Đa dạng hình thức giáo dục lịch sử cho học sinh: Thêm tự hào về quê hương, đất nước
(HPĐT)- Lịch sử là môn học có đặc thù nhiều số liệu, sự kiện, mốc thời gian, khiến học sinh “ngại” vì quá nhiều dữ kiện. Để học sinh dễ dàng “thẩm thấu”, cùng với đổi mới phương pháp giảng dạy, nhiều nhà trường đa dạng hình thức giáo dục để học sinh thêm hiểu, yêu thích môn học này...
Đa dạng hình thức giáo dục
Dạy lịch sử, giáo dục truyền thống yêu nước có ý nghĩa quan trọng trong hình thành nhân cách, lòng tự hào dân tộc của học sinh. Thời gian qua, nhiều trường tổ chức đa dạng các hoạt động trải nghiệm, tham quan di tích, bảo tàng, mời các nhân chứng lịch sử đến giao lưu, giúp học sinh thấm sâu hơn lịch sử dân tộc.
“Để vào đến Thành cổ Quảng Trị, chúng tôi phải vượt sông Thạch Hãn - thường xuyên có trực thăng địch ngày đêm quần thảo. Anh em chờ khoảng 2 giờ sáng, lúc đó trực thăng hạn chế bay, pháo sáng bớt đi, địch đỡ tuần tra thì nhanh chóng vượt sông. Vậy mà có những trung đội 20-30 người, ra đến giữa dòng thì trực thăng địch phát hiện, bắn xối xả, sang đến bờ kia chỉ còn vỏn vẹn 10 người, những người còn lại vĩnh viễn nằm lại dưới lòng sông sâu thẳm... Đò xuôi Thạch Hãn ơi chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm”... Cả sân trường bỗng chốc trở nên im ắng, tĩnh mịch, gần 2.000 cán bộ, giáo viên, học sinh Trường THPT Hồng Bàng lặng đi, nhiều giọt nước mắt lăn theo câu chuyện lịch sử của thiếu tướng Lưu Xuân Cải, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố. Nguyễn Trần Gia Phong, học sinh lớp 10C1 cho biết, trước đây em có nghe cụm từ “Thành cổ Quảng Trị”, nhưng không hình dung được sự gian khổ, khốc liệt cũng như tinh thần quả cảm, sự hy sinh lớn lao của ông cha ta trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Câu chuyện mà “nhân chứng sống” kể lại ấn tượng với Phong đến mức, tối về, em lên mạng để tra rất nhiều thông tin về “Cuộc chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị” để hiểu sâu thêm về giai đoạn lịch sử, tự hào về truyền thống kiên cường, anh dũng của cha ông khi chiến đấu với kẻ thù...
Với học sinh Trường tiểu học Nguyễn Tri Phương (quận Hồng Bàng), chuyến tham quan Bảo tàng Quân khu Ba - nơi lưu giữ những kỷ vật quý giá từ những chiến công oanh liệt của quân và dân ta; giao lưu với các chiến sĩ giúp các em không chỉ hiểu rõ hơn những chiến công hào hùng, mà còn bồi đắp lòng kính trọng đối với thế hệ cha anh đi trước. Hay tại Trường THPT Lương Thế Vinh, để giáo dục truyền thống cách mạng, tình yêu đất nước, bồi dưỡng kiến thức lịch sử về Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhà trường tổ chức thiết kế các sản phẩm STEM với phần thi thiết kế poster chủ đề “Ngày Giải phóng miền Nam”; các đội chơi hóa thân thành những người lính Bộ đội Cụ Hồ, xây cầu bắc qua sông lớn có khả năng chịu tải trọng lớn nhất; thi lắp ráp xe tăng, xe chở vũ khí, xe thiết giáp chuẩn bị cho chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử...
Để Lịch sử “hút” học sinh hơn
Môn Lịch sử có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống chương trình giáo dục nhưng thực tế cho thấy, nhiều năm qua, học sinh không hào hứng do có nhiều số liệu, sự kiện, mốc thời gian khó nhớ. Để nâng cao “sức hút” đối với học sinh, nhiều giáo viên tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy.
Cô Lâm Thị Kiều, giáo viên Lịch sử Trường THPT Hồng Bàng, cho rằng: Công nghệ thông tin hỗ trợ tốt giáo viên trong đổi mới truyền đạt kiến thức. Giờ đây, trong mỗi tiết học trên lớp, không còn cô đọc trò ghi mà các sự kiện lịch sử là cốt lõi, cô giao bài về nhà, học sinh tìm hiểu để hôm sau lên lớp trình bày hiểu biết qua thuyết trình; hoặc cô hướng dẫn, định hướng, gợi mở học sinh tìm hiểu qua phim, truyện, sách báo, tranh, ảnh… Với cô Phạm Thị Hạnh, giáo viên Lịch sử Trường THPT Kiến An, thay vì phải trả bài thuộc lòng thì các em được cô yêu cầu phân tích các sự kiện lịch sử. Qua đó, giúp học sinh tự trải nghiệm, khám phá được ý nghĩa, giá trị cốt lõi của các sự kiện, khắc phục lối “học vẹt” trước đây. Theo thiếu tướng Lưu Xuân Cải, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh thành phố, học sinh cần hiểu, nhớ lịch sử dân tộc. Ông khẳng định: "Tôi kể lại câu chuyện của mình để thế hệ trẻ hiểu hơn về chiến tranh, về những đau thương mất mát của các thế hệ cha anh, của đồng đội tôi. Từ những hiểu biết này, các cháu sẽ thêm tự hào về quê hương, truyền thống dân tộc, trân quý giá trị của hòa bình và nỗ lực gìn giữ đất nước mà các thế hệ cha ông hy sinh xương máu để bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ và độc lập của Tổ quốc".
Việc học và dạy lịch sử không chỉ đơn thuần truyền tải kiến thức mà sâu xa hơn nhằm trang bị cho học sinh ngồi trên ghế nhà trường, những chủ nhân tương lai của đất nước biết rõ cội nguồn dân tộc, bồi đắp, giáo dục tinh thần yêu nước, ý chí tự tôn, tự hào dân tộc. Theo Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Phạm Quốc Hiệu, nhằm đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, Sở chỉ đạo các nhà trường đổi mới hình thức giảng dạy, tích cực ứng dụng công nghệ thông tin làm sinh động nội dung bài học; tùy điều kiện tổ chức tham quan bảo tàng lịch sử, hiểu lịch sử qua các tư liệu phim ảnh, mời nhân chứng lịch sử giao lưu, trò chuyện... Qua đó, giúp học sinh tự trải nghiệm, khám phá giá trị cốt lõi sự kiện, tiếp thu kiến thức dễ dàng hơn, khắc phục lối mòn truyền đạt một chiều trước đây.