Tờ báo cách mạng độc đáo của Hải Phòng những ngày đầu kháng chiến chống Pháp

Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Thành ủy Hải Phòng xuất bản Báo Dân chủ, với danh nghĩa là cơ quan thông tin tuyên truyền, tranh đấu của Việt Minh miền bể. Tòa soạn báo đặt tại phố Phạm Hồng Thái. Chi nhánh Báo Dân chủ tại Hà Nội ở nhà số 20, phố Trường Thi. Báo do đồng chí Lâm Thao (tức Nguyễn Duy Ngọc) làm chủ bút. Đây là tờ báo đầu tiên của cách mạng công khai phổ biến đường lối của Đảng, chính sách của Chính phủ trong cả miền Duyên hải Bắc bộ. Từ ngày 7-9-1945 cho đến những ngày Hải Phòng kháng chiến, Báo Dân chủ hoàn thành vẻ vang sứ mệnh tuyên truyền kịp thời đường lối, chủ trương của Đảng về đấu tranh chống “giặc đói”, “giặc dốt”, “giặc ngoại xâm”, đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài, bảo vệ vững chắc chính quyền cách mạng, chuẩn bị kháng chiến lâu dài. Đặc biệt, qua Báo Dân chủ, chúng ta có thể hiểu rõ việc Hải Phòng thay mặt cả nước đón Chủ tịch Hồ Chí Minh sau thời gian đi thăm nước Pháp với tư cách là thượng khách, về nước bằng đường biển, lần đầu Người đến Hải Phòng trong các ngày 20 và 21-10-1946. Trước khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm nước Pháp, tại sân bay Gia Lâm sáng 31-5-1946, báo cử phóng viên phỏng vấn Người. Ngày 21-10-1946, qua Báo Dân chủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Khuyên đồng bào miền bể thực hành đời sống mới, ra sức kiến thiết!” (Bút tích của Người in trên số báo ra ngày 22-10-1946). 

Sau khi giặc Pháp đánh chiếm Hải Phòng, quân và dân Hải Phòng liên tiếp tổ chức các cuộc chiến đấu ngăn chặn bước tiến của giặc. Liên Tỉnh ủy Hải Phòng - Kiến An được thành lập và đặt trụ sở tại huyện An Lão để kịp thời lãnh đạo nhân dân hai địa phương kháng chiến. Liên Tỉnh ủy quyết định ra báo mang tên Giết giặc phục vụ cuộc kháng chiến. Báo Giết giặc có 7 người, do đồng chí Phan Hiền phụ trách. Do chưa có cơ sở in, Báo Giết giặc xuất bản bằng hình thức viết tay. Báo chọn một số người viết chữ đẹp trong số 7 cán bộ, phóng viên của báo, thay nhau viết, trình bày thành các cột mục và minh họa. Báo ra hằng tuần, mỗi số 2 trang, khổ lớn, nội dung động viên toàn dân mang sức người, sức của phục vụ cuộc chiến đấu bảo vệ thành phố. Mỗi số báo viết thành nhiều bản, treo tại các ngã ba, ngã tư và ven đường để bộ đội, du kích và nhân dân đi lại dễ đọc. Từ khi xuất bản, Báo Giết giặc góp phần cổ vũ, động viên quân và dân Hải Phòng - Kiến An nêu cao tinh thần yêu nước, tích cực tham gia chiến đấu và sản xuất, quyết tâm bảo vệ quê hương, đất nước. Mỗi lần ra báo, cùng với các tờ báo treo ở nơi công cộng, anh chị em còn viết thêm một bản thật đẹp gửi kính biếu Bác Hồ. Ít lâu sau, khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, giặc Pháp đánh chiếm cả vùng Hải Phòng - Kiến An, Báo Giết giặc mới thay đổi hình thức xuất bản và địa bàn hoạt động.

 Niềm vui bất ngờ đến với anh em làm Báo Giết giặc. Tháng 7- 1947, Tòa soạn nhận được bức thư viết tay của Bác Hồ. Thư Bác viết: “Bác nhận được các số báo Giết giặc. Báo viết tốt, vẽ tốt, trình bày đẹp. Nên viết ngắn gọn, dễ hiểu, có nhiều tranh vui. Chuyển cho nhiều người đọc...”. Thư Bác đến trong những ngày đầu kháng chiến chống Pháp tuy rất ngắn gọn nhưng là sự cổ vũ, động viên lớn lao không những đối với người làm Báo Giết giặc, mà còn đối với toàn Đảng bộ, quân và dân Liên tỉnh Hải - Kiến. 

Trong gần 10 năm kháng chiến, tuy là vùng địch tạm chiếm, song báo chí cách mạng và báo của Đảng như các tờ Cứu Quốc, Nhân Dân vẫn được bí mật lưu hành tại nội thành Hải Phòng, các vùng du kích và khu du kích, cổ vũ mạnh mẽ phong trào kháng chiến của quân và dân Hải Phòng - Kiến An. Cuối năm 1947, tại căn cứ kháng chiến của Hải Phòng tại Đèo Voi, huyện Đông Triều (tỉnh Quảng Ninh), Ban Tuyên truyền - Ty Thông tin Hải Phòng xuất bản Tin Hải Phòng phục vụ nhiệm vụ tuyên truyền kháng chiến. Tin Hải Phòng ra 4 trang, khổ nhỏ, mỗi tuần 1 kỳ, do đồng chí Phan Hiền phụ trách. 

Sau này, nhà báo Phan Hiền (người phụ trách Báo Giết giặc) trở thành Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đầu năm 1990, Thứ trưởng Phan Hiền kể lại câu chuyện với nhà báo Kim Toàn, khi đó là Tổng Biên tập Báo Hải Phòng. Và câu chuyện về những ngày làm báo treo (báo không in) của các cán bộ, phóng viên Báo Giết giặc trở thành một phần của lịch sử báo chí cách mạng thành phố Cảng, là kỷ niệm đáng nhớ của các thế hệ người làm báo Báo Hải Phòng. 

HẢI HẬU