Đồng hành giúp con trưởng thành

Đồng hành cùng con 

Kỳ thi vào 10 là kỳ thi lớn đầu tiên, căng thẳng nhất mà P.T.T.H, ở quận Lê Chân, trải qua. Suốt 4 năm học THCS, ước vọng được bước chân vào Trường THPT Ngô Quyền - ngôi trường top đầu khối đại trà là động lực để em miệt mài học tập. Tuy vậy, càng đến gần kỳ thi, những vòng thi kiểm tra, khảo sát, điểm số cùng những lo lắng không giành được “suất” vào ngôi trường mơ ước khiến em rơi vào trạng thái căng thẳng. Sau nhiều lần tính toán, H. quyết định chuyển từ lựa chọn yêu thích sang lựa chọn an toàn, đổi nguyện vọng về Trường THPT Trần Nguyên Hãn. Đây là giai đoạn khó khăn đối với H bởi ước mơ thay đổi, áp lực bài vở cùng những mệt mỏi do cường độ học cao khiến lúc nào em cũng rơi vào trạng thái căng thẳng. Điều may mắn là giai đoạn này, em luôn có bố mẹ đồng hành. Đến giờ, khi là học sinh lớp 10 của Trường THPT Trần Nguyên Hãn, mỗi khi nghĩ lại, H vẫn thầm cảm ơn những chuyến xe bố chở đi học thêm, bữa cơm ngon lành ấm áp, cốc nước chanh thanh mát và những lời nhắc đi ngủ khi đồng hồ điểm 1 giờ sáng của mẹ. 

Còn em Đ.Đ.K, ở ngõ 193 phố Văn Cao (quận Hải An) cũng từng có thời kỳ gặp vấn đề về tâm lý, thậm chí phải uống thuốc trầm cảm hơn 1 năm. Áp lực học lớp đầu khối của trường điểm thành phố, trong khi học lực của K. ở mức bình thường, khiến em đuối dần. Để được bạn hỗ trợ khi làm bài kiểm tra, K phải “trả” bằng quà, nhiều lần em lén lấy tiền của mẹ. Sự việc bị lộ, bạn tẩy chay, điểm thi nhiều môn học của K. rơi xuống đáy. Lâu ngày khiến K. sợ học, không muốn đến lớp, thu mình trong phòng và thường cáu kỉnh, nổi giận bộc phát khi không vừa ý. Biết được tình hình, bố mẹ K. chuyển trường để em đỡ áp lực, mời bác sĩ tâm thần đến nhà tư vấn, hỗ trợ giải tỏa tâm lý kết hợp uống thuốc. Sau khi học hết THCS, thay vì để K. đối mặt với kỳ thi vào 10 căng thẳng, gia đình lựa chọn trường cao đẳng nghề. Với sự đồng hành của bố mẹ, K giờ đây đã vượt qua giai đoạn khủng hoảng và trở thành 1 trong những nhà thiết kế đồ họa trẻ xuất sắc dự vòng chung kết quốc gia năm 2025. 

Theo Tiến sĩ Đàm Đức Thắng, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng, ở lứa tuổi học sinh, các em ngoài đối mặt với áp lực học hành, thi cử còn có những vấn đề liên quan đến môi trường gia đình, bạn bè, bắt nạt học đường; những thay đổi về tâm sinh lý... Những vấn đề này cần được phát hiện sớm và hỗ trợ các em vượt qua, nếu không, tình trạng này sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển thể chất, học tập và sinh hoạt...

Trưởng thành từ áp lực

 Khi nhận được danh hiệu trở thành nhà thiết kế đồ họa trẻ xuất sắc, niềm vui không chỉ rạng ngời trên gương mặt Đ.Đ.K mà còn là hạnh phúc của cả gia đình em. Anh Đ.Đ.B (bố của K) thấy may mắn khi vào thời điểm quan trọng, gia đình luôn theo sát con vượt qua áp lực tâm lý, bệnh tật. Anh B bày tỏ, niềm vui và động lực từ tiến bộ trong học tập tạo năng lượng tích cực mới trong con. Khi nhắc lại chuyện cũ, chính K. vẫn bảo sao hồi đó yếu đuối, tiêu cực vậy. Sau khó khăn, K. giờ trưởng thành, nhưng điều quan trọng là K. luôn có bố mẹ bên cạnh. 

Theo Tiến sĩ Đàm Đức Thắng, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần Hải Phòng, điều quan trọng khi con có dấu hiệu bất thường, cha mẹ phải phát hiện sớm, khuyến khích con chia sẻ để giải tỏa cảm xúc, cùng tìm giải pháp giải quyết chứ không nên phán xét. Nếu không trẻ sẽ thu mình và càng rơi vào tình trạng tồi tệ. Cách tốt nhất là cho trẻ tới chuyên gia tâm lý hoặc bệnh viện tâm thần để được các bác sĩ khám, chẩn đoán và đưa ra phương pháp điều trị phù hợp, tránh để tình trạng trầm trọng mới đến bệnh viện như nhiều gia đình hiện nay. 

Đánh giá về vai trò của cha mẹ, tại hội thảo "Hiểu đúng - Quyết định đúng" do Trường THCS và THPT FPT Hải Phòng tổ chức, PGS.TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng Trường đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng: Gia đình luôn giữ vai trò đặc biệt đối với mỗi người. Công nghệ số bùng nổ, thế hệ Gen Z và Alpha ngày càng phải đối mặt với nhiều áp lực về cuộc sống hiện đại, tương lai nghề nghiệp và sự thay đổi của thị trường lao động. Và cha mẹ phải theo kịp xu thế, hiểu được điều này để định hướng, hỗ trợ con vượt qua áp lực. Có một lưu ý, cha mẹ cũng nên dạy con hiểu rằng, trong xã hội hiện nay, áp lực là điều không thể tránh khỏi, không thể có cuộc sống dễ dàng, thuận lợi suốt cuộc đời. Để con vượt qua khó khăn cần sự đồng hành chân thành, kiên nhẫn và yêu thương từ cha mẹ, từ đó giúp con học được cách đối diện, vượt qua và trưởng thành từ chính những thử thách đó - PGS.TS Thành Nam nhấn mạnh. 

Ở lứa tuổi học sinh, các em thường gặp một số vấn đề về sức khỏe tâm thần gồm: Căng thẳng và rối loạn lo âu; rối loạn căng thẳng sau sang chấn; trầm cảm; tăng động, giảm chú ý; tự kỷ, rối loạn phổ tự kỷ; loạn thần; các vấn đề về hành vi chống đối; các vấn đề về sử dụng chất gây nghiện… Trong hơn một thập kỷ qua, các vấn đề sức khoẻ tâm thần tăng thêm 13%. Khoảng 20% trẻ em và thanh thiếu niên trên toàn thế giới có các vấn đề sức khoẻ tâm thần và tự tử là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ hai trong nhóm dân số 15-29 tuổi. Những năm gần đây, ở Việt Nam, các vấn đề liên quan đến sức khoẻ tâm thần cũng gia tăng nhanh chóng, trong đó có nhóm tuổi học sinh. (Tài liệu truyền thông về sức khỏe tâm thần của học sinh phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo biên soạn)

Bài và ảnh: BÙI HẠNH