Hợp tác xã thời 4.0: Chuyển đổi để phát triển bền vững

Thay đổi tư duy, bắt nhịp công nghệ 

Giai đoạn 2020-2025 ghi nhận chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của các cấp ủy Đảng, chính quyền và cộng đồng HTX về vai trò then chốt của chuyển đổi số. Không còn là xu hướng, chuyển đổi số trở thành con đường bắt buộc nếu muốn phát triển bền vững trong nền kinh tế số. Theo đó, Liên minh HTX thành phố chủ động phối hợp Liên minh HTX Việt Nam tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số trong sản xuất và kinh doanh. Nhiều HTX chuyển mình tích cực, như HTX đầu tư phát triển Sông Giá, hoạt động trong lĩnh vực sản xuất phân bón hữu cơ, ứng dụng công nghệ sinh học. Trên diện tích 7.000 m2, HTX tận dụng tài nguyên như bèo lục bình làm thức ăn cho giun quế, sản xuất chế phẩm vi sinh xử lý chất thải, từng bước số hóa toàn bộ quy trình sản xuất, chế biến, tiêu thụ, hướng tới mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Theo Giám đốc HTX Đỗ Thị Thúy Hà, khoảng 60-70% số giao dịch được thực hiện qua sàn thương mại điện tử, mạng xã hội. HTX còn hợp tác Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam để phát triển công nghệ sinh học phù hợp. 

Tại quận Dương Kinh, HTX Môi trường và Dịch vụ thương mại Thành Vinh ứng dụng phần mềm quản lý vận hành, kết nối dữ liệu nâng cao hiệu quả và chất lượng phục vụ. HTX sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Lại Xuân (thành phố Thủy Nguyên) quản lý 21 trạm biến áp, công suất hơn 8.000 kVA, phục vụ 4.700 khách hàng. Sau ảnh hưởng cơn bão số 3 năm 2024, HTX đầu tư nâng cấp hệ thống, triển khai công tơ đo xa, từng bước áp dụng hóa đơn điện tử, thu tiền qua ứng dụng, góp phần nâng chất lượng dịch vụ điện, giảm hao tổn. HTX còn có 10 ha sản phẩm na bở đạt OCOP triển khai tiêu thụ rộng rãi qua các sàn thương mại điện tử. 

Nhiều HTX chủ động xây dựng website, fanpage, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc... Gần đây, Liên minh HTX thành phố hỗ trợ hơn 300 sản phẩm đặc trưng OCOP của HTX tham gia sàn thương mại điện tử, hội chợ. Trong lĩnh vực tín dụng, nhiều đơn vị Quỹ tín dụng nhân dân đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin giúp quản lý vốn hiệu quả. Như tại Quỹ tín dụng nhân dân phường An Đồng (quận An Dương), là thành viên của Liên minh HTX thành phố tròn 20 năm nay, với 923 thành viên, tổng vốn hơn 98 tỷ đồng, thực hiện 100% số giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt, từng bước bắt kịp xu hướng ngân hàng số.

Hỗ trợ đồng bộ, hướng đến mô hình HTX thông minh 

Chuyển đổi số trong khu vực HTX không thể thiếu vai trò hỗ trợ từ thành phố và Liên minh HTX. Giai đoạn 2020-2025, UBND thành phố ban hành Kế hoạch số 84/KH-UBND về thực hiện chuyển đổi số trong phát triển kinh tế tập thể. Thành phố cũng triển khai Đề án lựa chọn, hoàn thiện mô hình HTX kiểu mới hiệu quả, trong đó ưu tiên HTX ứng dụng công nghệ, sản xuất gắn chuỗi giá trị. Tuy vậy, tỷ lệ HTX ứng dụng công nghệ cao và thực hiện chuyển đổi số bài bản hiện nay còn thấp. Toàn thành phố mới có khoảng 40 HTX áp dụng công nghệ cao, chủ yếu trong lĩnh vực nông nghiệp. Nhiều HTX gặp khó khăn về vốn, nhân lực, hạ tầng công nghệ và nhất là tư duy quản trị... 

Trước thực tế đó, việc thay đổi tư duy và cách tiếp cận trong các HTX được xem là yếu tố then chốt. Phó chủ tịch Liên minh HTX thành phố Nguyễn Minh Hoàng nhận định: “Muốn chuyển đổi số thành công, yếu tố quan trọng là phải chuyển đổi tư duy để cán bộ HTX sẵn sàng học hỏi, thay đổi và chấp nhận cách làm mới. Dự kiến, đầu tháng 7-2025, Liên minh HTX thành phố phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ tổ chức hội nghị sinh hoạt thành viên chuyên đề về chuyển đổi số cho khu vực kinh tế tập thể, HTX; thường xuyên tuyên truyền nâng cao nhận thức về chuyển đổi số... Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030, kinh tế tập thể là thành phần quan trọng trong hệ thống kinh tế, các HTX từng bước trở thành đơn vị sản xuất, kinh doanh hiện đại, có năng lực cạnh tranh, đóng góp tích cực cho phát triển bền vững. Bên cạnh sự hỗ trợ từ chính quyền, HTX cũng cần chủ động xây dựng chiến lược chuyển đổi số dài hạn, tìm kiếm đối tác công nghệ, khai thác hiệu quả nền tảng số và thu hút lớp trẻ có trình độ, khát vọng khởi nghiệp chung tay xây dựng HTX. Với sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền, vai trò dẫn dắt của Liên minh HTX thành phố và nỗ lực tự đổi mới của các HTX, kinh tế tập thể thành phố dần khẳng định vị trí trong nền kinh tế thị trường hiện đại, hội nhập, đóng góp thiết thực xây dựng thành phố hiện đại. 

THANH VÂN