Xử lý vi phạm xây dựng trên đất nông nghiệp ở thôn Đại Độ, xã Tiên Cường (huyện Tiên Lãng)

Theo khảo sát của nhóm phóng viên và phản ánh từ người dân, cách quốc lộ 10 khoảng 200 m, một xưởng sản xuất nhôm kính tại thôn Đại Độ được xây dựng kiên cố trên diện tích gần 1.000 m² đất nông nghiệp. Công trình thi công từ tháng 2-2025, bao gồm hệ thống tường bao xung quanh, sân trước và sau rộng khoảng 200 m², hai nhà xưởng với diện tích lần lượt là 200 m² và gần 500 m². 

Sáng 15-4, nhóm phóng viên có mặt tại khu vực này ghi nhận: khu xưởng được xây cổng cao hơn 2 m, nhà xưởng khung thép, tường xây gạch dày 10 cm, cao khoảng 10 m, mái lợp tôn. Tại thời điểm khảo sát, có hai công nhân đang hàn cửa ra vào nhà xưởng. Khi được hỏi về hàng hóa và chủ cơ sở, hai người từ chối trả lời và nhanh chóng khóa kín xưởng. Anh Phạm Văn C., người dân trong thôn cho biết, trước đây khu đất này bị bỏ hoang nhiều năm. Gần đây, một số hộ dân dựng lán nhỏ trồng nấm. Sau đó, có người đưa máy xúc, máy ủi vào nâng nền, đổ bê tông và xây dựng nhà xưởng kiên cố. Suốt quá trình thi công, người dân không thấy chính quyền địa phương kiểm tra hay xử lý vi phạm. 

Chiều cùng ngày, trao đổi với phóng viên, đồng chí Phạm Văn Quang, cán bộ địa chính xã Tiên Cường cho biết: Sau khi tiếp nhận thông tin từ báo chí, ngày 14-4, UBND xã đã cử cán bộ xuống kiểm tra thực địa và xác nhận phản ánh của người dân là đúng. Thửa đất xây dựng xưởng có diện tích gần 1.000 m², theo sổ mục kê năm 1990 mang tên ông Hoàng Tuấn Anh, trú tại thôn Đại Độ. Tuy nhiên, do quá trình lưu trữ hồ sơ bị thất thoát, hiện không còn sơ đồ giải thửa gốc liên quan đến thửa đất này. Qua xác minh, người đang sử dụng đất và xây dựng công trình là ông Vũ Khắc Lương – người cùng thôn, thuê lại đất của ông Tuấn Anh bằng giấy viết tay, thời hạn 5 năm, từ tháng 1- 2025. Hiện, trong xưởng chưa có máy móc thiết bị và chưa phát sinh hoạt động sản xuất. Tuy vậy, việc người dân tự ý cho thuê, sử dụng đất nông nghiệp sai mục đích là vi phạm Luật Đất đai. Trước mắt, chính quyền địa phương đã yêu cầu ông Lương tháo dỡ công trình, trả lại nguyên trạng thửa đất. Tuy nhiên, chủ xưởng không chấp hành. UBND xã đang tiếp tục rà soát hồ sơ và xử lý vụ việc theo quy định pháp luật. 

Đồng chí Phạm Văn Quang cho biết thêm, trên địa bàn xã, nhất là khu vực ven quốc lộ 10 còn nhiều diện tích đất nông nghiệp xen kẹt, không còn phù hợp để canh tác, bỏ hoang trong thời gian dài, gây lãng phí. Thời gian qua, chính quyền địa phương tạo điều kiện cho một số hộ dân dựng lán trồng nấm nhằm tận dụng quỹ đất phát triển kinh tế. Tuy nhiên, mô hình này ngày càng kém hiệu quả, không mang lại giá trị kinh tế như kỳ vọng. Nhiều người dân mong muốn được hướng dẫn, hỗ trợ chuyển đổi mục đích sử dụng đất từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp để đầu tư xây dựng xưởng sản xuất, tạo sinh kế bền vững. 

Theo Khoản 5, Điều 116 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân được phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp trong khu dân cư, đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở sang đất ở nếu phù hợp quy hoạch sử dụng đất cấp huyện hoặc quy hoạch chung, quy hoạch phân khu theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Từ quy định nêu trên, có thể thấy từ ngày 1-8- 2024, căn cứ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp thành thổ cư là quy hoạch sử dụng đất cấp huyện thay vì kế hoạch sử dụng đất cấp huyện hằng năm như trước đây. 

Theo đó, quy hoạch sử dụng đất cấp huyện được quy định tại Điều 62 Luật Đất đai 2024 là 10 năm (tầm nhìn 20 năm) và kế hoạch sử dụng đất cấp huyện được lập hằng năm. Như vậy, hộ gia đình, cá nhân được phép chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp sang đất thổ cư, đất thương mại, phi nông nghiệp nếu phù hợp quy hoạch sử dụng đất cấp huyện đã được phê duyệt. UBND xã Tiên Cường cần tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định pháp luật, không để xảy ra tình trạng tự ý xây dựng công trình, làm xưởng sản xuất như trên. 

Còn theo quy định tại Điều 10, Nghị định 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ quy định xử phạt việc chuyển đất nông nghiệp không phải là đất trồng lúa, không phải là đất lâm nghiệp sang đất phi nông nghiệp (không phải đất ở) thuộc địa giới hành chính của xã thì bị phạt tiền từ 5 triệu đến 10 triệu đồng đối với diện tích đất từ 0,05 ha đến dưới 0,1 ha. Người vi phạm còn phải khôi phục tình trạng ban đầu của đất trước khi vi phạm, buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm. Do vậy, chính quyền địa phương sớm xử lý vi phạm trên theo quy định; đồng thời hướng dẫn chủ sử dụng đất làm thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất (nếu phù hợp quy hoạch), để phát huy nguồn lực đất đai trong phát triển kinh tế địa phương.

NHÓM PHÓNG VIÊN