NHỚ MÃI NGƯỜI THẦY NGÔN NGỮ HỌC - PGS-TS PHẠM VĂN TÌNH

Hơn 20 năm nay, khoa Ngữ văn của chúng tôi thường xuyên mời PGS.TS Phạm Văn Tình cùng một số nhà khoa học khác của Viện Ngôn ngữ học về thỉnh giảng cho học viên và NCS của khoa Ngôn ngữ học. Với kiến thức chuyên ngành sâu sắc do đã từng được đào tạo chính quy từ trường đại học Tổng hợp Hà Nội trước đây, lại là người ham học, ham đọc để mở rộng tri thức, PGS-TS Phạm Văn Tình vừa làm công tác nghiên cứu ở Viện Ngôn ngữ học, vừa tham gia đào tạo sau đại học ngành Ngôn ngữ học cho nhiều trường đại học trên cả nước. Riêng đối với trường đại học Hải Phòng, PGS-TS Phạm Văn Tình hướng dẫn 2 NCS bảo vệ thành công luận án Tiến sỹ và hàng chục học viên bảo vệ thành công luận văn Thạc sỹ. Vào tiết dạy của thầy Tình, học viên luôn bị cuốn hút bởi kiến thức sâu rộng và lối diễn đạt vừa đậm chất khoa học, vừa dí dỏm, tinh tế, nhẹ nhàng. Khi ngồi trong Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ hay luận văn Thạc sĩ, thầy Tình luôn nở nụ cười như để động viên người bảo vệ hãy bình tĩnh, tự tin trình bày kiến thức khoa học. Và khi kết thúc buổi bảo vệ, thầy thường có bài thơ ứng tác vui vui để tặng cho các “tân Tiến sĩ”, “tân Thạc sĩ” đã vượt qua bao khó khăn trong nghiên cứu, học tập để hoàn thành xuất sắc khóa đào tạo.

Không chỉ là nhà khoa học nghiên cứu chuyên sâu của ngành Ngôn ngữ học và giảng dạy đào tạo cho các NCS và học viên ngành Ngôn ngữ học của nhiều trường đại học, PGS-TS Phạm Văn Tình còn là một nhà báo thực thụ. Với tư cách nhà nghiên cứu, anh viết nhiều bài báo khoa học đăng trên các tạp chí: Ngôn ngữ học; Ngôn ngữ - đời sống… Đồng thời anh cũng xuất bản tới hơn 20 cuốn sách khoa học về Ngôn ngữ học, mà tiêu biểu là các cuốn: Phép tỉnh lược và ngữ trực thuộc tỉnh lược trong tiếng Việt; Tiếng Việt: từ chữ đến nghĩa; Tiếng Việt: Nội sinh và ngoại sinh; Giải nghĩa ca dao, Thành ngữ, Tục ngữ… Với tư cách nhà báo, anh từng viết tới hàng trăm bài báo cho nhiều tờ bào, nhất là báo Thể thao & Văn hóa, báo Hà Nội mới và gần đây nhất là tham gia cộng tác với chuyên mục Chữ & nghĩa đăng tải trên trang 5 ấn phẩm Báo Hải Phòng hàng ngày vào thứ 7 hằng tuần… Những bài viết anh gửi cho chuyên mục không chỉ giúp cắt nghĩa, làm rõ hàm ý sâu xa trong từng câu nói, từ ngữ, cách sử dụng ngôn ngữ của người Việt Nam mà qua đó, còn cho bạn đọc thấy được sự giàu có, phong phú cũng như tính đa dạng, phức tạp của tiếng Việt và ngữ pháp tiếng Việt. Qua sự vào cuộc nghiên cứu, cắt nghĩa cụ thể, rõ ràng đối với cách dùng từ, cụm từ, cách diễn đạt điều muốn nói trong những câu ca dao, tục ngữ, PGS-TS Phạm Văn Tình góp phần giúp bạn đọc hiểu hơn về tiếng Việt, chấm dứt những cách hiểu định kiến sai lầm đối với nhiều câu nói, cách dùng từ vẫn tồn tại phổ biến hiện nay. Có thể nói, cùng với những đóng góp cho chương trình Vua Tiếng Việt của đài truyền hình Việt Nam, những bài viết của PGS-TS Phạm Văn Tình dành cho những chuyên mục như “Chữ và nghĩa” của ấn phẩm báo Hải Phòng hằng ngày vừa qua có những đóng góp rất quan trọng vào việc giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trong các tầng lớp cán bộ, nhân dân.

Dù tuổi đã cao, PGS-TS Phạm Văn Tình vẫn miệt mài nghiên cứu, đắm đuối với tiếng Việt. Anh còn tham gia Ban cố vấn các cuộc thi Trạng nguyên tiếng Việt (do Công ty giáo dục Trạng nguyên tổ chức) qua đó giúp cho các nhà trường phổ thông tìm ra những học sinh giỏi về ngôn ngữ tiếng Việt. Đóng góp quan trọng của PGS.TS Phạm Văn Tình không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu và giảng dạy Ngôn ngữ học thuộc chuyên ngành, mà còn thông qua nhiều bài báo mang tính khoa học về ngôn ngữ, anh đã giúp bạn đọc nói chung , các thầy cô giáo, và học sinh các cấp nhận thức mở rộng thêm về từ ngữ tiếng Việt qua văn chương và ngôn ngữ trong thực tiễn đời sống…

Việc PGS-TS Phạm Văn Tình đột ngột ra đi khi trí tuệ, bút lực đang dồi dào và tinh thần đam mê khám phá khoa học không ngừng nghỉ để lại niềm xót xa, thương tiếc đối với không chỉ người thân, bạn bè, đồng nghiệp, các thế hệ học trò và còn đối với cả những bạn đọc, khán giả trung thành với những chuyên mục, bài viết, chương trình về sự trong sáng, giàu đẹp của tiếng Việt! Từ thành phố Cảng Hải Phòng, bạn đọc ấn phẩm Báo Hải Phòng hàng ngày cùng đồng nghiệp và các thế hệ học viên, sinh viên trường đại học Hải Phòng xin bày tỏ lòng tiếc thương một nhà khoa học, một nhà giáo, một nhà báo tài năng, nhiệt huyết. Chắc chắn, hình ảnh một vị PGS-TS ngôn ngữ học với kiến thức uyên thâm nhưng tính tình rất hiền hậu và hóm hỉnh sẽ mãi luôn ở trong trái tim của các giảng viên, đồng nghiệp, các thế hệ sinh viên Khoa Ngữ văn Trường đại học Hải Phòng cũng như nhiều bạn đọc, bạn xem truyền hình của thành phố Cảng.

                                                              20h00, ngày 10 tháng 5 năm 2025

PGS-TS Nguyễn Đức Thuận - Trường đại học Hải Phòng