Tham vọng định hình quyền lực trên không gian

Dự án đầy tham vọng

Dự án Bromo với sự kết hợp của 3 “gã khổng lồ” trong ngành hàng không vũ trụ ở châu Âu gồm: Airbus, Thales (Pháp) và Leonardo (Italy). Điều này thể hiện tham vọng của châu Âu trên không gian. Dự án này hướng đến thành lập "gã khổng lồ" chuyên nghiên cứu phát triển và sản xuất vệ tinh và hoạt động độc lập ở châu Âu.

Liên doanh này được thành lập vào thời điểm ngành công nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng của châu Âu đang gặp khó khăn lớn. Dự án phát triển tên lửa Ariane 6 bị trễ 4 năm; dự án phát triển tên lửa Vega-C của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) gặp thất bại trong lần phóng thương mại vào tháng 12-2022; xung đột ở Ukraine làm “đóng băng” các hoạt động hợp tác trong lĩnh vực không gian với Nga. Những khó khăn trên khiến châu Âu mất toàn bộ quyền tự chủ tiếp cận không gian kể từ tháng 2-2022. Bên cạnh đó, ngành vũ trụ của châu Âu còn phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gia tăng, không chỉ từ Mỹ mà còn từ những nước khác có ngành vũ trụ mới nổi như: Trung Quốc và Ấn Độ, cũng như các công ty tư nhân hoạt động trong lĩnh vực này như SpaceX của tỷ phú Elon Musk.

Liên doanh này đang hướng tới đưa các trung tâm dữ liệu vào không gian vào năm 2036. Điều này xuất phát từ nhu cầu về các trung tâm dữ liệu đang tăng, nhưng do tình trạng thiếu đất và nhu cầu năng lượng. Trung tâm dữ liệu là cơ sở vật chất chứa hệ thống máy tính và lượng lớn dữ liệu đòi hỏi rất nhiều năng lượng hoạt động đồng thời cũng để làm mát. Cơ quan Năng lượng quốc tế ước tính đến năm 2026, các trung tâm dữ liệu có thể sử dụng tổng cộng 1.000 TWh mỗi năm, gần tương đương với mức tiêu thụ điện của Nhật Bản.

Để giải quyết bài toán bền vững của các trung tâm dữ liệu, các chuyên gia của Dự án Bromo sẽ tiến hành nghiên cứu phóng các trung tâm dữ liệu lên vũ trụ. Nhiều nhà khoa học ghi nhận, ý tưởng này khả thi về mặt kỹ thuật, môi trường và kinh tế, điều này sẽ góp phần giải quyết vấn đề áp lực của môi trường từ các trung tâm dữ liệu hiện nay. Chuyến bay đầu tiên của dự án dự kiến sẽ diễn ra vào năm 2026. Các trung tâm dữ liệu không gian sẽ được đặt ở độ cao khoảng 1.400 km, gấp ba lần độ cao của Trạm vũ trụ quốc tế. Nghiên cứu cho thấy các trung tâm dữ liệu không gian có thể tạo ra doanh thu vài tỷ euro vào năm 2050.

Thay đổi vị thế của châu Âu

Nhiều chuyên gia tin rằng các trung tâm dữ liệu không gian có thể mang lại “chủ quyền dữ liệu” cho người châu Âu, cùng với đó là cơ hội dẫn đầu trong lĩnh vực vũ trụ. Về mặt lợi ích, đây là thị trường lớn chưa ai tiếp cận và sẽ mở ra những cánh cửa mới cho các ứng dụng khác. Ý tưởng về trung tâm dữ liệu không gian cũng thu hút sự chú ý của một nhóm nhỏ khách hàng vô cùng quyền lực và khao khát thiết lập trung tâm dữ liệu không gian. Họ chính là các “ông lớn” Microsoft, Amazon Web Services và Google.

Theo nghiên cứu của các nhà khoa học, để các trung tâm dữ liệu không gian tiết kiệm năng lượng, chúng sẽ cần loại bệ phóng mới tạo ra lượng khí thải ít hơn 10 lần. Các trung tâm dữ liệu cũng cần phải ở trên quỹ đạo bằng nhiên liệu tên lửa, vì vậy, cần phải tìm ra giải pháp thay thế. Theo đó, các chuyên gia của Dự án Bromo sẽ nghiên cứu phương tiện phóng có thể giảm lượng khí thải các chất độc hại. Dự kiến, tên lửa sinh thái đầu tiên sẽ sẵn sàng vào năm 2035. Đồng thời phải bảo đảm các trung tâm dữ liệu không gian có khả năng chống chịu lâu dài và các vật liệu có thể tái sử dụng, vì đây là chìa khóa để đáp ứng các mục tiêu bền vững.

Tuy nhiên, tham vọng không gian của châu Âu còn hướng tới mục đích duy trì vị thế cường quốc trong lĩnh vực thám hiểm không gian. Do đó, liên doanh Airbus, Thales và Leonardo cũng chuẩn bị cho các giai đoạn tương lai của hoạt động thám hiểm mặt trăng và sao hỏa bằng robot và có người lái. Cùng với đó, duy trì tham vọng khám phá không gian với chương trình cung cấp dịch vụ vận chuyển hàng hóa và hành khách vào quỹ đạo thấp trong tương lai.

Theo nhận định của các chuyên gia, việc thành lập liên doanh nói trên thể hiện nỗ lực nhằm vực dậy ngành công nghiệp hàng không vũ trụ và quốc phòng của châu Âu vốn đang gặp nhiều trở ngại. Do đó, việc nghiên cứu hướng tới xây dựng các trung tâm dữ liệu trong không gian là những nỗ lực xứng đáng. Tuy nhiên, tham vọng định hình quyền lực trên không gian của châu Âu sẽ gặp phải nhiều thách thức.

XUÂN NHI (tổng hợp)