Ngày ấy, có những nhà báo từ Hải Phòng ra trận
(HPĐT)- Vào thời điểm cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước diễn ra ác liệt nhất, cùng các đồng nghiệp trên cả nước, nhiều nhà báo của Báo Hải Phòng lên đường ra tiền tuyến vừa cầm bút, vừa cầm súng, tham gia vào “binh chủng đặc biệt” - các nhà báo cách mạng trên chiến trường miền Nam.
Đầu những năm 60 của thế kỷ trước, trong số cán bộ, phóng viên làm việc tại Báo Hải Phòng có 5 người quê miền Nam, đặc biệt có một nhà báo nữ quê Nam Bộ, là Ủy viên Ban Biên tập Báo Hải Phòng. Đó là nhà báo Nguyễn Thụy Nga, phu nhân Tổng Bí thư Lê Duẩn. Là một Tỉnh ủy viên hồi kháng chiến chống Pháp tại miền Nam, thấy rõ trách nhiệm của mình với quê hương, ngay từ năm 1964, khi cuộc đấu tranh của đồng bào và chiến sĩ miền Nam diễn ra quyết liệt, nhà báo Thụy Nga tình nguyện đi B. Ròng rã suốt hai tháng vừa vật lộn với sóng to, gió lớn giữa biển khơi, vừa căng thẳng đối phó với hải quân Mỹ - ngụy, vào một đêm tháng 10-1964, con “tàu không số” chở đoàn cán bộ, chiến sĩ, trong đó có nữ nhà báo Thụy Nga dũng cảm, cùng số vũ khí của miền Bắc chi viện chiến trường Nam Bộ vào đến Cà Mau và cập bến Rạch Gốc an toàn. Từ ngày ấy, nhà báo Thụy Nga mang bí danh Bảy Vân tiếp tục công tác tuyên huấn và làm báo tại chiến trường các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Hơn 10 năm hoạt động kháng chiến gian khổ giữa vùng sông nước bị địch đánh phá ác liệt, nhà báo chiến trường Bảy Vân vẫn luôn nhớ những đồng nghiệp một thời gắn bó tại Báo Hải Phòng. Sau ngày nước nhà thống nhất, nhà báo Thụy Nga là Phó tổng Biên tập Báo Sài Gòn giải phóng...
Gần 1 năm sau khi nữ nhà báo Thụy Nga vượt biển về Nam, nhà báo Kim Toàn, phóng viên Báo Hải Phòng, người con của thành phố Cảng cũng tham gia lớp báo chí đặc biệt dành cho các nhà báo đi B do Ban Tuyên huấn Trung ương tổ chức, rồi bí mật vượt Trường Sơn vào Nam bộ. Từ ngày ấy, nhà báo Kim Toàn được phân công làm phóng viên Báo Giải phóng, cơ quan ngôn luận của Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và mang bút danh Cao Kim. Trong gần 10 năm liên tục vừa cầm bút, vừa cầm súng nơi tuyến lửa, nhà báo Cao Kim luôn phát huy tinh thần “Trung dũng - Quyết thắng” của thành phố quê hương.
Giữa mưa bom bão đạn, các bài viết của ông, với nhiều thể loại khác nhau luôn hừng hực khí thế chiến đấu, ý chí tiến công kẻ thù và tinh thần lạc quan cách mạng. Trong nhiều kỷ niệm của những năm tháng làm báo tại chiến trường, nhà báo Cao Kim nhớ nhất một lần “tử trận” và có “giấy báo tử”. Đó là cuối năm 1967, Cao Kim được giao “nhiệm vụ đặc biệt”, cùng nhà báo Hồng Châu (Thép Mới) - đặc phái viên báo chí của Trung ương Đảng tại miền Nam (sau đó là Tổng Biên tập Báo Giải phóng) bí mật đột nhập Sài Gòn để viết bài cho báo của Mặt trận và chuẩn bị xuất bản báo cách mạng ngay trong lòng địch. Các phương án chuẩn bị ra báo đã sẵn sàng, nhưng tình hình chiến sự diễn biến rất nhanh và phức tạp, địch phản kích điên cuồng. Để bảo đảm an toàn, cấp trên quyết định rút nhà báo Thép Mới ra khỏi nội đô, chỉ để nhà báo Cao Kim ở lại tham gia Đội võ trang tuyên truyền T4, vừa viết báo, vừa tham gia chiến đấu chống địch phản kích. Trong một trận đánh ác liệt diễn ra từ sáng đến tối ở vùng ven Sài Gòn, cả đội đau buồn khi nhận được tin... nhà báo Cao Kim hy sinh (!). Thực ra người hy sinh là đồng chí Hai Ca, Bí thư chi bộ kiêm Đội trưởng Đội võ trang tuyên truyền. Nguyên do bởi khi bị thương nặng và ngừng thở, người ta tìm thấy trong túi áo của Hai Ca có “Giấy giới thiệu sinh hoạt Đảng” mang tên Cao Kim; hai người lại hao hao giống nhau: “cũng ốm nhom và cao dong dỏng, cũng luôn mặc quân phục màu đen và cùng một đơn vị”. Chính vì vậy, các bác sĩ tại Trạm Quân y tiền phương có sự nhầm lẫn…
Nhà báo Kim Toàn là người đã tham gia làm Báo Giải Phóng gần 10 năm trong suốt 12 năm hoạt động của Báo thời kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Những năm tháng sống, chiến đấu và làm báo trên chiến trường, ông gắn bó với những nhà báo tên tuổi, như: Hồng Châu (Thép Mới), Trần Đình Vân (Thái Duy) và cả các chính khách như Nguyễn Hữu Thọ, Huỳnh Tấn Phát, Trịnh Đình Thảo... nhưng đông đảo nhất vẫn là các nhà báo trẻ mà sau này hầu hết trở thành lãnh đạo, phóng viên các báo lớn. Sau ngày nước nhà thống nhất, nhà báo Kim Toàn trở lại làm báo tại thành phố quê hương. Ông làm Phó tổng Biên tập Báo Hải Phòng từ năm 1980, rồi là Tổng Biên tập của Báo từ năm 1989 đến năm 2002...
Cũng trong những năm sục sôi khí thế chiến đấu chống Mỹ, cứu nước, cùng với hai nhà báo Thụy Nga và Kim Toàn, còn một số nhà báo khác từ Báo Hải Phòng tình nguyện vào làm báo tại chiến trường miền Nam: Nhà báo Võ Phụng Thê về Quảng Ngãi quê hương; nhà báo Vũ Minh (quê Quảng Nam) vào mặt trận miền Trung; nhà báo Võ Xưởng tăng cường cho bộ phận tuyên truyền của đơn vị chủ lực Quân Giải phóng; nhà báo Huỳnh Ngọc Lý vào mặt trận Khu 5; nhà báo Trần Liễm vào mặt trận Tây Nguyên... Phần lớn các cán bộ, phóng viên của Báo trước đây là bộ đội phục viên đều tái ngũ. Dù công tác, chiến đấu ở chiến trường miền Nam hay tái ngũ hoạt động trong quân đội, các nhà báo vẫn vững vàng vượt qua mọi gian khổ, hy sinh, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ…