Rút kinh nghiệm từ những vụ tiêu cực của thể thao Việt Nam

Khi “chứng cứ đâu” không còn là lý do 

Theo thông báo từ FIFA, lý do xử phạt CLB Phú Thọ là do đội bóng này có hành vi thao túng kết quả trận đấu. Theo quy định, thao túng trận đấu là hành vi can thiệp bất hợp pháp nhằm làm thay đổi kết quả, diễn biến hoặc bất kỳ yếu tố nào khác liên quan đến trận đấu. FIFA không nêu cụ thể CLB Phú Thọ đã thao túng trận đấu nào, nhưng cho đội bóng 10 ngày để kháng cáo. Sau đó, Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) cũng đình chỉ thi đấu đối với CLB này từ vòng 5 Giải hạng Nhì quốc gia 2025, đồng thời huỷ bỏ kết quả các trận đấu mà Phú Thọ tham gia trước đó. Tính đến thời điểm hiện tại, khi thời hạn kháng cáo gần kết thúc và CLB Phú Thọ vẫn chưa có động thái phản hồi, có thể hiểu đội bóng này đã chấp nhận án phạt - đồng nghĩa với việc sẽ phải xuống thi đấu tại hạng Ba, cấp độ thấp nhất trong hệ thống giải của VFF. Điều này cũng gián tiếp cho thấy những cáo buộc từ FIFA có căn cứ rõ ràng. 

Trường hợp của CLB Phú Thọ không phải là lần đầu thể thao Việt Nam bị các tổ chức quốc tế phát hiện và xử lý tiêu cực. Trước đó, trong các năm 2019 và 2020, cử tạ Việt Nam liên tục nhận tin xấu khi có tới 4 vận động viên bị Tổ chức Phòng chống Doping Thế giới (WADA) phát hiện sử dụng chất cấm thông qua kiểm tra ngẫu nhiên - một hình thức kiểm tra mà đại diện của WADA có thể thực hiện bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu, kể cả trong giai đoạn chuẩn bị thi đấu. 

Tiêu biểu là trường hợp lực sĩ Trịnh Văn Vinh, bị phát hiện sử dụng doping khi đang chuẩn bị cho Đại hội Thể thao toàn quốc 2018. Mẫu thử cho kết quả dương tính, và Vinh bị cấm thi đấu từ đầu năm 2019 đến năm 2023. 

Trong nước, nhiều khi người ta đặt câu hỏi “chứng cứ đâu” khi nói về tiêu cực trong thể thao. Tuy nhiên, một khi các tổ chức quốc tế vào cuộc, những sai phạm nhanh chóng bị đưa ra ánh sáng. Điều đó cho thấy tiêu cực trong thể thao Việt Nam không phải chuyện hiếm gặp, mà thực sự đang len lỏi trong các giải đấu - đặc biệt là ở những cấp độ thấp, nơi khả năng kiểm soát và giám sát còn lỏng lẻo.

Bài học cần thiết 

FIFA và WADA đều là những tổ chức đi đầu trong nỗ lực phòng, chống tiêu cực trong thể thao toàn cầu. FIFA thiết lập hệ thống tố giác trực tuyến, cho phép người dùng - có thể ẩn danh - gửi thông tin về các hành vi đáng ngờ liên quan đến thao túng trận đấu. Sau khi tiếp nhận, FIFA phối hợp liên đoàn thành viên điều tra và xử lý nếu phát hiện vi phạm. Việc CLB Phú Thọ bị xử phạt là minh chứng rõ ràng rằng, các hành vi thao túng hoàn toàn có thể xảy ra, nhất là ở các giải đấu ít được chú ý.

 Tương tự, WADA cũng thực hiện chiến lược kiểm tra doping ngẫu nhiên ở nhiều quốc gia để ngăn chặn tình trạng VĐV sử dụng chất cấm trong thời gian tập luyện rồi “tẩy sạch” trước khi thi đấu. Nhờ đó, từ năm 2021 đến nay, cử tạ Việt Nam chưa ghi nhận thêm trường hợp nào bị cấm thi đấu do vi phạm doping sau các đợt kiểm tra bất ngờ của WADA. 

Sau những sự cố nêu trên, VFF ra thông báo khẳng định sẽ không khoan nhượng với các hành vi tiêu cực, đồng thời tăng cường giám sát toàn hệ thống bóng đá nhằm bảo đảm sự minh bạch và phát triển bền vững. Về phía cử tạ, Tổng Thư ký Liên đoàn Cử tạ và Thể hình Việt Nam Đỗ Đình Kháng cũng đánh giá việc WADA thực hiện xét nghiệm ngẫu nhiên là giải pháp quyết liệt, hiệu quả, dù chi phí cao. Đây là kinh nghiệm mà không chỉ cử tạ, mà nhiều môn thể thao khác tại Việt Nam cũng nên học hỏi. 

Phòng, chống tiêu cực trong thể thao không chỉ là trách nhiệm của các tổ chức quốc tế, mà còn là nhiệm vụ cấp thiết của từng quốc gia. Bởi nếu không chủ động hành động, thì chuyện như CLB Phú Thọ hay các vụ doping ở cử tạ hoàn toàn có thể lặp lại ở bất kỳ môn thể thao nào.

TRẦN LONG