Vẽ tranh minh họa: Thêm không gian sáng tạo của họa sĩ

Không chỉ là họa sĩ gạo cội trong làng mỹ thuật Hải Phòng với nhiều sáng tác độc đáo, họa sĩ Đặng Tiến còn vẽ minh họa truyện ngắn trên ấn phẩm Báo Hải Phòng cuối tuần. Đều đặn mỗi tuần, cái tên Đặng Tiến với chữ ký quen thuộc lại xuất hiện dưới bức tranh minh họa truyện ngắn của báo. Họa sĩ Đặng Tiến cho biết: Vẽ minh họa và sáng tác hội họa đều là công việc mỹ thuật, nhưng 2 lĩnh vực này đều có những đặc thù riêng. Hiện, có nhiều quan niệm về vẽ minh họa. Có người cho rằng vẽ minh họa không cần đúng cốt truyện hay bài viết. Bức tranh minh họa có thể là tác phẩm mỹ thuật độc lập. Tuy nhiên, theo như nghĩa đen của từ “minh hoạ”, bức vẽ phải có nội dung gần hoặc làm cho thêm sinh động nội dung câu chuyện hoặc bài viết. Do đó, vẽ tranh minh họa khác với sáng tạo tác phẩm hội họa ở xuất phát điểm của việc vẽ. Một đằng vẽ theo nội dung do truyện hay bài viết mang lại; một đằng họa là tác phẩm có nội dung, đề tài do họa sĩ sáng tạo ra. Để có bức vẽ minh họa đẹp, họa sĩ cần có khả năng vững về hình, bố cục chặt chẽ trong một diện tích nhỏ; sắc độ, mảng miếng, đường nét mạch lạc, làm bật lên ý đồ, nội dung cần chuyển tải một cách sinh động.

Nói về cảm nhận tranh minh họa truyện ngắn, chị Nguyễn Thị Thu Ngân, ở phố Tô Hiệu, phường Hồ Nam (quận Lê Chân) cho biết: Tôi thường xuyên đọc truyện ngắn đăng tải trên các ấn phẩm văn hóa nghệ thuật. Gần đây, khi đọc truyên ngắn “Vào một đời sống khác” của tác giả Nguyễn Thị Thu Huệ trên Báo Hải Phòng cuối tuần số ra ngày 17-10, tôi rất ấn tượng với bức tranh minh họa của họa sĩ Đặng Tiến. Bức tranh vẽ khuôn mặt người bên đậm, bên nhạt đặt trong bối cảnh màu đen sẫm pha lẫn màu tím. Bức tranh như khắc họa vầng trăng khi tối, khi sáng, khi tỏ, khi mờ, mặt người như đeo mặt nạ buồn, đúng với nội dung, tinh thần của truyện ngắn kể về cuộc sống nội tâm giằng xé của người phụ nữ giữa đời sống thực và những cơn mơ. Chưa cần đọc truyện ngắn, bức tranh minh họa ấn tượng giúp thu hút người đọc, khiến người đọc tò mò và tìm đọc truyện ngắn, tác phẩm được minh họa đó.

Còn theo họa sĩ Đoàn Đức Hùng, dù không chọn vẽ tranh minh họa là lĩnh vực hoạt động chính, nhưng mỗi lần vẽ tranh minh họa với anh luôn là thử thách bản thân trong sáng tác nghệ thuật. Từ đọc, cảm nhận tác phẩm và thể hiện nội dung, ý tưởng, thần thái của tác phẩm bằng nét vẽ, mỗi công đoạn đều đòi hỏi người họa sĩ phải lao động nghiêm túc và chỉn chu. Với tính cách, khả năng riêng, mỗi người họa sĩ sẽ tạo cho mình được phong cách riêng, đặc điểm riêng cho các tác phẩm tranh minh họa. Có họa sĩ chọn cách vẽ chân phương, mộc mạc, trực diện, thể hiện trực tiếp tư tưởng, chủ đề, nội dung tác phẩm vào bức tranh. Tuy nhiên, cũng có những họa sĩ chọn phương pháp biểu đạt ẩn dụ, diễn đạt nội dung tác phẩm minh họa một cách gián tiếp, nhiều suy tưởng hơn trong tranh.

Theo ghi nhận của người viết, không nhiều họa sĩ ở Hải Phòng theo đuổi vẽ tranh minh họa. Theo họa sĩ Đặng Tiến, nguyên nhân do số lượng ấn phẩm có nhu cầu sử dụng tranh minh họa không nhiều. Bên cạnh đó, không phải họa sĩ nào cũng có thể thành công khi vẽ tranh minh họa, bởi nếu không quen sáng tác, hoàn thành tác phẩm trong thời gian ngắn theo định hướng là nội dung, tư tưởng của tác phẩm thì nhiều họa sĩ vững tay trong sáng tác hội họa vẫn lúng túng, thậm chí thất bại khi vẽ minh họa. Tuy nhiên, theo các họa sĩ vẽ tranh minh họa, mảng công việc này cũng hỗ trợ lớn đối với hoạt động sáng tác, giúp họa sĩ mở rộng biên độ sáng tác, nâng cao khả năng sáng tạo, tư duy ý tưởng nhanh. Và nếu đầu tư bài bản, không thiếu những bức tranh minh họa trở thành tác phẩm hội họa độc lập ấn tượng và nhiều giá trị.

THÀNH LÊ