Bằng lăng tím lối Mễ Trì - tiếng thơ ngân vang của một thế hệ

Khi nhận tập thơ này có người nhận xét: Tên tập thơ có vẻ hơi “sến” và đậm chất sinh viên… Mà đúng như vậy, tập thơ này có sự đóng góp của 69 tác giả, với 300 bài thơ trong tổng số gần 200 cựu sinh viên Khoa Ngữ Văn Trường đại học Tổng hợp Hà Nội niên khoá 1977-1981. Vì thế, trong lời giới thiệu tập thơ, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, Chủ tịch hội Nhà văn Việt Nam đã viết: “Các tác giả của tập thơ này là cựu sinh viên Khoa Ngữ văn khoá 22 Khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp Hà Nội. Và Ký túc xá Mễ Trì là địa danh một thời cuốn hút nhiều người, nhất là những người sáng tác và yêu văn chương”.

Một thế hệ vừa trải qua cuộc chiến tranh khốc liệt, lại ở trong thời kỳ bao cấp đầy khó khăn nhưng những tâm hồn trẻ trung ấy khát khao được học, được yêu, được cống hiến, vì thế nên trong những vần thơ của họ vút lên như những bản hùng ca, ca ngợi tình yêu quê hương, đất nước, tình yêu đôi lứa, kỷ niệm về mái trường, thầy cô và bè bạn là cảm hứng bất tận của tập thơ này. Nhớ về mái trường cũ, địa danh Mễ Trì nơi bao hế hệ sinh viên văn khoa và các bậc thầy cô khả kính ngày đêm miệt mài đèn sách, giảng dạy, tác giả Nguyễn Thế Kỷ viết: “Vẩn vơ gom nhặt xuân thì/ Bằng lăng tím lối Mễ Trì chiều nay/ Người xưa giờ cuối chân mây/ Chuyện xưa nào dễ tháng ngày phôi pha/ Cái thời lọ mực sẻ ba/ Đĩa rau muống luộc nửa già nửa ôi/ Cơm mì lưng bát chơi vơi/ Râm ran cái đói suốt thời sinh viên…” (Tìm về). Cái thời sinh viên mơ mộng như cổ tích, bao chàng trai cô gái đang tuổi thanh xuân ngày đêm miệt mài trên giảng đường và họ đã đến với tình yêu và nỗi nhớ rất đỗi sinh viên: “Áo trắng xa rồi, nỗi nhớ cứ hoa niên/ Phượng vẫn đỏ như ngày ta đến lớp/ Sau hạ cháy/ thu vàng, xuân vẫn lần thứ nhất/ Chỉ em sau ly biệt mãi không về...” Để rồi đến bây giờ tất cả mái tóc đều pha sương họ vẫn nhớ về Ký túc xá thân thương ấy với lòng biết ơn vô hạn: “Mễ Trì một đốm lửa thiêng/ Cháy trong ta suốt chặng đường ngày xa…” (Nhớ Mễ Trì- Nguyễn Viết Hiện). Trong tập thơ này như nhà thơ Nguyễn Quang Thiều đã nhận xét: “Mỗi tác giả trong tập thơ này đã mang đến những trang viết của riêng mình cho bộ hồ sơ “ Tâm hồn Việt” bằng thơ ca. Họ viết về mái trường, về tình yêu, về gia đình, về con người, về đất nước, về những giấc mơ đẹp đẽ và kiêu hãnh…”. Quả đúng như vậy, có người lính từ chiến trường trở về may mắn được ngồi trên giảng đường lại đau đáu nhớ về người đồng đội năm xưa đã gửi hồn mình vào sông núi và anh đã bật khóc khi tìm được bạn mình trong Nghĩa trang Trường Sơn: “Ôi những linh hồn còn phiêu lạc/ Xương thịt tan đi hoá đất trời/Xin được cho tôi người đồng đội/ Đón hồn anh về với quê tôi.” (Nghĩa trang tìm bạn- Nguyễn Hoà Bình). Tình đồng đội thiêng liêng ấy đã được tác giả Lưu Đức Hài khắc hoạ trong một bài thơ: “Anh đã về trong vòng tay yêu thương/ Hồn tuổi trẻ hoà khí thiêng sông núi/ Nghĩa đồng bào một lần sau cuối/ Đất mẹ hiền lại ôm ấp các anh” (Đón anh về). Một thế hệ được học hành bài bản trong trường đại học danh tiếng, sau đằng đẵng 4 năm đèn sách đói khổ của thời bao cấp, nhiều người ra trường dấn thân vào cuộc sống, họ khát khao cống hiến và trưởng thành, họ biết ơn bao thế hệ cha anh vì không tiếc máu xương cho Tổ quốc độc lập tự do, vì thế trong tâm trí họ lúc nào cũng đau đáu trách nhiệm với non sông, đất nước: “Ôi Tổ quốc ! Biên cương chưa yên giấc/ Đêm quặn lòng máu thịt Hoàng Sa/ Ngày đỏ mắt Trường Sa giông bão / Lại bút, gươm giữ cõi, xây nhà” (Tổ quốcNguyễn Thế Kỷ).

Có thể nói tập thơ BẰNG LĂNG TÍM LỐI MỄ TRÌ của 69 tác giả là cựu sinh viên K22 Khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp Hà Nội tuy chưa thật sự có nhiều bài hay như mong đợi, nhưng cũng cần khẳng định một điều, đó là những bài thơ như tiếng ngân vang của đời sống, tiếng ngân vang từ tâm hồn của một thế hệ được học hành bài bản trong một môi trường gian khổ ở thập niên 70 của thế kỷ trước. Họ là những người coi trọng sự học, coi trọng cái chữ, coi trọng tình người. Vì thế trong khoá ấy đã có hơn chục cựu sinh viên đã trở thành hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, 3 người được giải thưởng Nhà nước về đạo diễn điện ảnh và hàng chục người được giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam…và có gần 20 người là PGS, Tiến sĩ trong nhiều lĩnh vực… Những đóng góp của họ cho đất nước thật đáng trân trọng.

NGUYỄN VIẾT HIỆN