Mở rộng trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc: “Lấp khoảng trống” an sinh
(HPĐT)- Từ ngày 1-7 tới, khi Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) 2024 chính thức có hiệu lực, sẽ có thêm nhiều trường hợp thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Quy định mới mở ra cơ hội đối với người lao động tiếp cận chính sách an sinh, được hưởng chế độ, quyền lợi khi ốm đau, thai sản, về hưu.
Mong chờ quy định mới
Theo Luật BHXH 2024, chị Nguyễn Thị Hạnh, ở phường Cát Bi (quận Hải An), chủ hộ kinh doanh vật liệu xây dựng trong diện tham gia BHXH bắt buộc. Chị Hạnh cho biết, đây là quy định có lợi cho người lao động và đáp ứng được mong mỏi của nhiều người. Dù phải trích một phần thu nhập hằng tháng để đóng BHXH bắt buộc nhưng chị cảm thấy yên tâm vì được hưởng các quyền lợi lâu dài như lương hưu, chế độ ốm đau, thai sản. Không những thế, phương thức đóng khá linh hoạt, có thể chọn đóng theo tháng, theo quý hoặc nửa năm một lần.
Không chỉ chủ hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh, tới đây, nhiều trường hợp khác cũng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc. Trưởng Phòng Truyền thông và Phát triển đối tượng (BHXH khu vực 13) Trần Minh Hưởng thông tin, Luật BHXH 2024 quy định các trường hợp tham gia BHXH bắt buộc, gồm: người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố; người lao động làm việc không trọn thời gian; người quản lý doanh nghiệp; người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương; những người đi làm theo thỏa thuận không gọi là hợp đồng lao động, nhưng thực chất vẫn làm việc, nhận lương và chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên. Theo đó, mức đóng hằng tháng thấp nhất của chủ hộ kinh doanh tham gia BHXH bắt buộc là 25% mức lương cơ sở, tức 585.000 đồng (trong đó, 3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất). Chủ hộ kinh doanh có thể lựa chọn phương thức đóng hằng tháng, 3 tháng hoặc 6 tháng 1 lần. “Quanh năm bươn trải buôn bán, tôi lo nhất là về già không có lương hưu, không ai chu cấp kinh phí. Nay tiết kiệm bỏ ra mỗi tháng mấy trăm nghìn để tham gia BHXH bắt buộc để khi về già có lương hưu, được cấp thẻ BHYT, tôi rất mừng. Có lương hưu, bảo hiểm, tôi yên tâm vì không trở thành gánh nặng của các con” - ông Phan Văn Vinh, ở phường Thủy Đường (thành phố Thủy Nguyên) bộc bạch.
Không chỉ có lương hưu, khi tham gia BHXH bắt buộc, người lao động được hưởng nhiều quyền lợi khác. Chẳng hạn, trong quá trình làm việc, người lao động không may bị ốm đau, thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, được cơ quan BHXH chi trả chế độ. Khi người lao động qua đời, thân nhân được hưởng chế độ tử tuất một lần hay hằng tháng (tùy trường hợp) và được hỗ trợ chi phí mai táng bằng 10 tháng lương cơ sở tại thời điểm người lao động qua đời…
Tăng cường thông tin, tuyên truyền
Một trong những vấn đề người lao động quan tâm là khi Luật BHXH 2024 đi vào cuộc sống, cách thức tham gia BHXH bắt buộc cụ thể ra sao? Về vấn này, đại diện BHXH khu vực 13 cho biết, việc kê khai rất đơn giản, chủ hộ kinh doanh chỉ cần lập tờ khai tham gia BHXH kèm danh sách người lao động có ký hợp đồng, sau đó gửi đến cơ quan BHXH tại nơi cư trú hoặc nơi đăng ký kinh doanh. Ngoài ra, với những hộ chưa có lao động làm việc theo hợp đồng, chủ hộ vẫn có thể tự kê khai và nộp trực tiếp hồ sơ tham gia BHXH; thời hạn trong vòng 30 ngày, kể từ ngày bắt đầu tham gia. Đối với người lao động làm việc theo hợp đồng không trọn thời gian, việc đăng ký thuộc trách nhiệm của người sử dụng lao động; đối với người lao động không làm việc theo hợp đồng lao động, nhưng có trả tiền lương, tiền công và chịu sự giám sát của chủ sở hữu lao động, trách nhiệm thuộc về chủ sở hữu lao động phải kê khai, lập danh sách nộp cho cơ quan BHXH để thực hiện đúng các quy định của pháp luật về đăng ký tham gia BHXH.
Chỉ còn khoảng một tháng nữa Luật BHXH 2024 chính thức có hiệu lực và được triển khai vào thực tiễn, song nhiều người còn mơ hồ trước những quy định mới. Vì vậy, trước mắt, cơ quan BHXH cần đẩy mạnh công tác thông tin, tuyên truyền đến các trường hợp trong diện tham gia BHXH theo quy định mới. Công tác tuyên truyền được tổ chức linh hoạt, đa dạng thông qua báo chí, hội nghị truyền thông, đối thoại, tuyên truyền theo nhóm nhỏ… Bên cạnh đó, cơ quan BHXH phối hợp các đơn vị liên quan tiến hành rà soát và thông báo đến từng chủ hộ kinh doanh về việc đăng ký tham gia BHXH bắt buộc theo từng loại hình và lộ trình cụ thể. Bắt đầu từ ngày 1-7 năm nay, nhóm chủ hộ kinh doanh đã đăng ký và nộp thuế theo phương pháp kê khai sẽ tham gia BHXH bắt buộc, Phó giám đốc BHXH khu vực 13 Mạc Thanh Giang thông tin.