Người làm nên sức sống của tranh cổ động
(HPĐT)- Năm 1975, hòa chung không khí tưng bừng của mùa xuân đại thắng và kỷ niệm 85 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, họa sĩ Nguyễn Bích đã cho ra đời bức tranh cổ động về Bác Hồ. Tới nay, sau nửa thế kỷ, bức tranh bột màu kích thước 69 x 98 cm đang được trân trọng lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vẫn nằm trong số những tác phẩm hội họa xuất sắc hàng đầu khi thể hiện hình tượng Hồ Chủ tịch.
Khác với nhiều họa sĩ tài danh cùng thế hệ, Nguyễn Bích đến với nghệ thuật qua vẽ minh họa và truyện tranh. Tham gia Cách mạng Tháng Tám từ những ngày đầu, đến toàn quốc kháng chiến, chàng thanh niên vừa 21 tuổi trụ lại Hà Nội, chung chiến hào với những người “Sống mãi với Thủ đô”. Đến khi rút lên Việt Bắc, nhờ có sở trường nghệ thuật, Nguyễn Bích được bổ sung về các đơn vị tuyên truyền. Ông bắt đầu làm báo với các công việc như: vẽ minh họa, vẽ biếm họa, vẽ tranh tuyên truyền địch vận. Ngay trên mặt trận Điện Biên Phủ đầy ác liệt, Nguyễn Bích được giao nhiệm vụ, cùng với họa sĩ Mai Văn Hiến, thiết kế huy hiệu Chiến sĩ Điện Biên. Cũng cùng chủ đề Điện Biên Phủ, sau khi đại quân ta toàn thắng, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ tan rã, họa sĩ Nguyễn Bích kịp thời sáng tác tranh cổ động “Chiến dịch Điện Biên Phủ vĩ đại đã toàn thắng”. Đây cũng là bức tranh cổ động rất quen thuộc với nhân dân và bộ đội không chỉ trong những tháng ngày đó mà còn mãi sau này…
Sau năm 1954 hòa bình lập lại ở miền Bắc, họa sĩ Nguyễn Bích trở về Hà Nội, công tác ở báo Quân đội nhân dân. Vẫn phát huy sở trường tranh cổ động, minh họa, bằng sự tài hoa và bản năng nghệ sĩ dồi dào, họa sĩ Nguyễn Bích biến các bức vẽ thiên về tuyên truyền trở thành những tác phẩm nghệ thuật độc lập, có sức sống riêng biệt. Ông có duyên với thiếu nhi khi nhiệt tình cộng tác với Nhà xuất bản Kim Đồng, vẽ bìa và tranh truyện cho một loạt các cuốn sách nằm lòng với trẻ em mà đặc sắc hơn cả phải kể tới Sát Thát. Loạt tranh về Bác Hồ và Sát Thát góp phần giúp Nguyễn Bích được trao tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật. Trong thời bao cấp gì cũng thiếu thốn, những cuốn sách của NXB Kim Đồng cùng các bản vẽ minh họa, vẽ thể hiện nội dung của các họa sĩ như Nguyễn Bích, Mai Long, Tạ Thúc Bình… thực sự là những “món ăn tinh thần” vô giá đã theo cùng năm tháng…
Họa sĩ Nguyễn Bích sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, dù quê gốc của ông ở Thanh Hóa. Thấm đẫm tình yêu hội họa trong mình, Nguyễn Bích đã sống cuộc đời trọn vẹn với tình yêu ấy và thể hiện ra bằng những cách thức chân thành nhất, giản dị và và cũng hiệu quả nhất. Bởi vậy dù ông đi xa đã lâu (họa sĩ Nguyễn Bích qua đời năm 2011), nhưng tên tuổi và tác phẩm của ông vẫn len lỏi trong nỗi nhớ của nhiều người từng đi qua thời bao cấp.