Thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế: Góp phần bảo đảm quyền lợi người lao động

Kiên quyết xử lý vi phạm

Qua công tác thanh tra, kiểm tra, Giám đốc BHXH Hải Phòng vừa ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty cổ phần đá Việt Hà (địa chỉ tại phường Vĩnh Niệm, quận Lê Chân). Theo quyết định, tính đến hết ngày 31-3-2025, doanh nghiệp này chậm đóng BHXH bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp (BHTN) với số tiền hơn 17 triệu đồng và chậm đóng BHYT đối với 9 lao động với số tiền hơn 2,5 triệu đồng (không bao gồm lãi chậm đóng). Mức xử phạt vi phạm hành chính đối với 2 vi phạm trên là 4,1 triệu đồng, đồng thời, yêu cầu Công ty khẩn trương khắc phục hậu quả. Ngay sau đó, doanh nghiệp nộp toàn bộ số tiền chậm đóng BHXH bắt buộc, BHTN.

Qua ghi nhận thực tế, công tác thanh tra, kiểm tra đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức của các đơn vị, doanh nghiệp, cá nhân về trách nhiệm tham gia BHXH, BHYT; đồng thời tạo chuyển biến tích cực trong công tác thu, phát triển đối tượng tham gia và giảm nợ đọng. Điển hình là nhiều đơn vị đã chủ động khắc phục, nộp số tiền chậm đóng trước và trong quá trình thanh tra, kiểm tra. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thanh tra, kiểm tra vẫn còn gặp không ít khó khăn, trở ngại. Một số đơn vị vi phạm nhưng thiếu hợp tác với đoàn thanh tra, Trưởng Phòng Thanh traKiểm tra (BHXH Hải Phòng) Nguyễn Quang Minh cho biết, trước tình trạng chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm ngày càng phức tạp, cơ quan BHXH xác định công tác thanh tra, kiểm tra rất quan trọng. 3 tháng đầu năm 2025, BHXH Hải Phòng thanh tra đột xuất về đóng BHXH, BHTN, BHYT tại 13 đơn vị sử dụng lao động, chậm đóng số tiền hơn 261 triệu đồng. Trước, trong thanh tra, các đơn vị nộp số tiền chậm đóng hơn 168 triệu đồng, truy đóng do đóng thiếu thời gian cho 13 lao động với số tiền hơn 273 triệu đồng. Giám đốc BHXH thành phố Hải Phòng đã ban hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với 6 đơn vị do có hành vi chậm đóng BHXH, BHTN, BHYT và đóng không đầy đủ cho số người thuộc diện tham gia, với tổng số tiền phạt gần 50 triệu đồng. Cơ quan BHXH kiểm tra theo kế hoạch tại 66 đơn vị sử dụng lao động (đạt tỷ lệ 66% so với kế hoạch), các đơn vị chậm đóng bảo hiểm với số tiền hơn 3,5 tỷ đồng, trước kiểm tra, các đơn vị đã nộp hết số tiền chậm đóng. Đồng thời, cơ quan BHXH yêu cầu các đơn vị lập thủ tục đăng ký đóng BHXH, BHTN, BHYT cho 16 lao động; truy đóng do thiếu thời gian và mức đóng cho 38 lao động với số tiền gần 200 triệu đồng; thu hồi về quỹ BHXH số tiền trợ cấp ốm đau hưởng sai quy định của 39 người lao động hơn 40 triệu đồng.

Xây dựng, bổ sung chế tài đủ mạnh

Mặc dù đã chủ động, quyết liệt trong công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm, nhưng quá trình triển khai thực hiện vẫn gặp nhiều khó khăn. Một số đơn vị bị xử phạt vi phạm hành chính do chậm đóng BHXH, BHTN, BHYT, sau khi nhận quyết định xử phạt, không thực hiện nộp tiền phạt theo quy định. Cơ quan BHXH phải tiến hành các bước xác minh tài khoản tiền gửi ngân hàng của doanh nghiệp để cưỡng chế; tuy nhiên, hầu hết tài khoản đều không có số dư hoặc có số dư rất nhỏ, không đủ để cưỡng chế. Nếu không thực hiện được cưỡng chế từ tài khoản, cơ quan BHXH sẽ phải áp dụng biện pháp cưỡng chế kê biên tài sản; tuy nhiên, đây là bước gặp nhiều khó khăn đối với cơ quan BHXH. Không những thế, hành vi trốn đóng BHXH được quy định tại Điểm a khoản 7 Điều 39 Nghị định số 12/2022/NĐ- CP và khoản 2 Điều 80 Nghị định số 117/2020/NĐ-CP nhưng không có văn bản nào quy định rõ khái niệm thế nào là "trốn đóng", do vậy, không có cơ sở xác định yếu tố lỗi để xử phạt vi phạm hành chính về hành vi “trốn đóng” làm cơ sở, tiền đề cho việc xử lý hình sự...

Nhằm tăng thu, giảm nợ đọng, BHXH Hải Phòng đang tiếp tục bám sát tình hình biến động các đơn vị, doanh nghiệp, tăng cường đôn đốc các đơn vị nộp tiền tham gia BHXH kịp thời, đầy đủ theo quy định; tiếp tục đẩy mạnh hoạt động đối thoại, làm việc với các doanh nghiệp nhằm khắc phục tình trạng nợ đọng ngày càng tăng cao; tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm, răn đe với doanh nghiệp cố tình vi phạm, trốn đóng bảo hiểm đối với người lao động. Bên cạnh đó, theo Phó giám đốc BHXH Hải Phòng Đinh Thị Lan Hương, thành phố cũng chỉ đạo không xem xét, bình xét đề nghị khen thưởng các cấp đối với các cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN và xem xét việc phê duyệt hồ sơ tham gia đấu thầu, thuê đất… đối với những đơn vị này.

Ngay từ đầu năm, UBND thành phố có văn bản giao các sở, ban, ngành, đoàn thể thành phố, UBND các quận, huyện, thành phố phối hợp cơ quan BHXH tăng cường đôn đốc, kiểm tra, thanh tra các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn thực hiện nghiêm việc trích, nộp BHXH, BHTN, BHYT đúng thời hạn; bảo đảm tỷ lệ số nợ trên số tiền phải thu BHXH, BHTN, BHYT năm sau thấp hơn năm trước; kịp thời ngăn chặn việc trốn đóng, gian lận, trục lợi chính sách bảo hiểm.

Bài và ảnh: HOÀNG XUÂN