Người nghệ sĩ “lão hóa ngược”
Năm 1998, ở tuổi 72, họa sĩ Hoàng Sùng vẫn cho ra đời bức tranh sơn mài khổ lớn (120 x 275 cm) gồm 5 tấm ghép lại, mang chủ đề “Tổ quốc tôi”. Bức tranh biểu đạt sự phát triển mạnh mẽ của đất nước trong những năm đầu đổi mới. Họa sĩ Hoàng Sùng cho thấy, càng có tuổi, sức sáng tạo của ông càng dồi dào, như tiềm ẩn khả năng “lão hóa ngược”. Và thập niên 90 thế kỷ 20 lại chính là giai đoạn thăng hoa trong hành trình nghệ thuật của người nghệ sĩ trưởng thành cùng Cách mạng…
Thể hiện năng khiếu hội họa từ nhỏ, lại sớm được gia đình cho học chữ Hán ngay cả khi khoa thi nho học cuối cùng của thời phong kiến đã khép lại, cậu bé Hoàng Sùng tích lũy được vốn kiến thức quý báu mà cha ông truyền lại trong những trang sách cổ. Sinh năm 1926 ở Hưng Yên, bước vào tuổi thành niên cùng với khí thế hừng hực của Cách mạng Tháng Tám, họa sĩ Hoàng Sùng tham gia hoạt động Cách mạng từ thời kỳ đó. Bằng các công việc phù hợp sở trường: Vẽ tranh cổ động, tranh minh họa … cho chiến sĩ và nhân dân, ông đã đi cùng cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp trong vị thế của một cán bộ tuyên truyền - một nhà báo…
Hòa bình lập lại ở miền Bắc, họa sĩ Hoàng Sùng sẵn cơ hội, nhiều năm được cử đi đào tạo chính quy, từ Trường Mỹ thuật Việt Nam đến Trường Điện ảnh Matxcơva nức tiếng một thời. Về nước, ông làm việc ở Xưởng phim hoạt hình, Xưởng phim truyện rồi Đài Truyền hình Việt Nam, tham gia xây dựng phát triển Trung tâm kỹ - mỹ thuật Đài Truyền hình Việt Nam cho tới khi về hưu. Thực tế là, hưu chỉ khép lại cuộc đời của một viên chức nhà nước - nhưng lại mở ra cánh cửa cuộc đời một nghệ sĩ tự do. Từ đó, Hoàng Sùng dồn mọi tâm huyết vào sáng tác. Có thời gian rộng dài, có tài hoa trời cho, cộng với kiến thức hàn lâm từ những môi trường học thuật bài bản, họa sĩ Hoàng Sùng thỏa thuê với đam mê sáng tạo.
Thời kỳ này, ông đắm đuối với sơn mài, tập trung hoàn thiện hàng loạt tác phẩm đồ sộ về kích cỡ và rực rỡ, tươi tắn, sống động về sức hút thị giác. Hoàng Sùng có một sắp đặt khéo léo trên các bề mặt to rộng, ông làm chủ được bố cục trong nhiều không gian khác nhau. Giống như một người cả đời căn cơ chắt chiu tích lũy tài sản, lúc hưu trí mới bung xõa, họa sĩ Hoàng Sùng bao năm dồn nén, ấp ủ nguồn năng lượng sáng tác, để rồi vỡ òa ra vào hoàng hôn muộn. “Chiều hồ Gươm”, “Chợ Phong Thổ”, “Mẹ và con”…, và đặc biệt “Tổ quốc tôi”, loạt tác phẩm sơn mài hoàn thành những năm 1990 chứa trọn lòng nhiệt thành - tình cảm và tài năng trong cuộc đời hơn 90 năm của họa sĩ, nhà báo giàu trách nhiệm, luôn lạc quan, tươi mới Hoàng Sùng.