Hải quan Hải Phòng: Quản lý rủi ro, đấu tranh hiệu quả với vi phạm
Ngăn chặn nhiều vụ vi phạm từ thông tin quản lý rủi ro
Khi ngành Hải quan đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính tạo thuận lợi trong hoạt động xuất, nhập khẩu hàng hóa, những hành vi vi phạm cũng xuất hiện với nhiều thủ đoạn mới, tinh vi hơn. Phó cục trưởng Cục Hải quan Hải Phòng Nguyễn Sỹ Tráng nêu, từ thực tế quản lý cho thấy vi phạm trong lĩnh vực xuất nhập khẩu luôn có xu hướng diễn biến phức tạp. Có hiện tượng doanh nghiệp khi mở tờ khai hải quan và hệ thống thông quan tự động phân luồng đỏ (phải kiểm tra thực tế hàng hóa), liền hủy tờ khai để khai báo lại, sửa thông tin, tránh việc bị cơ quan Hải quan kiểm tra. Hoặc lợi dụng quy định thông thoáng doanh nghiệp nộp tờ khai hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu chậm nhất là 4 giờ trước khi phương tiện vận tải xuất cảnh, nên thường sát giờ phương tiện xuất cảnh mới đưa hàng hóa vào khu vực giám sát hải quan. Điều này gây khó khăn cho công tác kiểm tra, đánh giá rủi ro đối với số lượng hàng hóa nhiều trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, trên tờ khai xuất khẩu những mặt hàng nông sản đơn giản, ít chịu điều chỉnh bởi các quy định quản lý hàng, thuế suất, hàng xuất khẩu đến những quốc gia không thuộc tuyến đường trọng điểm… để che giấu thông tin hàng hoá thực xuất, tránh sự kiểm tra, giám sát của cơ quan Hải quan. Đáng chú ý, Hải quan Hải Phòng phát hiện tình trạng thành lập doanh nghiệp ở nhiều tỉnh, thành phố khác nhau hoặc doanh nghiệp “ma” để thực hiện hành vi vi phạm trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.
Song, nhờ tăng cường quản lý rủi ro, chủ động phối hợp các lực lượng chức năng, năm 2024, Cục Hải quan Hải Phòng phát hiện nhiều vụ việc vi phạm, giá trị hàng hóa lớn. Tháng 8-2024, theo thông tin khai báo trên e-manifest thể hiện container nhập khẩu rỗng, xuất phát từ cảng Tanjung (Malaysia) nhập cảnh về cảng Nam Đình Vũ. Nhưng qua phân tích rủi ro, nhận thấy có dấu hiệu nghi vấn, Đội Kiểm soát hải quan và Chi cục Hải quan cửa khẩu cảng Đình Vũ (Cục Hải quan Hải Phòng) tiến hành kiểm tra, phát hiện container chứa 3 ô tô kiểu dáng du lịch chưa qua sử dụng, nhãn hiệu Chery Tiggo. Trước đó, Hải quan Hải Phòng phối hợp Bộ đội Biên phòng Hải Phòng kiểm tra lô 6 container hàng xuất khẩu của Công ty TNHH thương mại và đầu tư NHT (địa chỉ tại phường Hạp Lĩnh, thành phố Bắc Ninh). Trên tờ khai, hàng xuất khẩu là gỗ ván ép từ gỗ keo rừng trồng, xuất xứ Việt Nam, nhưng kiểm tra thực tế là đồng cục và phế liệu đồng, trị giá khoảng 30 tỷ đồng. Hay tháng 5-2024, khi khám xét lô hàng xuất khẩu trong 4 container của Công ty TNHH thương mại dịch vụ xuất, nhập khẩu Thuận Triều (địa chỉ tại phường Tam Hòa, thành phố Biên Hoà, tỉnh Đồng Nai) được khai báo là hạt đậu đỏ, nhưng khi kiểm tra là thép phế liệu. Đặc biệt, Hải quan Hải Phòng tiếp tục là đơn vị điển hình, đấu tranh hiệu quả, phát hiện nhiều vụ buôn lậu ngà voi số lượng lớn. Đầu năm, Hải quan Hải Phòng phát hiện thu giữ vụ buôn lậu hơn 1,5 tấn ngà voi, với thủ đoạn mới không chỉ che giấu ngà voi lẫn trong hàng hóa khác mà còn sơn đen ngà voi để hòng vượt qua máy soi container.
Chủ động nhiều giải pháp
Theo Cục Hải quan Hải Phòng, 10 tháng năm 2024, đơn vị phát hiện, xử lý, ban hành gần 3000 quyết định xử phạt vi phạm hành chính; tổng số tiền xử phạt hơn 34,4 tỷ đồng. Hải quan Hải Phòng cũng hoàn thiện hồ sơ đề nghị khởi tố 1 vụ và chuyển nguồn tin tội phạm 1 vụ.
Tuy nhiên, trước những diễn biến ngày càng phức tạp, thủ đoạn mới, tinh vi hơn, Phó cục trưởng Cục Hải quan Hải Phòng Nguyễn Sỹ Tráng cho biết: Cục Hải quan Hải Phòng triển khai nhiều giải pháp đấu tranh. Trước hết, đơn vị bám sát chỉ đạo của Tổng cục Hải quan, kế hoạch của Ban Chỉ đạo 389 các cấp, xây dựng các phương án đấu tranh chống vi phạm, buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả phù hợp với tình hình thực tế, địa bàn. Hải quan Hải Phòng luôn chủ động phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng để chia sẻ, thu thập thông tin, sàng lọc, phân tích, làm cơ sở đấu tranh hiệu quả hơn và xử lý kịp thời hành vi vi phạm pháp luật hải quan theo quy định. Để tạo thuận lợi trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa cho doanh nghiệp nhưng vẫn quản lý, kiểm soát chặt chẽ, các đơn vị trực thuộc Hải quan Hải Phòng phát huy hiệu quả các thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin như máy soi container, seal định vị. Đồng thời, đội ngũ công chức hải quan tập trung biện pháp quản lý, đánh giá rủi ro, nhất là với nhóm mặt hàng có thuế suất cao, trị giá lớn, tần suất nhập khẩu nhiều, được làm thủ tục hải quan trên diện rộng để chủ động có giải pháp kiểm soát phù hợp. Thông qua kiểm soát hải quan, kiểm tra sau thông quan cơ quan hải quan để đẩy mạnh công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới.
Để tháo gỡ vướng mắc, Hải quan Hải Phòng kiến nghị sửa đổi, bổ sung quy định của Luật Hải quan về thời hạn tập kết hàng hóa xuất khẩu tại cửa khẩu xuất trước khi tàu xuất cảnh là 8 giờ; kiến nghị xây dựng chức năng cảnh báo tờ khai trùng từ bước kiểm tra hồ sơ để công chức chủ động rà soát, kiểm soát hàng hóa xuất khẩu tại khâu tiếp nhận hồ sơ; xây dựng chức năng cảnh báo sự phù hợp về thông tin hàng hoá trên hệ thống khai báo hải quan với hệ thống tiếp nhận thông tin E-manifest để đáp ứng việc quản lý, giám sát hàng hoá xuất khẩu khai báo trên tờ khai hải quan với thông tin hàng thực xuất. Từ đó, Hải quan Hải Phòng phấn đấu tăng thu ngân sách, cũng như tăng cường quản lý rủi ro, ngăn chặn vụ việc vi phạm, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi, bình đẳng, chống thất thu thuế.