Vợ chồng cùng là nghệ sĩ nhân dân
(HPĐT)- Việt Nam có nhiều cặp vợ chồng cùng hoạt động trong lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, trong đó, nhà thơ Thế Lữ và nghệ sĩ Song Kim là cặp vợ chồng tài giỏi nổi tiếng. Không những vậy, đây còn là cặp đôi hiếm hoi cùng được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân (NSND) ngay ở đợt đầu.
NSND Thế Lữ tên khai sinh là Nguyễn Đình Lễ (1907 - 1989), quê ở ấp Thái Hà, Hà Nội. Thế nhưng tuổi thơ của Thế Lữ trải qua ở Lạng Sơn cùng cha, nơi mang đến ông cảm hứng về sự thâm u của truyện “Đường rừng” và thơ “Nhớ rừng” sau này. 9 tuổi, Thế Lữ về học tập, sinh sống với mẹ tại Hải Phòng. Năm 23 tuổi, ông thi vào trường mỹ thuật nhưng thôi học ngay năm đầu. Sau đó viết truyện và làm thơ, sáng tác kịch.
Với những đóng góp to lớn cho nền nghệ thuật nước nhà, Thế Lữ luôn được coi là người nghệ sĩ tiên phong. Không chỉ có công lớn trong mở đầu phong trào thơ mới, ông còn là người tiên phong đưa hoạt động biểu diễn kịch nói ở nước ta trở nên dần chuyên nghiệp. Nhà thơ, nhà biên kịch Thế Lữ được trao tặng danh hiệu NSND vào năm 1984. Năm 2000, Thế Lữ được Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
Song Kim - người vợ thứ hai của Thế Lữ, một trong những diễn viên tiêu biểu của sân khấu kịch nói Việt Nam thời kỳ đầu cũng được phong tặng danh hiệu NSND cùng đợt với chồng vào năm 1984. NSND Song Kim (1913 - 2008) tên thật là Phạm Thị Nghĩa. Vợ chồng Thế Lữ - Song Kim quen nhau vào năm 1936, trong ngày ra mắt vở kịch “Ghen” của đạo diễn Đoàn Phú Tứ. Thế Lữ sau đó mời Song Kim vào vai cô Mão trong vở kịch “Gái không chồng” của mình. Từ đó, nữ nghệ sĩ thường xuyên góp mặt trong các vở kịch do nhà thơ Thế Lữ đạo diễn rồi nên duyên vợ chồng.
Năm 1947, cả hai vợ chồng Thế Lữ - Song Kim tham gia kháng chiến tại Việt Bắc, hoạt động trong Hội Văn hóa nghệ thuật. Năm 1950, hai người chuyển công tác sang Đoàn Kịch Chiến Thắng, tiền thân của Đoàn Kịch nói Quân đội. Năm 1952, cả hai về Đoàn Văn công Trung ương, tiếp tục song hành với những vở kịch. Năm 1957, Thế Lữ được giao giữ chức Chủ tịch Hội Nghệ sĩ sân khấu Việt Nam. Còn Song Kim vẫn tiếp tục công tác tại Đoàn Văn công Trung ương (sau này là Nhà hát kịch Việt Nam). Cả cuộc đời, bà đóng hơn 30 vai kịch lớn nhỏ, nhưng mỗi vai đều có những dấu ấn riêng. Các vai kịch bà tham gia thể hiện đều khác biệt về đời sống, thân phận và tính cách. Đó là, cô Mão trong vở “Gái không chồng” của Đoàn Phú Tứ ; cụ Phán Bà trong vở “Ông Kí Cóp” của Vi Huyền Đắc; Loan trong vở “Đoạn tuyệt” của Khái Hưng; nữ tu sĩ trong vở “Cụ Đạo sư ông”, cô Natachi trong vở “Hàng ngũ hòa bình” của tác giả Liên xô A.Phuskin; mẹ Nguyên trong vở “Quê hương” của Xuân Trình….