Khai mạc lễ hội đền, chùa Mõ năm 2025 xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy)
(HPĐT)- Sáng 11-3 (tức 12-2 âm lịch), tại Di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia đền Mõ, xã Ngũ Phúc (huyện Kiến Thụy) tổ chức lễ hội truyền thống đền chùa Mõ năm 2025, nhân kỷ niệm 742 năm Ngày khánh hạ công chúa Quỳnh Trân.
Mở đầu là màn rước Bách Linh Thành Hoàng làng về Di tích dự tế Thánh. Người dân đưa long đình bát biểu và bài vị của vị phúc thần thờ trong đền ra trường đảo (đàn cầu mưa) để dầm mưa dãi nắng, cầu mong mưa thuận gió hòa. Trong không khí linh thiêng, thành kính, lãnh đạo địa phương đọc diễn văn khai mạc, đánh trống khai hội. Tiếp đó là nghi lễ tấu trình Chúc văn bày tỏ lòng thành kính, biết ơn công lao to lớn của công chúa Quỳnh Trân với người dân tổng Nghi Dương xưa (xã Ngũ Phúc ngày nay). Lễ khai hội không thể thiếu nghi thức “Vật cầu đảo”- môn thể thao thượng võ, phản ánh lại đàn tế trời xưa của Công chúa Quỳnh Trân.
Sử liệu ghi rằng, Công chúa Quỳnh Trân là con gái đầu của vua Trần Thánh Tông, chị gái của vua Trần Nhân Tông, người sáng lập nền Phật giáo Trúc Lâm Việt Nam. Mùa xuân năm Quý Mùi 1283, công chúa đến vùng đất ven sông Văn Úc, bốn bề mênh mông trời nước, thấy gò đất cao phong thủy hội tụ linh khí của đất trời, công chúa bèn chọn để lập Am tu hành (xưa thuộc tổng Nghi Dương, phủ Kinh Môn). Bà đem kiến thức của mình khai sáng, khuyến khích người dân khai khẩn, lập điền trang cấy lúa, trồng dâu, nuôi tằm, quy tụ dân trong vùng đến làm ăn, sinh sống, góp phần hình thành vùng đất trù phú. Hằng ngày, bà điều hành lấy tiếng mõ làm hiệu lệnh. Từ đó, các địa danh nơi đây đều có tên là Tổng Mõ, đền Mõ, chùa Mõ, chợ Mõ… Hằng năm, bà lập đàn tế, cầu mưa thuận, gió hòa, mùa màng tốt tươi. Bà cùng nhân dân chiêu tập binh sĩ, góp lương thảo giúp nhà Trần đánh tan giặc Nguyên Mông xâm lược lần 3 (năm 1288).
Các bậc cao niên dâng hương, tế lễ.
Khi công chúa viên tịch (năm 1380), vua Trần Anh Tông ra chỉ, tặng sắc phong và cấp 300 quan tiền cho 5 xã Nghi Dương, Xuân Dương, Mai Dương, Tú Đôi và Du Lễ rước sắc phong về thờ phụng tại chùa Nghi Dương. Các triều đại phong kiến còn ban 12 sắc phong, hiện được lưu giữ nguyên vẹn đến ngày nay. Công chúa được nhân dân suy tôn là bậc Thánh Phật, Thánh mẫu và gọi với cái tên trìu mến “Bà chúa Mõ”.
Lễ hội năm nay diễn ra trong 3 ngày (từ 11-3 đến 13-3, tức 12-2 đến 14-2 âm lịch), thu hút đông đảo du khách thập phương đến tham quan, dâng hương, chiêm bái với nhiều hoạt động văn hóa tín ngưỡng, trò chơi dân gian truyền thống như diễn xướng chầu văn, hát giao duyên, cờ tướng, kéo co, tổ tôm điếm, cờ tướng, bịt mắt bắt vịt… Đến di tích lịch sử, văn hóa cấp quốc gia đền Mõ, du khách còn được chiêm ngưỡng cây gạo di sản Việt Nam có tuổi đời gần 750 năm, tương truyền do chính tay Công chúa Quỳnh Trân trồng, gắn với nhiều giai thoại linh thiêng, chứng tích lưu dấu lịch sử khai phá, phát triển mảnh đất này. Sau cơn bão Yagi năm 2024 gây ảnh hưởng nặng nề đến cây, song được chính quyền địa phương, người dân thực hiện nhiều biện pháp khắc phục, bảo tồn, đến nay, cây gạo đang hồi sinh.