Siết chặt việc bán vitamin A liều cao trên mạng xã hội
(HPĐT)- Thời gian gần đây, chuyên mục “Qua đường dây nóng” của Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố nhận nhiều phản ánh của người dân về việc buôn bán vitamin A liều cao trái phép tràn lan trên mạng xã hội, gây lo ngại cho sức khỏe người sử dụng.
Tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc
Trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok…, hàng loạt tài khoản cá nhân rao bán vitamin A liều cao (hàm lượng 100.000 UI và 200.000 UI) cho trẻ dưới 36 tháng tuổi với nhiều lời quảng cáo “Uống mỗi ngày để sáng mắt”, “Tăng sức đề kháng cho trẻ sơ sinh”, “Không cần đơn, dùng được cho cả gia đình”... Chị Phạm Thị Ngân Anh, ở phố Ngô Gia Tự, phường Cát Bi (quận Hải An) cho biết: Phần lớn các sản phẩm vitamin A liều cao như trên được rao bán không có nguồn gốc rõ ràng, không có nhãn phụ tiếng Việt. Khi người mua hỏi hóa đơn chứng từ thì được giải đáp là mua theo lô nên không có chứng từ riêng lẻ cho từng loại. Nhiều loại được đóng gói bằng túi zip, giống với viên nang vitamin A 200.000 IU do Bộ Y tế cấp phát miễn phí trong các chiến dịch bổ sung vi chất cho trẻ em và phụ nữ sau sinh. Vitamin A liều cao được rao bán với mức giá từ 18 nghìn đồng tới 25 nghìn đồng/viên loại 200.000 UI, mỗi người bán hàng tư vấn sử dụng khác nhau, nên chị chưa dám mua về cho con uống.
Theo ThS.Bs Lê Thị Tuyến, Khoa Truyền thông giáo dục sức khỏe (Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố: Vitamin A là thuốc kê đơn, không phải là thực phẩm chức năng hay thuốc dùng tùy tiện. Nếu dùng quá liều, nhất là với trẻ nhỏ, có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính, tổn thương gan, rối loạn thần kinh và ảnh hưởng lâu dài đến sự phát triển thể lực và trí lực. Quyết định số 3893/QĐBYT ngày 11-10- 2007 của Bộ Y tế nêu rõ, vitamin A 100.000 UI và 200.000 UI là thuốc được sản xuất dạng viên nang màu xanh và màu đỏ. Khi dùng vitamin A liều quá cao một lúc hoặc dùng kéo dài có thể xuất hiện ngộ độc cấp (tăng áp lực nội sọ, nôn mửa…) hoặc ngộ độc mãn tính (đau đầu, mệt mỏi, buồn nôn, kém ăn…). Cũng theo Luật Dược năm 2016 và Thông tư số 52/2017/TT-BYT của Bộ Y tế, vitamin A thuộc nhóm thuốc kê đơn, chỉ được bán tại cơ sở đủ điều kiện, có dược sĩ chịu trách nhiệm chuyên môn và phải có đơn thuốc hợp lệ. Việc rao bán tùy tiện, không kiểm soát đều vi phạm pháp luật.
Ngày 11-5-2023, Cục Quản lý dược (Bộ Y tế) ban hành văn bản số 4724/QLDKD nêu rõ, hiện chỉ có 3 thuốc vitamin A hàm lượng 5.000 UI có giấy đăng ký lưu hành còn hiệu lực tại Việt Nam. Như vậy, quảng có bán hàng nêu trên là vi phạm quy định về quảng cáo thuốc (quảng cáo thuốc chưa được cấp giấy đăng ký lưu hành). Theo quy định tại Điểm 3, Khoản 4, Điều 50 Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29-3- 2021 của Chính phủ, hành vi này bị xử phạt từ 30 triệu đến 40 triệu đồng.
Kiểm soát và truyền thông tại cơ sở
Để chủ động phòng ngừa nguy cơ từ việc sử dụng vitamin A liều cao không đúng cách, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm kiểm soát hoạt động kinh doanh loại thuốc này trên không gian mạng và nâng cao nhận thức cộng đồng. Theo ông Nguyễn Bình Minh, Chủ tịch Hội Đo lường và Bảo vệ quyền lợi Người tiêu dùng thành phố, ngành y tế phối hợp với lực lượng Công an và Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở kinh doanh dược phẩm và các tài khoản mạng xã hội có dấu hiệu rao bán thuốc trái phép. Đồng thời, đẩy mạnh phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm theo quy định hiện hành. Cùng với đó, các địa phương cần tích cực thực hiện công tác tuyên truyền tại cơ sở, tổ chức các buổi truyền thông trực tiếp tại tổ dân phố, phát tờ rơi hướng dẫn nhận biết thuốc không rõ nguồn gốc, khuyến cáo người dân không mua và tự ý dùng thuốc trên mạng internet. Các bậc cha mẹ cần chú ý thông báo của các cơ sở y tế về thời gian, địa điểm cấp phát vitamin A miễn phí trong đợt chiến dịch bổ sung vitamin A trong tháng 6 để kịp thời cho con em đi bổ sung. Các tổ dân phố, hội phụ nữ và đoàn thể tích cực phối hợp tuyên truyền, bảo đảm tất cả trẻ trong độ tuổi đều được uống vitamin đúng liều, đúng thời điểm, tại trạm y tế.
Càng gần tới thời điểm bổ sung vitamin A cho trẻ (ngày 1 và 2-6), những bài viết rao bán sản phẩm vitamin A liều cao xuất hiện trên mạng xã hội càng dày đặc. Ngoài các giải pháp nêu trên, ngành chức năng cần sớm xây dựng hệ thống giám sát thông tin dược phẩm trên môi trường mạng. Các nền tảng mạng xã hội cần phối hợp với cơ quan chức năng trong việc ngăn chặn và gỡ bỏ các nội dung vi phạm liên quan đến buôn bán thuốc vi phạm pháp luật. Người dân nâng cao nhận thức khi mua và sử dụng thuốc và thực phẩm chức năng trên mạng xã hội. Chỉ khi thuốc được sử dụng đúng mục đích, đúng cách, đúng người mới thực sự trở thành công cụ hiệu quả bảo vệ sức khỏe cộng đồng.