Khu vực kinh tế hợp tác trên địa bàn thành phố: Tiềm năng lớn, hướng đi rõ nét
(HPĐT)- Là trung tâm động lực của vùng Duyên hải Bắc bộ, Hải Phòng đang bứt phá mạnh mẽ với lợi thế về vị trí địa lý, hạ tầng giao thông, logistics và năng lực sản xuất. Trong dòng chảy phát triển ấy, khu vực kinh tế tập thể, mà nòng cốt là các hợp tác xã ngày càng thể hiện vai trò như mắt xích quan trọng, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương. Tuy nhiên, để khu vực này thực sự phát huy tiềm năng, thành phố cần có những chiến lược phát triển phù hợp với thực tiễn và đặc thù riêng.
Những nền tảng tích cực
Sau hơn ba thập niên xây dựng và phát triển, phong trào hợp tác xã (HTX) tại Hải Phòng có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ vai trò “giữ lửa” trong giai đoạn khủng hoảng của mô hình HTX cũ đầu thập niên 90 của thế kỷ trước, Liên minh HTX thành phố ngày càng khẳng định vị thế, trở thành tổ chức có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây chính là điểm tựa vững chắc cho các HTX trên hành trình đổi mới, tự chủ và hội nhập sâu rộng. Sự phát triển đó được thể hiện rõ qua quy mô, số lượng và hiệu quả hoạt động của các HTX hiện nay trên địa bàn thành phố. Tính đến tháng 6-2025, thành phố có 373 HTX và Liên hiệp HTX đang hoạt động trong các lĩnh vực: nông nghiệp, công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, vận tải, thương mại, tín dụng nhân dân… thu hút hơn 200 nghìn thành viên. Nhiều HTX khẳng định được năng lực tổ chức sản xuất, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. Đóng góp vào những kết quả tích cực đó, không thể không nhắc đến vai trò nòng cốt, định hướng và hỗ trợ của Liên minh HTX thành phố. Vai trò “bà đỡ” của Liên minh HTX thành phố được thể hiện rõ nét qua việc chủ động tham mưu Ban Thường vụ Thành ủy ban hành Nghị quyết số 08- NQ/TU về phát triển kinh tế tập thể, HTX, có tính định hướng chiến lược dài hạn. Trên cơ sở đó, thành phố tập trung triển khai nhiều cơ chế hỗ trợ cụ thể như: thành lập Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX, tổ chức tài chính đặc thù, kịp thời hỗ trợ vốn cho hàng trăm lượt vay giải ngân lên đến hàng trăm tỷ đồng giúp các HTX đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất.
Cùng với những chuyển biến trên, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ HTX cũng được đẩy mạnh với hàng nghìn lượt học viên tham gia các khóa về quản trị kinh doanh, marketing, và kế toán. Nhờ vậy, tư duy quản lý, năng lực tổ chức sản xuất, và khả năng tiếp cận thị trường của các HTX chuyển biến tích cực. Các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu, quảng bá sản phẩm OCOP, sản phẩm vùng miền được tổ chức thường xuyên. Điều này tạo cầu nối thiết thực, hiệu quả giữa các HTX với thị trường tiêu dùng cả trong và ngoài thành phố. Dù vậy, kinh tế hợp tác trên địa bàn thành phố đối mặt với không ít thách thức. Phần lớn HTX quy mô nhỏ, thiếu vốn, năng lực quản trị chưa đồng đều, khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế. Sự liên kết giữa HTX với doanh nghiệp lớn, thị trường xuất khẩu, chuỗi cung ứng, tiêu thụ còn rời rạc. Một số mô hình mang tính chất manh mún, chưa phát huy hết vai trò thúc đẩy kinh tế cộng đồng…
Biến thách thức thành cơ hội bứt phá
Trong bối cảnh kinh tế số, kinh tế xanh và hội nhập ngày càng sâu rộng, khu vực HTX càng cần phải có sự bứt phá thực chất, lấy chất lượng, hiệu quả làm trung tâm, gắn chặt hơn với các chiến lược phát triển của thành phố. Theo đó, thành phố cần định hướng và có giải pháp toàn diện, tập trung vào 5 trụ cột chính, lựa chọn đúng ngành nghề có lợi thế cạnh tranh để phát triển HTX. Với nền tảng là trung tâm logistics và cảng biển hàng đầu, thành phố nên ưu tiên phát triển HTX trong lĩnh vực: nông nghiệp công nghệ cao, nuôi trồng, chế biến thủy sản, dịch vụ cảng biển, vận tải, thương mại, du lịch… Đây là những lĩnh vực tạo chuỗi giá trị cao, thị trường tiêu thụ ổn định. Bên cạnh đó, phát triển mô hình HTX kiểu mới gắn với chuỗi giá trị, kết nối chặt chẽ với doanh nghiệp, khuyến khích HTX nông nghiệp mở rộng liên kết vùng nguyên liệu, gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ để nâng cao giá trị sản phẩm. HTX dịch vụ, vận tải cần đổi mới phương thức hoạt động, tích hợp công nghệ nhằm tối ưu hóa dịch vụ. Cùng với các giải pháp trên, thành phố cần tạo điều kiện để HTX tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ đầu tư hạ tầng máy móc hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý nội bộ, tài chính, marketing, tiếp thị sản phẩm… Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho khu vực HTX, việc đào tạo không chỉ dừng lại ở nghiệp vụ quản trị, mà còn phải hướng đến năng lực khởi nghiệp, xây dựng thương hiệu và tư duy hội nhập quốc tế cho cán bộ quản lý và thành viên HTX; đồng thời thu hút, khuyến khích nhân lực trẻ, có trình độ về làm việc tại các HTX. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương tiếp tục lãnh đạo, ban hành chính sách hỗ trợ phù hợp, đơn giản hóa thủ tục hành chính. Liên minh HTX nâng cao vai trò đại diện, tư vấn pháp lý, xúc tiến thương mại và kết nối thị trường cho HTX, nhất là với sản phẩm OCOP, sản phẩm đặc trưng địa phương.
Thực tế cho thấy, ở các địa phương như huyện Kiến Thụy, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng…, mô hình HTX kiểu mới đang phát huy hiệu quả rõ rệt, đóng góp tích cực vào sự phát triển chung của địa phương. Nhiều HTX tiêu biểu như HTX nông nghiệp Thụy Hương, HTX Thắng Thủy, HTX Sông Giá… đã tạo việc làm, thu hút nhân lực trẻ và khẳng định thương hiệu. Trong giai đoạn phục hồi sau dịch COVID-19, vai trò “nhạc trưởng” của Liên minh HTX càng thể hiện rõ. Hàng loạt chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ tiêu thụ, kết nối thị trường được triển khai đồng bộ, giúp HTX thành viên ổn định sản xuất, tạo thế đứng vững vàng trong nền kinh tế thị trường.
Từ năm 2020 đến nay, Liên minh HTX thành phố tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi mô hình hoạt động, phù hợp với Luật HTX 2012 và Luật HTX 2023, tham gia sâu vào chuỗi giá trị hàng hóa. Với phương châm đồng hành HTX chuyển mình số hóa và hội nhập, Liên minh HTX đang hướng tới xây dựng một hệ sinh thái kinh tế hợp tác hiện đại, bản sắc, hiệu quả, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của thành phố.