Thành lập khu thương mại tự do thế hệ mới: “Cú huých” tăng trưởng mới
(HPĐT)- Tại phiên họp thứ 44 diễn ra giữa tháng 4-2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 35 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng với 6 nhóm chính sách, trong đó đề xuất cho phép thí điểm thành lập và tổ chức hoạt động khu thương mại tự do (TMTD) thế hệ mới, với nhiều chính sách đặc thù vượt trội. Trên cơ sở đó, theo nội dung chương trình tại Kỳ họp thứ 9 sắp tới, Quốc hội sẽ xem xét, cho ý kiến thông qua dự thảo Nghị quyết.
Trong ảnh: Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải. Ảnh: NGUYỄN THỊ HƯNG
Hội tụ đầy đủ các yếu tố
Trong Nghị quyết 45 và Kết luận số 96 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 45 xây dựng và phát triển thành phố Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, định hướng Hải Phòng phát triển mạnh mẽ, bền vững kinh tế biển. Do đó, Bộ Chính trị xác định Hải Phòng cần đổi mới tư duy phát triển, có những giải pháp mang tính đột phá, trong đó nêu rõ việc thành lập Khu TMTD và thí điểm các cơ chế, chính sách vượt trội sẽ là một động lực mới cho tăng trưởng, hiện thực hóa mục tiêu Hải Phòng trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, mang tầm quốc tế, hàng đầu ở Đông Nam Á.
Tháng 12-2024, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định thành lập Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng. Khu TMTD Hải Phòng dự kiến nằm trong Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, được xem như “trái tim” của khu kinh tế. Như vậy, Hải Phòng hội tụ đầy đủ các điều kiện triển khai và bảo đảm tính khả thi. Trên cơ sở quy hoạch, thành phố đề xuất bố trí khu TMTD tại 3 khu vực thuộc Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng gắn với Cảng Nam Đồ Sơn và Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải gắn với cảng quốc tế Lạch Huyện.
Trình bày tờ trình của Chính phủ tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết: Theo dự thảo, khu TMTD Hải Phòng được tổ chức thành các khu chức năng: khu sản xuất, khu cảng và hậu cần cảng - logistics, khu thương mại - dịch vụ và các loại hình khu chức năng khác theo quy định của pháp luật. HĐND thành phố được quyết định thành lập, mở rộng, điều chỉnh ranh giới khu TMTD Hải Phòng gắn với Khu kinh tế Đình Vũ - Cát Hải, Khu kinh tế ven biển phía Nam Hải Phòng, tương tự như khu công nghiệp. Đây là khu vực có ranh giới địa lý xác định, nơi thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù vượt trội, mang tính đột phá nhằm thu hút đầu tư, tài chính, thương mại, dịch vụ, thúc đẩy xuất khẩu, công nghiệp, hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.
Đề xuất 3 nhóm cơ chế, chính sách đặc thù
Dự thảo Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 35/2021/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng đề xuất 3 nhóm cơ chế, chính sách vượt trội, đột phá trong khu TMTD. Đó là: nhóm chính sách đơn giản hóa thủ tục hành chính; nhóm chính sách ưu đãi tiền thuê đất, thuê mặt nước và ưu đãi thuế; nhóm chính sách về mở rộng hoạt động đầu tư, kinh doanh.
Tại hội nghị Thành ủy lần thứ 19, báo cáo về việc tham mưu ban hành nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 35 của Quốc hội, Phó chủ tịch Thường trực UBND thành phố Lê Anh Quân cho biết: Một số chính sách nổi bật, đặc thù được thành phố mạnh dạn đề xuất áp dụng với khu TMTD là áp dụng các thủ tục đầu tư, nhất là đối với một số lĩnh vực định hướng thu hút đầu tư; áp dụng miễn kiểm tra chuyên ngành đối với một số hàng hóa đáp ứng đủ điều kiện; cho thuê đất không thông qua đấu giá quyền sử dụng đất, đấu thầu dự án có sử dụng đất trong một số trường hợp nhà đầu tư nước ngoài được thực hiện hoạt động chuyển khẩu hàng hóa; Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng có thẩm quyền thực hiện theo hướng "một cửa", một đầu mối đối với các thủ tục hành chính; việc sử dụng đất trong khu TMTD không phụ thuộc vào chỉ tiêu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất quốc gia được cấp có thẩm quyền phân bổ cho thành phố và được cập nhật ở kỳ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tiếp theo của quốc gia, của thành phố…
Theo nghiên cứu, đánh giá tác động của thành phố, việc thành lập khu TMTD với những cơ chế, chính sách đặc thù sẽ thúc đẩy thu hút đầu tư, nhất là thu hút các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong những lĩnh vực như: thương mại, dịch vụ, công nghiệp phục vụ thương mại và dịch vụ. Dự báo, đến năm 2030, suất đầu tư và vốn đầu tư bình quân 1 dự án trong khu TMTD đạt 12 triệu USD/ha và 56 triệu USD/dự án. Giai đoạn 2031-2035, suất đầu tư và vốn đầu tư bình quân 1 dự án trong khu TMTD tương ứng 15 triệu USD/ha và 70 triệu USD/dự án.
Việc thành lập khu TMTD giúp đổi mới phương thức quản lý, điều hành của nhà nước, đổi mới hành chính theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, ứng dụng tối đa công nghệ thông tin. Những chính sách như: miễn thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và các loại thuế, phí khác, thông quan nhanh, giảm chi phí, thời gian và thủ tục, cũng như chính sách đãi ngộ về hỗ trợ đào tạo lao động, hỗ trợ tài chính,… sẽ là nguồn động lực rất lớn để các doanh nghiệp nhỏ và vừa mạnh dạn đầu tư, mở rộng thị trường, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Ngoài ra, khu TMTD sẽ giúp tạo việc làm và chuyển dịch cơ cấu kinh tế, dự báo đến năm 2030 có thể tạo ra 62.000 - 70.000 việc làm, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng lao động. Việc thành lập khu TMTD thế hệ mới hội tụ đầy đủ cơ sở, yếu tố cần thiết, cũng như tính khả thi khi triển khai, không chỉ vì Hải Phòng và cho Hải Phòng, mà còn vì cả nước và cho cả nước.