Sớm khắc phục sạt lở hồ nước ngọt trên đảo Cát Bà
(HPĐT)- Dự báo trong mùa du lịch cao điểm hè 2025, lượng khách du lịch đến với đảo Cát Bà sẽ tăng đột biến kéo theo nhu cầu sử dụng nước sạch tăng cao. Tuy nhiên, 2 hồ chứa nước ngọt cấp nước thô phục vụ sản xuất nước sạch trên đảo Cát Bà lại đang trong tình trạng hư hỏng, chưa được khắc phục, sửa chữa, ảnh hưởng đến khả năng trữ nước và hình ảnh du lịch Cát Bà.
Hư hỏng thấy rõ
Đi trên tuyến đường 356 ven biển dẫn từ xã Phù Long đến thị trấn Cát Bà (huyện Cát Hải) trong mùa hè năm nay, không ít du khách nhận thấy tình trạng lan can bờ hồ Trân Châu (xã Trân Châu) ngay sát với tuyến đường xuất hiện tình trạng sụt, lún. Hồ Trân Châu có nhiều điểm mái hồ bị trượt sạt, hàng trăm mét bờ kè hồ bị sạt lở, nhiều mảng vữa vỡ vụn khiến gạch xô lệch, rơi xuống lòng hồ. Nhiều vị trí bờ kè xuất hiện những vết rạn nứt kéo dài. Dự án đầu tư xây dựng hồ nước ngọt Trân Châu được UBND thành phố giao cho Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) làm chủ đầu tư triển khai từ năm 2010.
Dự án có tổng mức đầu tư 73 tỷ đồng. Tuy nhiên, do khó khăn về nguồn vốn, nên đến năm 2020, UBND thành phố bố trí vốn và giao Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn (nay là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Hải Phòng) làm chủ đầu tư. Đến tháng 2-2021, khi dự án hoàn thành, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn bàn giao hồ sơ thiết kế thi công và tạm bàn giao công trình đưa vào sử dụng để Công ty CP Cấp nước Hải Phòng tổ chức chứa nước, khai thác sử dụng phục vụ sinh hoạt của người dân và du khách trên đảo Cát Bà.
Cuối năm 2022, hồ Trân Châu đã xuất hiện tình trạng sạt lở. Theo ghi nhận của huyện Cát Hải tại thời điểm đó, hồ Trân Châu xuất hiện 15 điểm sạt lở nghiêm trọng với tổng diện tích bị sạt lở khoảng 1.800m2. Sau đó, giữa năm 2023, 15 khu vực bị nứt vỡ, sụt lún được sửa chữa, khắc phục. Tuy nhiên, sau cơn bão Yagi vào tháng 9-2024, tình trạng sụt lún, nứt vỡ bờ kè chung quanh hồ lại tái diễn với quy mô lớn hơn và mức độ hư hỏng nghiêm trọng hơn.
Tương tự, tình trạng hư hỏng cũng đang diễn ra tại hồ chứa nước ngọt Thượng Xuân Đám trên địa bàn xã Xuân Đám với hàng chục mét mái hồ bị sạt lở, lan can hồ bị gãy đổ.
Sớm sửa chữa, khắc phục
Theo Phó chủ tịch UBND huyện Cát Hải Hoàng Trung Cường, cơn bão Yagi gây thiệt hại rất lớn trên địa bàn huyện Cát Hải. Trong đó, 2 hồ chứa nước ngọt trên đảo Cát Bà là hồ Trân Châu và hồ Thượng Xuân Đám đang được đưa vào khai thác cũng bị hư hỏng nặng. Thực hiện Công văn số 2114/UBND-TL của UBND thành phố về việc rà soát hệ thống đê điều, hồ chứa nước thủy lợi và đề xuất nhu cầu kinh phí khắc phục, tháng 9- 2024, UBND huyện Cát Hải phối hợp Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn thành phố và đơn vị liên quan của huyện kiểm tra, đánh giá tình trạng hư hỏng của 2 hồ trên. Theo đó, hồ chứa thượng lưu Xuân Đám có mái bờ hồ bị sạt dài 45 m, tổng diện tích sạt khoảng 90 m2; lan can bờ hồ bị gãy 3 khoang dài 9m; đất bảo vệ đường ống D800 phía ngoài hành lang hồ bị xói khoảng 20m2. Đối với hồ chứa nước Trân Châu, đoạn lan can bờ hồ dài 35 m phía đường giao thông bị sụt lún, hư hỏng; có tổng cộng 22 vị trí mái hồ bị trượt sạt, chiều dài sạt mái hồ khoảng 480 m2, diện tích sạt mái khoảng 4.800 m2; vỉa hè phía đường giao thông bị sụt dài khoảng 9m.
Căn cứ tình hình khảo sát và đánh giá thực trạng hư hỏng của 2 hồ, từ cuối năm 2024, UBND huyện Cát Hải đề nghị Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) tổng hợp, báo cáo thành phố, đồng thời sớm bố trí nguồn vốn để khắc phục, sửa chữa, nhằm bảo đảm nguồn nước sinh hoạt cho người dân huyện đảo và khách du lịch; đồng thời, khai thác hiệu quả các hồ chứa nước ngọt trên đảo, hạn chế trình trạng thất thoát nguồn nước thô trong hồ chứa, cũng như không làm hư hỏng thêm công trình. Tuy nhiên, đến tháng 4-2025, 2 hồ nước ngọt này vẫn chưa được sửa chữa. Nguồn nước ngọt trên đảo Cát Bà hiện nay chủ yếu được sản xuất tại Nhà máy nước Cái Giá (Công ty CP Cấp nước Hải Phòng) đặt tại thị trấn Cát Bà. Nhà máy có hệ thống xử lý nước mặn, tuy nhiên công suất nhỏ và tốn kém kinh phí xử lý nên phần lớn nước sạch của nhà máy được khai thác, xử lý từ nguồn nước thô tại các hồ chứa nước ngọt trên đảo. Trong đó, hồ Trân Châu là hồ lớn nhất với dung tích gần 300 nghìn m3.
Nguồn nước ngọt trên đảo vốn không dồi dào, phụ thuộc nhiều vào điều kiện thời tiết. Hiện nay, công suất của Nhà máy nước Cái Giá cơ bản đáp ứng nhu cầu sử dụng nước sạch trên đảo Cát Bà. Tuy nhiên, nếu các hồ chứa nước ngọt bị hư hỏng sẽ làm giảm khả năng trữ nước, ảnh hưởng không nhỏ đến năng lực cấp nước của nhà máy, nhất là khi mùa du lịch cao điểm hè 2025, lượng khách du lịch đến với khu du lịch Cát Bà dự kiến tăng đột biến, có thể lên đến hàng vạn du khách trong những ngày cuối tuần hay dịp nghỉ lễ. Để bảo đảm sinh hoạt của người dân và phục vụ phát triển du lịch của huyện Cát Hải nói riêng và Hải Phòng nói chung trong năm 2025 và những năm tiếp theo, các ngành chức năng thành phố cần sớm có giải pháp sửa chữa, khắc phục tình trạng hư hỏng tại các hồ chứa nước ngọt trên đảo Cát Bà.