Báo động hàng giả, hàng nhái trên thị trường
(HPĐT)- Liên tiếp trong những tháng đầu năm 2025, hàng loạt vụ việc liên quan đến hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng bị phát hiện trên khắp cả nước. Không chỉ gây thiệt hại kinh tế, tình trạng này còn đẩy người tiêu dùng vào “ma trận” hàng hóa thật - giả khó phân biệt. Trong khi đó, việc kiểm tra, xử lý vẫn chưa theo kịp diễn biến thực tế. Trách nhiệm không chỉ thuộc về lực lượng chức năng trong công tác giám sát, hậu kiểm, mà còn đặt ra yêu cầu rõ ràng đối với doanh nghiệp trong việc minh bạch nguồn gốc, bảo vệ quyền lợi khách hàng và xây dựng thị trường lành mạnh.
Tâm lý bất an
Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, trong 5 tháng đầu năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 34 nghìn vụ vi phạm liên quan đến buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Trong đó có hơn 8,2 nghìn vụ buôn bán, vận chuyển hàng cấm và hơn 25,1 nghìn vụ gian lận thương mại. Hàng giả không chỉ len lỏi vào thị trường mà còn "tấn công" thẳng vào bữa ăn và sức khỏe người dân: từ sữa dành cho trẻ em, người già đến mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, quần áo, giày dép, thậm chí là thuốc chữa bệnh. Chị Nguyễn Thị Hà, ở phố Lạch Tray, phường Lạch Tray (quận Ngô Quyền) bày tỏ: "Tôi từng rất yên tâm khi mua hàng trên các sàn thương mại điện tử hoặc chọn hàng xách tay. Nhưng giờ, ngay cả gian hàng chính hãng cũng bị tố bán hàng giả, còn hàng xách tay thì đầy hàng nhái. Tôi thật sự hoang mang".
Không chỉ người tiêu dùng lớn tuổi, ngay cả giới trẻ - nhóm từng tin tưởng vào thương mại điện tử - cũng bắt đầu nghi ngờ mọi nền tảng. Khảo sát cuối tháng 5 tại các tuyến phố như Lê Lợi, Lạch Tray (quận Ngô Quyền), Tô Hiệu, Cầu Đất, Lâm Tường (quận Lê Chân) cho thấy, hàng giả, hàng nhái tràn lan, nhất là ở nhóm thời trang và đồ gia dụng. Nhiều cửa hàng bày bán quần áo, giày dép nhái các thương hiệu như Gucci, Louis Vuitton, Adidas với giá chỉ 250.000 đến 300.000 đồng/chiếc - giá chưa bằng 1/10 hàng thật. Không dừng lại ở đó, các sản phẩm điện gia dụng giả như nồi cơm điện “Sharp, Cuckoo”, điều khiển tivi “Samsung” được bán với giá rẻ bất ngờ, chỉ 550.000 đồng cho một chiếc nồi cơm điện (giá chính hãng gần 2 triệu đồng), điều khiển tivi chỉ 150.000 đồng - rẻ hơn một nửa hàng thật. Ngoài ra, các cửa hàng mỹ phẩm cung cấp hàng “xách tay” với nhiều sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ vẫn hoạt động nhộn nhịp trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Bên cạnh đó, nhiều cơ sở bán mỹ phẩm như son, phấn, nước hoa, kem chống nắng… dưới dạng “hàng xách tay” không rõ nguồn gốc cũng tương đối phổ biến trên địa bàn.
Mạnh tay xử lý hàng giả, hàng nhái
Phó chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường thành phố (Sở Công Thương) Nguyễn Bá Lộc cho biết: Hiện, lực lượng quản lý thị trường thành phố đang mở đợt cao điểm kiểm tra hàng hóa, đẩy lùi buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả theo Công điện 65 của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 15-5 đến ngày 16-6. Trước đó, năm 2024, lực lượng quản lý thị trường thành phố thanh tra, kiểm tra 576 vụ; phát hiện xử lý vi phạm 313 vụ; đạt 109,67% chỉ tiêu năm 2024; trị giá hàng hóa tịch thu, tiêu hủy gần 1,9 tỷ đồng. Phát hiện và xử lý vi phạm trên môi trường online 78 vụ. Trước thực trạng này, Chi cục Quản lý thị trường thành phố phối hợp các lực lượng chức năng thực hiện các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia và Bộ Công Thương trong công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.
Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định, công tác kiểm tra, xử phạt vi phạm vẫn chưa theo kịp mức độ tinh vi, đa dạng của thủ đoạn vi phạm. Việc hậu kiểm lỏng lẻo và phân tán trách nhiệm quản lý đang khiến việc xử lý thiếu hiệu quả. Theo ông Nguyễn Bình Minh, Chủ tịch Hội Đo lường và Bảo vệ người tiêu dùng: Luật đã có, chế tài không thiếu, nhưng vẫn tồn tại "lỗ hổng" khi cho phép doanh nghiệp tự công bố, tự chịu trách nhiệm về chất lượng hàng hóa, trong khi cơ quan chức năng chỉ hậu kiểm. Hậu kiểm yếu, không thường xuyên - đây là khe hở cho hàng giả phát tán. Một nguyên nhân lớn nữa là trách nhiệm quản lý đang bị phân mảnh. Mỗi nhóm hàng hóa do một bộ, ngành phụ trách, nhưng không xác định rõ ràng đơn vị chịu trách nhiệm chính, dẫn đến chồng chéo, buông lỏng. Bởi vậy cần quy định cụ thể, giao trách nhiệm dứt khoát cho từng bộ, ngành để nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát thị trường.
Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng sửa đổi (có hiệu lực từ 1-7-2024) được kỳ vọng sẽ là công cụ pháp lý mạnh mẽ, xử lý triệt để các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng. Tuy nhiên, nhiều người tiêu dùng chưa biết rõ về quyền của mình. Doanh nghiệp chưa ý thức đủ về trách nhiệm. Còn cơ quan quản lý thì thiếu sự đồng bộ. Để Luật thực sự đi vào cuộc sống, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh tuyên truyền sâu rộng, chú trọng trên môi trường số. Cùng với đó, các đơn vị cung ứng hàng hóa dịch vụ cần chủ động tiếp cận luật, thực hiện nghiêm túc trách nhiệm xã hội, thay vì chỉ chạy theo lợi nhuận. Chỉ khi các bên cùng có trách nhiệm, niềm tin tiêu dùng mới được phục hồi, và thị trường mới có thể vận hành lành mạnh, công bằng và bền vững.