu thập niên 1990 với các nhà đầu tư chất lượng cao từ Nhật Bản. Những năm gần đây, Hải Phòng có sự bứt phá lớn trong việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng, nhất là hạ tầng về giao thông; thu hút các dự án công nghiệp trọng điểm. Riêng năm 2023 Hải Phòng thu hút tới 3,4 tỷ USD vốn FDI; trên địa bàn có 933 dự án còn hiệu lực với tổng vốn 28,9 tỷ USD.
Thành quả này đến từ nỗ lực không ngừng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện và đổi mới hoạt động xúc tiến đầu tư. Thành ủy, UBND thành phố tích cực đối thoại với cộng đồng doanh nghiệp để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, tạo điều kiện thuận lợi nhất đối với hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Quyết tâm, nỗ lực của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Hải Phòng được thể hiện qua những kết quả ấn tượng trong phát triển kinh tế- xã hội, tiêu biểu là kỳ tích tăng trưởng GRDP đạt “2 chữ số” liên tục 9 năm qua. Đây cũng là cơ sở để thành phố tăng cường liên kết, hợp tác với các địa phương trong vùng và cả nước, cùng hỗ trợ, thúc đẩy nhau phát triển. Trong đó, nhiều công trình giao thông kết nối Hải Phòng với các tỉnh chung quanh được xây dựng từ nguồn vốn lớn của thành phố.
Kỳ 2: Tạo xung lực để Hải Phòng bứt phá