Chung tay tháo “ngòi nổ” Trung Đông
(HPĐT)- Căng thẳng leo thang trong những ngày qua, nhất là sau khi Israel cân nhắc các lựa chọn đáp trả vụ tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Iran ngày 1-10, nguy cơ về "cuộc xung đột toàn diện" ở Trung Đông đang dần hiện rõ. Theo các nhà lãnh đạo thế giới, hoàn toàn có thể tránh được kịch bản tồi tệ như vậy, nhưng cộng đồng quốc tế cần phải nỗ lực hơn nữa.
Nguy cơ xung đột lan rộng
Cảnh tượng gần 200 tên lửa lao xuống thành phố Tel Aviv của Israel tối 1-10 là dấu hiệu rõ ràng nhất về kịch bản mà cộng đồng thế giới lo ngại, cuộc chiến tranh khu vực thảm khốc đã ở ngưỡng bùng phát tại Trung Đông. Đây là cuộc tập kích thứ hai của Iran vào lãnh thổ Israel trong vòng chưa đầy 6 tháng. Hồi tháng 4 vừa qua, Iran sử dụng máy bay không người lái và tên lửa hành trình tấn công căn cứ quân sự Israel trên sa mạc Negev thưa vắng. Israel sau đó cũng "giơ cao đánh khẽ" với cuộc tấn công đáp trả mang tính biểu tượng, giúp hai bên lùi bước khỏi bờ vực chiến tranh.
Nhưng lần này, Iran phóng loạt tên lửa đạn đạo, loại vũ khí nhanh hơn, uy lực hơn, khó đánh chặn hơn, chỉ mất khoảng 12 phút để lao tới lãnh thổ Israel kể từ lúc phóng. Các mục tiêu của đợt không kích dường như bao gồm những khu vực đô thị đông đúc. Iran tuyên bố đây là hành động đáp trả việc một số nhân vật của nước này cũng như của các phong trào Hamas và Hezbollah bị thiệt mạng trong các cuộc không kích của Israel trước đó.
Giới quan sát cảnh báo, sau cuộc tập kích trực diện lần hai của Iran, Israel sẽ đáp trả toàn diện và danh sách mục tiêu có thể gồm các cơ sở hạt nhân của Iran, vốn được Tehran coi là "lằn ranh đỏ". Trong khi đó, Thủ tướng Benjamin Netanyahu cảnh báo Iran phạm "sai lầm nghiêm trọng" và sẽ trả giá vì đã phóng tên lửa vào Israel. Ngày 2-10, trong cuộc họp khẩn cùng các quan chức an ninh hàng đầu, Thủ tướng Netanyahu xem xét phương án đáp trả Iran bằng cách tấn công cơ sở hạ tầng chiến lược, như giàn khoan dầu, hoặc tập kích các cơ sở hạt nhân nước này. Các vụ ám sát và tấn công vào hệ thống phòng không Iran cũng được xem xét, nhưng chưa có quyết định nào được đưa ra.
Đặc biệt nguy hiểm khi Israel được cho là đã phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Iran cũng sở hữu lượng lớn nhiên liệu hạt nhân, dù có thể chưa đủ để chế tạo vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Thúc đẩy giải pháp
Dù đợt tập kích tên lửa mới của Iran gây tổn thất nhỏ, nhưng phản ứng của các lãnh đạo Israel đang làm dấy lên nỗi lo ngại về cuộc xung đột khu vực lan rộng, theo các nhà phân tích. Nếu Israel vượt “lằn ranh đỏ” bằng cách tập kích các cơ sở hạt nhân, Iran chắc chắn sẽ phải có hành động trả đũa quyết liệt hơn, khiến vòng xoáy xung đột càng trở nên khó lường. Trung Đông đang trong tình trạng bất ổn hơn rất nhiều so với một năm trước. Căng thẳng khu vực hiện tại không chỉ dừng lại ở cuộc đối đầu giữa Israel với phong trào Hamas ở Gaza và lực lượng Hezbollah ở Liban. Các nhà quan sát nhận định, cuộc chiến toàn diện hoặc thậm chí ở quy mô hạn chế hơn, cũng có thể tàn phá Liban, Israel, Iran và cả khu vực Trung Đông, cũng như ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình thế giới.
Trước viễn cảnh đó, Tổng thư ký Liên hợp quốc (LHQ) Antonio Guterres lên tiếng phản đối cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran vào Israel, đồng thời kêu gọi tất cả quốc gia, bao gồm cả các thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, hành động kiên quyết để ngăn chặn cuộc xung đột rộng lớn hơn ở Trung Đông.
Trong động thái mới nhất, Tổng thống Mỹ Joe Biden cho biết, Mỹ đang thảo luận với Israel về các phương án đáp trả cuộc tấn công của Tehran, bao gồm cả việc Israel tấn công các cơ sở dầu mỏ của Iran. Tuy nhiên, Tổng thống Biden cho biết, sẽ không ủng hộ bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel vào các địa điểm hạt nhân của Iran. Đồng thời, Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) cùng các đồng minh khác kêu gọi ngừng bắn ngay lập tức trong 21 ngày trong cuộc xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah.
Giới quan sát cho rằng, sẽ không ai giành được chiến thắng nếu chiến tranh toàn diện bùng nổ ở Trung Đông. Đau thương, tàn phá, chết chóc sẽ bao trùm khu vực, trong khi nền kinh tế toàn cầu sẽ hứng chịu thêm đòn giáng mới. Đây là thời điểm quyết định với vận mệnh của người dân Trung Đông, do đó sự vào cuộc quyết liệt của cộng đồng quốc tế, nhất là Mỹ và phương Tây là hết sức quan trọng để ngăn chặn thảm kịch có thể xảy ra.