Sân chơi cho học sinh đam mê khoa học

Bám sát thực tiễn 

Nhiều dự án có ý tưởng, hàm lượng khoa học phong phú, bám sát thực tiễn và ứng dụng công nghệ số phù hợp xu hướng phát triển của xã hội. Đây là nhận định chung của Ban giám khảo khi chấm điểm các dự án ở Vòng chung khảo. Điển hình như Dự án Nghiên cứu ứng dụng công nghệ vật liệu mới vào thiết kế xây dựng kết cấu nhà ở ứng phó với biến đổi khí hậu và động đất của các em Chu Duy Anh, lớp 10C13 và Đinh Phú Sang, lớp 11B14, Trường THPT Lê Quý Đôn. Xuất phát từ thực tế, Việt Nam đang ngày càng chịu nhiều tác động tiêu cực do biến đổi khí hậu gây ra. Nhất là sau trận bão Yagi, những công trình nhà ở cần tăng khả năng chống chịu thiên tai để bảo đảm an toàn cho người dân. Duy Anh cho biết: "Chúng em tìm hiểu về bê tông siêu nhẹ ACC, thép tiền chế, tấm panel ALC giúp giảm trọng lượng ngôi nhà, chịu lực tốt, dễ lắp đặt. Ngoài ra, để tăng hiệu quả, chúng em còn tìm hiểu, áp dụng hệ thống xilanh thủy lực giúp chuyển đổi, nâng hạ ngôi nhà chống lại bão, lũ lụt, động đất hiệu quả tích hợp hệ thống năng lượng tái tạo như pin mặt trời giúp người dân sinh hoạt bình thường trong điều kiện thiên tai". 

Với các em Phạm Tuệ Minh, lớp 10C1 và Ngô Hà Trang, lớp 11B4, Trường THPT Kiến Thụy, dự án Chế tạo lan can chống nhảy cầu, cảnh báo vứt rác xuất phát từ vấn nạn nhảy cầu cũng như vất rác xuống sông hiện nay. Trong đề tài, các em liên hệ thực tế tại Hải Phòng, từ phân tích thực trạng, hậu quả từ đó nêu ra tính cần thiết của “lan can chống nhảy cầu, cảnh báo vất rác”. Sản phẩm có ưu điểm là đề xuất độ cao nhất định của lan can cầu, không thể nhảy qua nhưng vẫn bảo đảm thẩm mỹ. Khi trèo, phần tay vịn có thể quay được (theo chiều vịn), làm tay bị tuột không lên được. Thiết kế các thanh chắn theo chiều dọc để loại bỏ điểm tựa, tì khi trèo; đồng thời hệ thống cảm biến, phát hiện vật thể đi qua kèm hệ thống còi báo động trong trường hợp người nhảy qua hay ném rác qua.

 Theo Ban tổ chức, Cuộc thi Khoa học Kỹ thuật cấp thành phố dành cho học sinh trung học năm học 2024-2025 thu hút 162 dự án, được tuyển chọn từ 270 dự án tại Vòng sơ khảo. Các học sinh biết vận dụng kiến thức các môn học vào giải quyết những vấn đề cần kíp của thực tiễn nhằm sáng tạo sản phẩm hữu ích, liên quan mật thiết với cuộc sống.

Nuôi dưỡng niềm đam mê khoa học

 Là một trong số 16 nhóm tác giả đoạt giải nhất, Đinh Phú Sang, lớp 11B14, Trường THPT Lê Quý Đôn, hào hứng cho biết: “Khi thực hiện dự án Nghiên cứu ứng dụng công nghệ vật liệu mới vào thiết kế xây dựng kết cấu nhà ở ứng phó với biến đổi khí hậu và động đất, chúng em phải đi thực tế tìm hiểu nhiều loại vật liệu xây dựng, sau đó lên mạng tra tìm thông tin, tài liệu để hiểu sâu hơn kết cấu, đặc tính sản phẩm. Ngoài ra, chúng em ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm chuyên ngành tính toán sức bền, kết cấu vật liệu để hoàn thiện mô hình. Từ ý tưởng đến hoàn thiện dự án là một hành trình dài giúp chúng em thu thập được rất nhiều kiến thức, hiểu sâu hơn vấn đề mình nghiên cứu và mở ra cho em một hướng nghề nghiệp trong tương lai. Đây thực sự là quá trình nghiên cứu bổ ích đối với em"..

 Với kinh nghiệm nhiều năm hướng dẫn học sinh thực hiện các dự án, thầy Nguyễn Ngọc Đản, giáo viên Trường THPT Kiến Thụy cho rằng: cuộc thi có sức sống và ngày càng lan tỏa tới đông đảo học sinh bởi tính đa dạng và thiết thực. Học sinh có thể tham gia ở nhiều lĩnh vực như: Khoa học xã hội hành vi, Y sinh và khoa học sức khoẻ, Kỹ thuật cơ khí, Khoa học vật liệu, Hệ thống nhúng, Robot và máy thông minh... tùy năng lực, sở trường. Ngoài ra, cuộc thi là sân chơi để các em trải nghiệm, tìm hiểu những kiến thức, nội dung, vấn đề chưa được đào tạo sâu tại các trường phổ thông. Để hoàn thiện dự án, các em phải tham khảo nhiều nguồn kiến thức trên mạng, đi trải nghiệm thực tế, thuyết trình bảo vệ dự án. Qua đó các em sẽ trưởng thành hơn cả về kiến thức và nhận thức... 

Đánh giá về cuộc thi, Phó giám đốc Sở GD-ĐT Phạm Quốc Hiệu cho rằng, đây là “sân chơi” bổ ích cho học sinh về khoa học - kỹ thuật, gắn việc học tập với nghiên cứu khoa học, khuyến khích học sinh vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết những vấn đề của thực tiễn; tăng cường trao đổi, giao lưu; đồng thời tạo cơ hội để các em phát huy ý tưởng sáng tạo, tạo tiền đề cho những phát minh khoa học. Ngoài ra, thông qua cuộc thi còn góp phần đổi mới hình thức tổ chức dạy học; đổi mới hình thức và phương pháp đánh giá kết quả học tập; phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh; nâng cao chất lượng dạy học trong các cơ sở giáo dục trung học theo yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện về giáo dục và đào tạo… 

Bài và ảnh: BÙI HẠNH