Cảnh báo hoạt động đào tạo bán hàng phản cảm
(HPĐT)- Những ngày vừa qua, video clip đào tạo bán hàng của một hội, nhóm kinh doanh mỹ phẩm với màn người quản lý bắn chun nịt vào cổ tay của các thành viên không đạt chỉ tiêu doanh số ngay khi xuất hiện trên mạng xã hội TikTok gây tranh cãi gay gắt trong cộng đồng. Dưới góc nhìn của những chuyên gia, phương pháp đào tạo này là “bẫy tâm lý đám đông”, những người tham gia cần tỉnh táo tránh xa.
Bắn nịt vào cổ tay để… truyền cảm hứng?
Trong clip xuất hiện trên mạng Tik Tok mới đây, một nữ quản lý liên tục dùng tay kéo nắm dây nịt bắn vào cổ tay của nhân viên do người này thiếu nỗ lực, không đạt chỉ tiêu doanh số. Nhân viên bị bắn chun nịt biểu hiện khá đau đớn. Sau đó, người quản lý ôm lấy nhân viên động viên. Dưới hội trường, nhiều người chứng kiến cũng bày tỏ sự xúc động, thậm chí bật khóc nức nở. Chị Nguyễn Thị Hoàn, ở địa chỉ số 17, đường khu tái định cư Đông Khê 2, phường Đằng Giang (quận Ngô Quyền) cho biết: Khi xem clip này, tôi ngạc nhiên, không hiểu vì sao các quản lý lại sử dụng phương pháp trên để đào tạo kỹ năng bán hàng cho nhân viên của mình. Liệu nhân viên kia học được gì từ hành động quản lý “trừng phạt” khi không đạt doanh số?
Thực tế, không ít lần, cư dân mạng "bất ngờ" trước các cách thức đào tạo nhân viên của các hội, nhóm kinh doanh đăng tải trên mạng xã hội. Cách đây 4 năm, trong chương trình đào tạo nữ lãnh đạo xuất chúng, quản lý một hãng mỹ phẩm đưa ra thử thách bước đi trên con đường hoa hồng có rải gai ở dưới để “hun đúc” lòng dũng cảm, quyết tâm theo đuổi mục tiêu của các nhân viên. Theo Phó chủ tịch Hội doanh nhân trẻ Hải Phòng Chu Minh Cương, kinh doanh theo hội, nhóm phát triển tại Việt Nam từ khá lâu. Cùng với sự phát triển của mạng xã hội, sự kết nối, liên kết giữa các cá nhân tạo cơ hội để hình thức kinh doanh này phát triển. Về bản chất, hình thức kinh doanh này không xấu. Thông qua khai thác mối quan hệ của mỗi nhân viên, cán bộ quản lý, hội, nhóm sẽ phân phối các sản phẩm tới tay người tiêu dùng. Để kinh doanh hội nhóm, kinh doanh đa cấp thành công, vai trò tích cực của mỗi thành viên trong hệ thống rất quan trọng. Nhiều nhãn hàng chọn cách thức kinh doanh này sẽ sử dụng các bài thử thách cách sử dụng hiệu ứng tâm lý đám đông để đào tạo kỹ năng bán hàng, đồng thời xây dựng quyết tâm cho mỗi cá nhân để thực hiện được mục tiêu mà hội, nhóm đề ra. Tuy nhiên, đây là hình thức không phù hợp, không có tác dụng rõ rệt đến hiệu quả công việc kinh doanh. Bởi để kinh doanh hiệu quả, người kinh doanh không chỉ cần ý chí, quyết tâm, mà còn phải có hiểu biết, am hiểu thị trường, mặt hàng mà mình kinh doanh, nhu cầu, tâm lý khách hàng… Không những thế, kiểu thử thách như trên mà còn tiềm ẩn những tác hại về sức khỏe, tâm lý đối với người tham gia.
Tỉnh táo để không bị lôi kéo
Theo chuyên gia tâm lý Đoàn Minh Tỵ, việc thực hiện các thử thách hoặc các hình phạt kiểu bắn chun nịt vào tay như kể trên là hình thức đánh vào tâm lý cảm xúc của người tham gia để kêu gọi sự đoàn kết, quyết tâm của các thành viên trong thực hiện mục tiêu kinh doanh của hội, nhóm. Khi tham gia vào những thử thách, chương trình đó, các cá nhân gia tăng sự hưng phấn, ý chí quyết tâm hoặc niềm tự hào về bản thân, sử dụng cảm xúc thay vì lý trí khi đánh giá các sự vật, sự việc, hiện tượng. Điều đó dễ dẫn tới những quyết định, việc làm cảm tính, thậm chí sai lầm. Chưa kể, việc bị quản lý áp dụng hình phạt trước đông đảo những người khác có thể dẫn tới những tổn thương về mặt tâm lý, lòng tự trọng, tâm lý thất vọng, chán nản về bản thân của người tham gia vào quá trình đào tạo. Vì vậy, sử dụng cách thức đánh vào tâm lý này để đào tạo nhân viên kinh doanh hoàn toàn không phù hợp.
Phó chủ tịch Hội Doanh nhân trẻ Hải Phòng Chu Minh Cương cho rằng, khát vọng gặt hái thành công trong kinh doanh để có kinh tế tự chủ, khấm khá là nguyện vọng chính đáng của bất cứ cá nhân nào. Một thủ lĩnh, nhân viên bán hàng giỏi là người biết tổ chức quản lý, biết cách thức tiếp cận với người mua, có khả năng nắm bắt sở thích người tham gia vào hoạt động mua bán. Có nhiều cách để trang bị kiến thức, kỹ năng kinh doanh, bán hàng từ đọc sách, tự học, trang bị các kiến thức cơ bản về lĩnh vực kinh tế tới tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm từ những người thành công. Tuy nhiên, tham gia các thử thách, “hình phạt” để kêu gọi quyết tâm, nỗ lực như trên thì không đúng, không đạt được hiệu quả. Do đó, mỗi người khi mong muốn khởi nghiệp, thành công trong kinh doanh cần tỉnh táo để tránh xa những cái bẫy tâm lý đám đông trên hành trình tìm kiếm những con đường kinh doanh phù hợp và hiệu quả cho riêng bản thân mình.