Thích ứng trước biến động thị trường lao động
(HPĐT)- Thị trường lao động đang đối mặt với nhiều biến động lớn khi các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, cắt giảm nhân sự cũng như những ảnh hưởng từ sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI). Lực lượng lao động trẻ trên địa bàn thành phố cần chuẩn bị tâm thế sẵn sàng, chủ động thích ứng trước sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường lao động.
Đối mặt nhiều thách thức
Có 10 năm hoạt động trong lĩnh vực tuyển dụng nhân sự cho các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Hải Phòng, chuyên viên tư vấn, Công ty TNHH G.A. Consultants Việt Nam (quận Lê Chân) Vũ Thị Thanh Nhàn nhận xét, việc thiếu kỹ năng làm việc gắn với thực tế, thiếu và yếu ngoại ngữ là những bất lợi của lao động trẻ tại Hải Phòng. Phần lớn ứng viên khối ngành kỹ thuật đều yếu ngoại ngữ, ngược lại, các bạn từng đi du học có khả năng ngoại ngữ tốt nhưng lại thiếu kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm làm việc ở môi trường trong nước, đều khó đỗ khi tham gia phỏng vấn tuyển dụng. Bên cạnh đó, không ít bạn trẻ thiếu kiên trì và khả năng chịu áp lực trong công việc. Hiện, các doanh nghiệp nước ngoài thường tổ chức OJT (đào tạo trong công việc) giúp người lao động nắm chắc công việc qua từng công đoạn, từ việc nhỏ nhất, thậm chí công việc của công nhân hay luân chuyển giữa các bộ phận nhưng nhiều bạn lại muốn làm công việc chuyên môn chính và thiếu kiên nhẫn trong những thử thách, dẫn đến khó đáp ứng yêu cầu công việc.
Cũng theo các chuyên gia lĩnh vực lao động việc làm, thị trường lao động thời gian tới được dự báo tiếp tục diễn biến phức tạp do ảnh hưởng của tình hình kinh tế thế giới và khu vực, chủ trương tinh gọn bộ máy của Trung ương cùng sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo đang dần thay thế con người ở một số ngành nghề. Trong khi, lao động trẻ tại Hải Phòng vẫn còn còn thiếu và yếu kỹ năng mềm, kỹ năng bổ trợ cho công việc chuyên môn, ngoại ngữ. Các doanh nghiệp đều phải đào tạo lại người lao động sau khi tuyển dụng và phải mất từ 2- 6 tháng họ mới “bắt nhịp” với công việc. Nếu không chủ động nâng cao chuyên môn, năng lực, không tích cực phát triển bản thân, một bộ phận lao động có nguy cơ bị “đánh bật” khỏi thị trường lao động ngày càng khốc liệt.
Chủ động thích nghi thời cuộc
Anh Nguyễn Hoàng Vĩnh, 30 tuổi, có 5 năm công tác tại Phòng Phát triển phần mềm, Công ty Công nghệ thông tin VNPT chi nhánh Hải Phòng (quận Hải An). Dù công ty không áp dụng chính sách cắt giảm nhân sự nhưng anh Vĩnh cho biết, anh luôn trong tâm thế sẵn sàng nếu rơi vào danh sách sa thải. “Việc bị sa thải không phải do năng lực yếu kém của bản thân mà có thể đến từ chiến lược phát triển nhằm tối ưu hóa chi phí của doanh nghiệp. Điều này có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Vì vậy, tôi luôn có “phương án B” cho riêng mình. Nhiều lúc, tôi cảm thấy hối tiếc vì không đầu tư nghiêm túc cho việc học tập và rèn luyện kỹ năng trong thời gian học đại học, dẫn đến thiếu hụt kiến thức và khả năng thích nghi. Thật may, tôi vẫn còn cơ hội sửa sai khi nỗ lực từng ngày để trau dồi kiến thức, kỹ năng để phục vụ công việc chuyên môn như học ngoại ngữ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng quản lý thời gian hay tiếp cận kiến thức mới về kinh doanh, marketing… Đầu năm nay, tôi mở thêm cửa hàng bánh và sữa chua. Tôi lựa chọn làm nhiều công việc cùng lúc để duy trì thu nhập, trang trải cuộc sống, nhất là sắp tới khi gia đình có thêm thành viên”, anh Vĩnh bày tỏ.
Tương tự, chị Nguyễn Thị Huyền Trang, nhân viên văn phòng tại một doanh nghiệp Nhật Bản tại Khu công nghiệp Nam Đình Vũ từng đối mặt với việc bị mất việc khi công ty cũ phá sản nên chị hiểu rất rõ cảm giác hoang mang, lo âu, mất phương hướng. Chị Trang bộc bạch, ở tuổi 33, độ tuổi mà nhiều cơ hội rên thị trường lao động hầu như “khép lại”, nhất là với phụ nữ đã lập gia đình. Vì vậy, để duy trì nguồn thu nhập, chị có thêm nghề “tay trái” kinh doanh hoa tươi. Ngoài ra, chị dự định học thêm nghề mới để phát triển bản thân, không để bị phụ thuộc hoàn toàn vào công việc chính và không bị “tụt hậu” trên thị trường lao động.
Sự thay đổi của đời sống xã hội buộc mỗi người cần chủ động “chuyển mình” để thích ứng linh hoạt, kịp thời. Chị Vũ Thị Thanh Nhàn cho rằng, cần có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa nhà trường với doanh nghiệp để tạo cơ hội giúp sinh viên được trải nghiệm nhiều hơn, gần hơn với công việc thực tế; đồng thời, chú trọng lồng ghép trang bị kỹ năng mềm trong quá trình đào tạo chuyên môn để sinh viên, lao động trẻ không bị bỡ ngỡ, lúng túng khi tiếp cận công việc mới.