Những kỷ vật kể chuyện chiến thắng tháng Tư

Cụ Trần Thế Thi nguyên là trợ lý tham mưu Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 24, Sư đoàn 10 (Quân đoàn 3). Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh tháng 4-1975, cụ cùng đơn vị tiến quân từ hướng Tây Bắc, trực tiếp tham gia giải phóng Sài Gòn. Trước mỗi trận đánh, cán bộ từ cấp tiểu đoàn trở lên đều được phát bản đồ khu vực chiến sự cùng la bàn - công cụ không thể thiếu để xác định phương hướng và xây dựng phương án tác chiến hiệu quả. 

Trung đoàn 24 khi đó là một trong năm mũi chủ lực tiến công vào nội đô Sài Gòn. Tiểu đoàn 4 và 5 đi đầu bằng xe tăng, xe bọc thép, thực hiện nhiệm vụ đột phá, đánh chiếm các vị trí trọng yếu như ngã tư Bảy Hiền, khu Lăng Cha Cả, cổng Phi Long, cổng số 5 sân bay, khu chỉ huy liên quân Việt - Mỹ. Tiểu đoàn 6 - nơi cụ Thi công tác - hành quân bằng xe tải, rẽ vào đường Hoàng Hoa Thám, tấn công vào các cơ quan chỉ huy Sư đoàn dù, Không quân, Sư đoàn 5 Không quân của địch và bắt liên lạc với Phái đoàn quân sự ta ở Trại David. Đặc biệt, đây là đơn vị duy nhất có chỉ huy các đại đội đều là người con Hải Phòng. 

Trong suốt hành trình tiến quân, bộ đội ta phải đối mặt với sự kháng cự quyết liệt. Địch dùng xe tăng phản kích, pháo binh oanh tạc, máy bay ném bom, bộ binh đánh chặn. Khoảng 7 giờ 30 phút ngày 30-4, Tiểu đoàn 4 khi đến ngã ba Bà Quẹo bị máy bay địch ném bom trúng đội hình, khiến hàng chục cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Tiểu đoàn 5 vừa đến ngã tư Bảy Hiền đã bị phản kích dữ dội, một xe tăng T54 bị thiêu cháy. Tại khu Lăng Cha Cả, trận đánh vào cổng số 5 sân bay diễn ra ác liệt. Địch dùng súng chống tăng đặt trên nhà gác, bắn cháy liên tiếp ba xe tăng, một xe bọc thép. Xe kéo pháo của ta cũng bị thiêu rụi khi tiếp cận tiêu diệt ổ đề kháng. Trong cuộc chiến khốc liệt ấy, nhiều cán bộ, chiến sĩ anh dũng hy sinh, trong đó có trợ lý tham mưu Tiểu đoàn 5 - Khúc Duy My, người con xã Tiền Phong (huyện Vĩnh Bảo), hy sinh khi đang làm nhiệm vụ trên xe tăng. Dù chịu nhiều tổn thất, tinh thần chiến đấu của bộ đội ta không hề nao núng. Các chiến sĩ chiến đấu kiên cường, quyết liệt đến phút cuối. Đến 11 giờ trưa 30- 4-1975, quân ta hoàn toàn làm chủ sân bay Tân Sơn Nhất và các mục tiêu chiến lược được giao. 

Một kỷ vật khác không mang hình hài vũ khí nhưng lại đậm giá trị lịch sử là bản ghi chép tin tức ngày 29-4- 1975 do cựu chiến binh Đỗ Công Số, trú tại xã Mỹ Đức (huyện An Lão), gìn giữ suốt gần 50 năm qua. Năm ấy, ông là báo vụ của Thông tấn xã Quân đội Mặt trận Tây Nguyên - Quân đoàn 3, chuyên rà soát, ghi lại thông tin từ các hãng thông tấn quốc tế phục vụ chỉ huy chiến dịch. Ông Số kể, mỗi ngày ông cùng đồng đội tiếp nhận và ghi chép tin tức từ các hãng như AP, AFP, Reuters, UPI… phục vụ việc phân tích tình hình chiến sự. Bản ghi ngày 29-4-1975 được ông giữ lại đến nay, trong đó ghi rõ: tình hình chính trị Sài Gòn hỗn loạn; Tổng tham mưu trưởng Quân đội Việt Nam Cộng hòa đã rời khỏi đất nước; Tướng Dương Văn Minh vừa nhậm chức Tổng thống nhưng không rõ tung tích; Đại sứ Mỹ Graham Martin rời sứ quán, được máy bay khẩn cấp chở đi. 

Những thông tin từ báo chí quốc tế giúp ta đánh giá tương quan lực lượng, nắm bắt diễn biến nội bộ địch, từ đó đưa ra những quyết định chiến lược kịp thời. Dù bản tin chỉ là ghi tay đơn sơ, nhưng với ông Số, đó là phần đóng góp thầm lặng của mình cho thắng lợi chung. Bản gốc đã được ông trao tặng Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam từ năm 2007, nhưng ông vẫn lưu giữ bản chụp như kỷ niệm thiêng liêng. Mỗi lần nhìn lại, ông như sống lại những ngày tháng lịch sử, nhớ về sự hy sinh thầm lặng của biết bao người phía sau chiến thắng vĩ đại của dân tộc. 

Chị Ngô Thị Bích, cán bộ Phòng Nghiệp vụ quản lý bảo tàng (Bảo tàng và Thư viện Hải Phòng) cho biết: Việc được gặp gỡ, tiếp nhận những kỷ vật trực tiếp từ các cựu chiến binh là điều vô cùng may mắn và tự hào. Mỗi kỷ vật là một câu chuyện sống động về tinh thần quả cảm, hy sinh của thế hệ cha anh. Theo chị Bích, những vật phẩm tưởng chừng giản dị như tấm bản đồ hay bản ghi tin tức lại mang trong mình thông điệp mạnh mẽ, khơi gợi lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc, nhất là với thế hệ trẻ. Đó cũng là cách để tri ân, tưởng nhớ và khắc ghi công lao của những người đã dành cả tuổi xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc. 

Việc trân trọng, gìn giữ và kể lại những câu chuyện đằng sau các kỷ vật không chỉ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về quá khứ, mà còn góp phần nuôi dưỡng lý tưởng sống, hun đúc niềm tin, tình yêu quê hương, đất nước - để mỗi thế hệ hôm nay càng thêm biết ơn, trân quý hòa bình, độc lập mà cha anh đã đánh đổi bằng máu xương.

Bài và ảnh: THÀNH LÊ