Hiệu quả tuyên truyền pháp luật của hội thẩm nhân dân
Tuyên truyền pháp luật tại phiên tòa
Sáng 24-10, TAND thành phố mở phiên hình sự sơ thẩm xét xử thiếu niên giết bạn gái rồi giấu xác trong vườn chuối tại xã An Hồng (huyện An Dương). Vụ việc này trước khi được đưa ra xét xử từng gây bàng hoàng trong dư luận do người phạm tội chưa đến tuổi vị thành niên. Quá trình xét xử, ngoài hoạt động xét hỏi của thẩm phán- chủ tọa phiên tòa và kiểm sát viên, hai hội thẩm nhân dân tham gia hội đồng xét xử cùng tham gia xét hỏi bị cáo. Chị Nguyễn Thị Hương, ở thôn Ngô Hùng, xã An Hồng (huyện An Dương) - người tham dự phiên tòa chia sẻ: Tôi rất tâm đắc với ý kiến của vị hội thẩm nhân dân khi phân tích bị cáo vừa đáng trách vừa đáng thương. Đáng trách thì đã rõ, còn đáng thương vì ngay mới lọt lòng, bị cáo không được bố thừa nhận. Cả tuổi thơ, mẹ lại vướng vòng lao lý nên bị cáo thiếu đi tình thương, sự quan tâm chăm sóc, dạy dỗ của cha mẹ khiến bị cáo nhận thức pháp luật bị hạn chế, thiếu kiềm chế bản thân khi mâu thuẫn với bạn gái dẫn tới hành vi phạm pháp. Qua đó, tôi cũng hiểu hơn vai trò của gia đình trong việc giáo dục, dạy dỗ trẻ nên người.
Hay như tại phiên tòa xét xử nguyên công chức địa chính xã Đồng Minh (huyện Vĩnh Bảo) đầu tháng 11 vừa qua có hành vi cung cấp thông tin gian dối về chủ trương bán đất xen kẹt để chiếm đoạt tiền của các bị hại, sự tham gia xét hỏi của hai vị hội thẩm nhân dân góp phần làm rõ hành vi phạm tội của bị cáo. Cũng thông qua phần xét hỏi, các vị hội thẩm nhân dân cũng cảnh báo tình trạng một số công chức, viên chức suy thoái đạo đức, vì lòng tham nhằm thỏa mãn nhu cầu bản thân mà sẵn sàng vi phạm pháp luật, không chỉ xâm hại quyền, lợi ích chính đáng của các cá nhân khác mà còn gây ảnh hưởng tới uy tín cá nhân và đơn vị công tác.
Trên đây chỉ là hai trong số nhiều vụ án được xét xử mà các vị hội thẩm nhân dân phát huy vai trò tuyên truyền, phổ biến các quy định pháp luật, qua đó góp phần nâng cao nhận thức các bị cáo về hành vi phạm tội và những người có mặt tại phiên tòa. Theo thống kê từ phòng Tổ chức cán bộ (TAND thành phố), hiện, TAND hai cấp thành phố có gần 300 hội thẩm được HĐND các cấp bầu, gồm cả những cán bộ đang công tác tại các cơ quan, tổ chức, đơn vị sự nghiệp và những người đã nghỉ hưu. Các hội thẩm đều khắc phục khó khăn, dành thời gian để nghiên cứu hồ sơ vụ án, cùng thẩm phán và hội đồng xét xử thực hiện tốt nhiệm vụ xét xử, giải quyết hàng nghìn vụ án, vụ việc. Đồng thời, qua hoạt động xét xử, các hội thẩm nhân dân tích cực tuyên truyền phổ biến pháp luật thông qua phiên tòa.
Nâng cao nhận thức pháp luật
Trưởng Đoàn Hội thẩm TAND thành phố Đỗ Trọng Tuấn cho biết: Trong số gần 300 hội thẩm nhân dân của TAND hai cấp thành phố, nhiều hội thẩm từng được đào tạo qua chuyên ngành luật, từng tham gia các cơ quan thi hành pháp luật, trong đó, nhiều người có kiến thức chuyên môn trong lĩnh vực khác. Đây cũng là thử thách đối với các hội thẩm để nâng cao trình độ, nắm bắt được vụ việc và tham gia vào hoạt động xét xử. Để tạo điều kiện cho các hội thẩm nhân dân nâng cao trình độ cho công việc, hằng năm, TAND thành phố đều tổ chức tập huấn hội thẩm nhân dân hai cấp. Thông qua tập huấn, các hội thẩm được cập nhật kiến thức chuyên môn, kỹ năng, phương pháp thực hiện nhiệm vụ xét xử, giải quyết các loại án thuộc thẩm quyền của Tòa án.
Theo ông Lã Anh Tuấn, hội thẩm TAND quận Kiến An: Các vị hội thẩm đều là các cán bộ công tác tại các cơ quan, đơn vị, trưởng các đầu ngành, tổ chức đoàn thể… Thông qua các phiên tòa, các hội thẩm cập nhật tình huống và kiến thức pháp luật về các lĩnh vực trong đời sống, như vấn đề cho vay nặng lãi, vi phạm quy định về an toàn giao thông, đánh bạc… Vì thế, trong hoạt động công việc chuyên môn của mình, các vị hội thẩm chính là các tuyên truyền viên pháp luật tích cực tới cộng đồng. Trong thực tiễn hơn 100 phiên tòa từng tham gia với tư cách hội thẩm từ tháng 10-2023 đến tháng 10-2024, ông Tuấn áp dụng tình huống pháp luật trong phiên tòa để phân tích, tuyên truyền vận động người dân không thực hiện việc cho vay nặng lãi.
Đánh giá về vai trò tuyên truyền pháp luật của lực lượng hội thẩm nhân dân, Phó chánh án TAND thành phố Phạm Văn Phích cho rằng, thông qua việc tham gia vào hoạt động xét xử, các hội thẩm nhân dân đặt câu hỏi đúng trọng tâm, vừa có tác dụng làm rõ nội dung vụ án vừa hướng tới tuyên truyền, giáo dục pháp luật. Thời gian tới, TAND thành phố đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn nghiệp vụ và kỹ năng xét xử cho hội thẩm với đa dạng các hình thức; đồng thời đẩy mạnh việc tổ chức rút kinh nghiệm tập trung vào các phiên tòa sơ thẩm có hội thẩm tham gia. TAND các cấp tạo điều kiện để hội thẩm nghiên cứu hồ sơ, nâng cao vai trò khi thẩm vấn tại phiên tòa cũng như khi nghị án, phát huy vai trò tích cực trong thực hiện nhiệm vụ xét xử và tuyên truyền giáo dục pháp luật cho bị cáo, đương sự và nhân dân.