Mở rộng tiện ích công chứng điện tử cho người dân
(HPĐT)- Nghị định 104/2025/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 15-5-2025 có hiệu lực từ ngày 1-7-2025 quy định cụ thể về điều kiện, quy trình cung cấp, sử dụng dịch vụ công chứng điện tử, trừ di chúc và giao dịch dân sự là hành vi pháp lý đơn phương khác. Nhân dịp này, bà NGUYỄN THỊ MAI, Chủ tịch Hội Luật gia thành phố trao đổi với phóng viên Trung tâm Báo chí và Truyền thông thành phố chung quanh quy định mới này.
- Bà cho biết, Nghị định 104/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định như thế nào về điều kiện cung cấp dịch vụ công chứng điện tử?
- Theo quy định tại Điều 51 Nghị định 104/2025/NĐCP và quy định pháp luật có liên quan thì công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng, viên chức ngoại giao và Cơ quan đại diện ngoại giao cần tạo tài khoản công chứng điện tử trên nền tảng được thiết kế riêng. Chữ ký số có sử dụng dịch vụ cấp dấu thời gian để thực hiện công chứng điện tử của công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng, viên chức ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao do tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy của Việt Nam cung cấp theo quy định của pháp luật Việt Nam. Công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng phải đăng ký chữ ký số để thực hiện công chứng điện tử tại Sở Tư pháp nơi tổ chức hành nghề công chứng đăng ký hoạt động. Các tổ chức cung cấp dịch vụ công chứng điện tử cần bảo đảm đủ điều kiện về máy tính, mạng internet, thiết bị điện tử và các yếu tố kỹ thuật cần thiết. Người dùng có thể đăng ký tài khoản công chứng điện tử trên nền tảng tương ứng, hoặc xác thực và cấp chứng thư chữ ký số thông qua ứng dụng VNeID hoặc ứng dụng tương đương tại thời điểm giao dịch. Công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm hướng dẫn người dân và doanh nghiệp cách đăng ký và sử dụng dịch vụ đúng quy định.
- Quy định về điều kiện sử dụng dịch vụ công chứng điện tử thế nào, thưa bà?
- Người tham gia giao dịch công chứng điện tử sử dụng chữ ký số công cộng do tổ chức cung cấp dịch vụ chứng thực chữ ký số công cộng của Việt Nam cung cấp theo quy định của pháp luật Việt Nam hoặc chữ ký số, chứng thư chữ ký số nước ngoài được công nhận tại Việt Nam, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Tổ chức, cá nhân tham gia giao dịch công chứng điện tử có thể đăng ký tài khoản sử dụng dịch vụ công chứng điện tử trên nền tảng công chứng điện tử hoặc được xác thực cấp chứng thư chữ ký số qua ứng dụng VNeID hoặc ứng dụng khác tại thời điểm tham gia giao dịch để đồng bộ tài khoản và cấp chứng thư chữ ký số theo quy định của pháp luật. Công chứng viên, tổ chức hành nghề công chứng có nghĩa vụ hướng dẫn tổ chức, cá nhân đăng ký tài khoản sử dụng dịch vụ công chứng điện tử và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan.
- Từ ngày 1-7-2025, quy trình thực hiện công chứng điện tử trực tiếp được triển khai như thế nào?
- Người yêu cầu công chứng, công chứng viên thực hiện các công việc theo quy định tại Khoản 1 và Khoản 2, Điều 43 Luật Công chứng năm 2025. Giao dịch công chứng điện tử trực tiếp được khởi tạo bởi công chứng viên phải bao gồm tài khoản của công chứng viên và tài khoản của những người tham gia giao dịch công chứng (nếu có). Công chứng viên tải lên nền tảng công chứng điện tử văn bản giao dịch được soạn thảo ở dạng thông điệp dữ liệu hoặc văn bản giao dịch được ký số bởi người có thẩm quyền giao kết giao dịch theo quy định tại Khoản 2, Điều 50 Luật Công chứng năm 2024. Người yêu cầu công chứng tự đọc lại văn bản giao dịch trên nền tảng công chứng điện tử. Người yêu cầu công chứng xuất trình giấy tờ theo quy định tại Khoản 7, Điều 42 Luật Công chứng năm 2024. Sau khi đối chiếu, nếu giấy tờ bảo đảm tính xác thực, công chứng viên chuyển đổi toàn bộ giấy tờ do người yêu cầu công chứng xuất trình thành thông điệp dữ liệu và tải lên nền tảng công chứng điện tử để thực hiện lưu trữ... Công chứng viên kiểm tra tính hợp lệ của chữ ký số, sau đó ký số, gắn dấu thời gian vào lời chứng. Tổ chức hành nghề công chứng ghi số văn bản công chứng, ký số, gắn dấu thời gian, thực hiện thu phí công chứng, thu giá dịch vụ theo yêu cầu liên quan đến việc công chứng (sau đây gọi là giá dịch vụ) và các chi phí khác có liên quan, sau đó gửi văn bản công chứng điện tử cho người yêu cầu công chứng, vào số công chứng, lập và lưu trữ hồ sơ công chứng điện tử.
Nghị định 104/2025/NĐCP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Công chứng, có hiệu lực từ ngày 1-7-2025 tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, các tổ chức, đơn vị trong quá trình thực hiện công chứng trong thời đại chuyển đổi số đang được thực hiện mạnh mẽ tại các lĩnh vực kinh tế, xã hội.
- Trân trọng cảm ơn bà!