Thúc đẩy sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học: Tạo điều kiện từ cơ chế, chính sách
(HPĐT)- Những năm gần đây, phong trào nghiên cứu khoa học trong sinh viên các trường đại học trên địa bàn thành phố có sự chuyển biến rõ nét, tăng cả về số lượng và chất lượng. Điều đó cho thấy, tiềm năng sáng tạo, nghiên cứu khoa học trong sinh viên thành phố khá dồi dào, đòi hỏi các nhà trường cần tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về các cơ chế, chính sách để thúc đẩy phong trào phát triển rộng rãi, hiệu quả cao.
Khuyến khích sinh viên sáng tạo
Từng trải qua 4 kỳ nghiên cứu khoa học tại trường, sinh viên Đào Quang Thắng, Khoa Ngoại ngữ (Trường đại học Hải Phòng) cho biết, nhà trường thường xuyên khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi để sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học thông qua chính sách hỗ trợ kinh phí 1 triệu đồng/sinh viên; tổ chức các buổi workshop, hội nghị, hội thảo định hướng nghiên cứu khoa học dành cho sinh viên năm nhất, năm hai; cung cấp thư viện lưu giữ nhiều đề tài, bài báo khoa học có giá trị giúp sinh viên tìm hiểu, áp dụng vào đề tài nghiên cứu.
Tại Trường đại học Y Dược Hải Phòng, trường ban hành các quy định hỗ trợ sinh viên tích cực nghiên cứu khoa học, hỗ trợ công bố bài báo quốc tế và hỗ trợ thêm kinh phí để sinh viên tham gia nghiên cứu. PGS.TS Nguyễn Văn Khải, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường phát triển các nghiên cứu mũi nhọn, từ đó mở rộng nghiên cứu, tìm kiếm nguồn tài trợ kinh phí từ các cơ quan, đơn vị ngoài trường, nhất là từ doanh nghiệp, đưa kết quả nghiên cứu khoa học trực tiếp ứng dụng trong chăm sóc sức khỏe người dân.
Còn tại Trường đại học Hàng hải Việt Nam, nhà trường ban hành cơ chế mới, điều chỉnh mức kinh phí hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên tăng gấp đôi so với trước. Nhà trường đồng hành hỗ trợ các nhóm sinh viên tiếp tục hoàn thiện sản phẩm, đăng ký công bố, sở hữu trí tuệ, tiến tới thành lập các dự án khởi nghiệp.
Theo PGS.TS Phạm Đình Bá, Viện Cơ khí (Trường đại học Hàng hải Việt Nam), bên cạnh hỗ trợ tài chính, các doanh nghiệp ra "đề bài" trong thực tiễn sản xuất để giảng viên, sinh viên nhà trường "tìm lời giải". Hiện nay, nhà trường có 5 đề tài được Tập đoàn LG hỗ trợ tài chính và đặt hàng, giúp sinh viên tiếp cận quá trình sản xuất tại doanh nghiệp. Là nhóm sinh viên được doanh nghiệp hỗ trợ, em Vũ Huy Hoàng, sinh viên Viện Cơ khí bày tỏ, sự hỗ trợ của doanh nghiệp tạo động lực lớn để sinh viên thúc đẩy tư duy sáng tạo, tích cực nghiên cứu khoa học, phát triển đề tài thành sản phẩm ứng dụng vào sản xuất tại doanh nghiệp.
Tiếp tục khai thác tiềm năng từ sinh viên
Dù đạt nhiều kết quả đáng khích lệ nhưng hoạt động nghiên cứu khoa học trong sinh viên thành phố còn gặp trở ngại, nhất là về thời gian nghiên cứu phải bảo đảm song song việc học. Bên cạnh đó, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, các đề tài gửi dự thi đạt giải cao cần có các tiêu chí như có công bố khoa học, sản phẩm được ứng dụng thí điểm tại các doanh nghiệp. Vì vậy, để có đề tài chất lượng cần sự nỗ lực của giảng viên, sinh viên và định hướng nghiên cứu ngay từ năm thứ hai và ba. Cũng theo chia sẻ của nhiều sinh viên, kinh phí triển khai đề tài khoa học khá tốn kém trong khi sinh viên không có điều kiện kinh tế cùng những hạn chế khi tiếp cận thông tin khoa học của các nước trên thế giới.
Trên thực tế, tiềm năng sáng tạo, nghiên cứu khoa học trong sinh viên thành phố rất lớn. Như Trường đại học Hàng hải Việt Nam, giai đoạn 2020-2025 có hơn 840 đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên được nghiệm thu, có tính ứng dụng cao, tăng gấp đôi giai đoạn trước. Song, tỷ lệ sinh viên tham gia nghiên cứu khoa học tuy tăng so với trước nhưng còn khiêm tốn, mới đạt hơn 500 sinh viên/18.000 sinh viên toàn trường.
Để tiếp tục khai thác tối đa tiềm năng từ sinh viên trong hoạt động nghiên cứu khoa học, TS. Trần Thế Nam, Trưởng phòng Khoa học công nghệ (Trường đại học Hàng hải Việt Nam) cho rằng, cần có cơ chế chính sách kết nối mạnh mẽ, hiệu quả hơn nữa của 3 thành tố tham gia vào trong hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, gồm: cơ quan quản lý, trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Điều này sẽ quy tụ được nguồn lực triển khai các hoạt động khoa học công nghệ, biến các ý tưởng khoa học thành các sản phẩm ứng dụng và thương mại. Với sự tham gia của các doanh nghiệp, ngoài nguồn lực về tài chính hỗ trợ ngay cho các nhóm đề tài, còn các hỗ trợ về dữ liệu, cơ sở vật chất thực hiện thí nghiệm và tiếp nhận sản phẩm nghiên cứu sau khi hoàn thành. Còn PGS.TS Bùi Bá Khiêm, Trưởng phòng Khoa học công nghệ (KHCN) và hợp tác quốc tế (Trường đại học Hải Phòng) thông tin, bên cạnh lựa chọn giảng viên hướng dẫn có trình độ, tâm huyết, mức hỗ trợ sinh viên nghiên cứu khoa học tăng 5-10 lần so với trước. Ngoài ra, nhà trường thành lập Ban Kết nối doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển các đề tài của sinh viên có thể ứng dụng vào thực tiễn. Với nỗ lực đó, giai đoạn 2020-2025, nhà trường phê duyệt 1.036 đề tài do sinh viên thực hiện, tăng 24% so với giai đoạn trước.