Tổ chức chính quyền đô thị tại Hải Phòng: Tăng tính chủ động, hiệu quả quản lý, tạo đột phá trong phát triển (Kỳ cuối)

Kỳ cuối: Bảo đảm thực thi, phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Những đề xuất, mong muốn

Huyện An Dương đang trong quá trình chuyển đổi thành đơn vị hành chính quận. Theo đề án sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, thành lập các phường, thành lập quận và điều chỉnh địa giới hành chính giữa huyện An Dương và quận Hồng Bàng, quận An Dương có 10 phường, trong đó 6 phường được thành lập trên cơ sở giữ nguyên trạng diện tích tự nhiên, dân số 6 xã; 4 phường thành lập trên cơ sở sáp nhập, chia tách 7 xã, thị trấn. Quá trình chuyển đổi đơn vị hành chính, một trong những vấn đề huyện tập trung giải quyết là sắp xếp, bố trí cán bộ dôi dư sau sáp nhập, chia tách các xã. Sau khi thành lập quận, thực hiện mô hình tổ chức chính quyền đô thị, quận An Dương sẽ không tổ chức HĐND quận, phường, tiếp tục đặt ra yêu cầu sắp xếp bộ máy, bố trí cán bộ, cùng với đó là việc vận hành như thế nào để giải quyết công việc đạt hiệu quả cao. Ngoài ra, cũng theo đề án, có 3 xã của huyện An Dương là An Hồng, Đại Bản, An Hưng sáp nhập về quận Hồng Bàng và thành lập phường. Bởi vậy, việc sắp xếp đội ngũ đại biểu chuyên trách của 3 địa phương cũng là tâm tư của một bộ phận cán bộ, đảng viên, nhân dân trên địa bàn. Do đó, Bí thư Huyện ủy An Dương Trần Thị Quỳnh Trang đề xuất thành phố quan tâm xem xét chỉ đạo giải quyết các vấn đề này.

Trưởng Phòng Nội vụ UBND quận Hải An Bùi Đức Tiệp cho biết, quận có 8 đơn vị hành chính cấp phường. Khi thực hiện mô hình chính quyền đô thị, việc sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức quận, phường (là đại biểu HĐND chuyên trách) phải tổ chức lại do dôi dư. Do đó, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết về tổ chức chính quyền đô thị tại Hải Phòng, đề nghị các cấp có thẩm quyền sớm chỉ đạo, hướng dẫn việc bố trí, sắp xếp số công chức HĐND quận; quan tâm xem xét việc tăng số lượng công chức chuyên môn cấp phường để đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ công tác quản lý nhà nước trong hoạt động của chính quyền đô thị, khi phát sinh tăng một số nhiệm vụ chuyển giao từ HĐND phường.

Không chỉ liên quan đến sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, tổ chức bộ máy chính quyền đô thị cũng đặt ra những vấn đề đối với công tác giám sát, kiểm tra, bảo đảm thực hiện quyền lực Nhà nước và quyền làm chủ của nhân dân… Phó bí thư Thường trực Quận ủy, Chủ tịch HĐND quận Hồng Bàng Đỗ Việt Hưng cho biết: Giám sát việc thi hành pháp luật ở địa phương, giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước cùng cấp và cấp dưới là một trong 3 chức năng quan trọng của HĐND. Khi thực hiện mô hình chính quyền đô thị, cùng với việc bỏ HĐND cấp quận, phường cần có giải pháp để tổ chức hoạt động giám sát hiệu quả. Cần phát huy hơn nữa vai trò, trách nhiệm giám sát của nhân dân theo hình thức giám sát trực tiếp và giám sát thông qua Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị, xã hội. Nhưng thực tế thời gian qua, nhiều tổ chức chính trị xã hội tập trung hoạt động phong trào, vai trò phản biện, giám sát còn yếu. Đây là vấn đề cần được quan tâm, khắc phục trong thời gian tới.

Theo Chủ tịch Hội Luật gia Hải Phòng Trần Ngọc Vinh, nội dung trọng tâm, cốt lõi của Đề án tổ chức chính quyền đô thị thành phố Hải Phòng là không tổ chức HĐND cấp quận, phường. Do vậy, cần có giải pháp căn cơ khi triển khai, thực hiện để bảo đảm yêu cầu trong việc kiểm soát quyền lực của người đứng đầu chính quyền, vấn đề đại diện của người dân ở chính quyền đô thị, vấn đề Đảng lãnh đạo chính quyền đô thị, nhất là quy định cụ thể việc giám sát của MTTQ và các tổ chức chính trị- xã hội đối với hoạt động của chính quyền đô thị.

Tại hội nghị giao ban của Thường trực HĐND thành phố với Thường trực HĐND các quận, huyện lần thứ 4 nhiệm kỳ 2021-2026 trong tháng 8 vừa qua, đồng chí Lê Tiến Châu, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội Hải Phòng nhấn mạnh: Tới đây, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về chính quyền đô thị thành phố, trong đó nhiều nội dung tác động trực tiếp đến hoạt động của HĐND các cấp, nhất là việc không tổ chức HĐND quận và phường. Đồng chí Bí thư Thành ủy yêu cầu HĐND các cấp tiếp tục phát huy vai trò của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, chủ động tham mưu, đề xuất với cấp ủy Đảng, phối hợp UBND các cấp tổ chức triển khai tốt Nghị quyết của Quốc hội về chính quyền đô thị thành phố Hải Phòng, trong đó cần nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và làm tốt công tác tư tưởng đối với cán bộ, đảng viên hiện đang công tác tại HĐND các quận, phường và có phương án sắp xếp cán bộ hợp lý, phù hợp năng lực, sở trường. Đồng chí yêu cầu Đảng đoàn HĐND thành phố bảo đảm vai trò của cơ quan quyền lực Nhà nước, nhất là công tác giám sát hoạt động của UBND các cấp với phạm vi sâu hơn, rộng hơn, hiệu quả hơn, bảo đảm thực hiện tốt chức năng kiểm soát quyền lực…

Cải thiện quan hệ giữa chính quyền với nhân dân

Thực tế cho thấy trong quá trình xây dựng đề án tổ chức chính quyền đô thị, thành phố bám sát các quy định và làm thận trọng từng bước. Trong đó, có việc lấy ý kiến các chuyên gia, nhà quản lý, bộ, ngành Trung ương; ý kiến phản biện của Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; thông tin trên các kênh thông tin đại chúng về định hướng tổ chức bộ máy chính quyền đô thị. Qua các ý kiến, thành phố tập trung đánh giá những ưu điểm, nhược điểm cũng như thuận lợi, khó khăn trên thực tế đối với bộ máy chính quyền quận, phường khi thực hiện mô hình chính quyền đô thị; phân tích kỹ các tác động thực hiện mô hình chính quyền đô thị thành phố Hải Phòng đến phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, đời sống của người dân… Đồng thời, rút kinh nghiệm từ thí điểm không tổ chức HĐND quận, huyện, phường thời gian trước; từ mô hình của thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Đà Nẵng để xây dựng mô hình chính quyền đô thị Hải Phòng bảo đảm tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả nhất.

Tại Hội nghị Thành ủy cho ý kiến về đề án tổ chức chính quyền đô thị, đồng chí Đỗ Mạnh Hiến, Phó bí thư Thường trực Thành ủy nêu rõ: Cùng với việc tổ chức chính quyền đô thị, thành phố triển khai đề án sáp nhập đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới hành chính. Khi không tổ chức HĐND quận, phường, thành phố và các quận, phường phải rà soát, sắp xếp lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Quá trình này giúp các cơ quan của thành phố đánh giá, bố trí, sử dụng cán bộ, công chức, viên chức đúng và hiệu quả hơn, là cơ hội để đổi mới, nâng cao chất lượng đội ngũ. Đồng thời, việc không tổ chức HĐND quận, phường sẽ tạo ra cơ chế chủ tịch UBND cấp trên trực tiếp bổ nhiệm chủ tịch và các phó chủ tịch UBND cấp dưới. Việc này tạo thuận lợi cho cấp ủy Đảng và UBND cấp trên lựa chọn, bố trí, điều động, luân chuyển và đề cao trách nhiệm của cán bộ được bổ nhiệm trong việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân công. UBND quận, phường sẽ được tổ chức và hoạt động theo chế độ thủ trưởng, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ, tăng thẩm quyền và đề cao trách nhiệm người đứng đầu. MTTQ Việt Nam cấp trên và cùng cấp sẽ tăng cường sự giám sát hoạt động của UBND.

Từ yêu cầu này, với việc đổi mới phương thức hoạt động, mối quan hệ giữa nhân dân với chính quyền sẽ ngày càng được cải thiện theo hướng vừa bảo đảm quản lý nhà nước ở địa bàn đô thị, vừa phục vụ tốt nhu cầu phát triển của xã hội thông qua việc đẩy mạnh cải cách hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến; tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra công vụ... Thực hành dân chủ và giám sát của người dân tiếp tục được phát huy thông qua vai trò của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Trong điều kiện đô thị phát triển về khoa học và công nghệ, trình độ dân trí cao, các tổ chức, doanh nghiệp, người dân được tham gia rộng rãi, trực tiếp, dân chủ hơn vào quá trình quản lý đô thị thông qua nhiều hình thức; việc tiếp nhận kiến nghị, phản ánh của nhân dân bằng nhiều phương thức, không còn hạn chế bởi không gian, lãnh thổ, thời gian. Xây dựng đô thị thông minh gắn với chính quyền số là giải pháp quan trọng để người dân thực hiện quyền giám sát, thực thi dân chủ trực tiếp thông qua các hệ thống thông tin điện tử.

Ngoài ra, hoạt động kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong bộ máy chính quyền các cấp vẫn thực hiện dưới hình thức giám sát của HĐND thành phố; giám sát, kiểm tra, thanh tra của cơ quan nhà nước cấp trên; giám sát, kiểm tra của cấp ủy Đảng, của MTTQ Việt Nam và các tổ chức đoàn thể cùng cấp. Như vậy, việc tổ chức chính quyền đô thị sẽ góp phần xây dựng bộ máy tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả cao, phát huy nguồn lực cho phát triển, đồng thời nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.

Ngày 9-10 vừa qua, tại phiên họp thứ 38, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về tổ chức chính quyền đô thị tại thành phố Hải Phòng. Theo đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản tán thành nội dung dự thảo Nghị quyết, thống nhất trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp thứ 8 sắp tới. Khi Nghị quyết được thông qua, đây là cơ sở quan trọng để thành phố xây dựng bộ máy chính quyền tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển Hải Phòng trong giai đoạn mới.

NHÓM PHÓNG VIÊN KINH TẾ