Kết nối sáng tạo giữa báo chí và văn học nghệ thuật
(HPĐT)- Không ít văn nghệ sĩ của thành phố Cảng đồng thời là những nhà báo giàu trải nghiệm nghề nghiệp. Ở họ, báo chí mang đến cái nhìn thời sự sắc bén, trong khi văn học nghệ thuật nuôi dưỡng cảm xúc và khơi nguồn sáng tạo. Sự hòa quyện ấy tạo nên những người làm nghề vừa tinh tế, vừa nhiệt huyết, góp phần làm phong phú đời sống báo chí - văn nghệ của Hải Phòng hôm nay.
Nhịp cầu văn nghệ
Trong giới văn chương, âm nhạc, báo chí ở Hải Phòng và cả nước, họa sĩ Đặng Tiến được xem như người thân quen. Anh từng giữ vai trò Thư ký Tòa soạn Báo Hải Phòng, gắn bó với công việc biên tập, hiểu rõ hậu trường làm báo nên luôn thấu cảm những vất vả của người cầm bút. Với anh em trong nghề, anh sẵn lòng hỗ trợ từ nội dung đến minh họa, thậm chí kết nối với các văn nghệ sĩ khi cần. Với riêng Báo Hải Phòng, họa sĩ Đặng Tiến không chỉ đóng góp tranh minh họa, mà còn thường xuyên gửi bài, trong đó có những loạt viết nhiều kỳ đầy tâm huyết về mỹ thuật thành phố, góp phần làm phong phú các ấn phẩm như Hải Phòng cuối tuần, Hải Phòng hằng ngày. Bạn bè từ Hà Nội, Thái Bình, Nam Định và cả các tỉnh phía Nam thường tìm đến Hải Phòng, không chỉ vì đặc sản hay không khí biển, mà còn bởi có những người như anh - gần gũi, chân thành, thấu đáo và tinh tế. Anh khéo léo dung hòa cá tính đa dạng trong giới nghệ sĩ - từ người bay bổng đến người khắt khe - bằng sự mềm dẻo mà vẫn giữ nguyên tắc. Trong suốt hai nhiệm kỳ (2013-2024) giữ vai trò Chủ tịch Hội Mỹ thuật Hải Phòng, anh là điểm kết nối hiệu quả giữa các thế hệ họa sĩ, giữa nghệ sĩ thành phố với giới mỹ thuật cả nước. Các cuộc triển lãm trong nước và quốc tế, các trại sáng tác đa thế hệ - từ tên tuổi lớn đến người mới vào nghề - đều in dấu tâm huyết của anh. Nhiều nhà tài trợ gắn bó không chỉ vì nghệ thuật mà còn vì uy tín và tình cảm chân thành của người nghệ sĩ - nhà báo ấy.
Nhắc tới người gắn bó lâu dài với văn nghệ sĩ Hải Phòng, không thể bỏ qua nhà báo, nhà biên kịch Tô Hoàng Vũ - nguyên Chủ tịch Hội Liên hiệp VHNT thành phố, hiện là Chủ tịch Hội Điện ảnh truyền hình Hải Phòng. Gần ba nhiệm kỳ (2007–2023), ông đã quy tụ giới văn nghệ sĩ dưới mái nhà chung, đưa hoạt động sáng tạo của 9 chuyên ngành VHNT phát triển mạnh mẽ, đạt nhiều dấu ấn trong thời kỳ mới. Ít ai nhớ, trước đó ông từng là Trưởng Ban Biên tập chương trình của Đài PT-TH Hải Phòng - một đời gắn bó và cống hiến với nghề truyền hình thành phố Cảng.
Nội lực sáng tạo từ hai nguồn mạch
Báo chí giúp văn học nghệ thuật bắt nhịp thời đại qua con mắt sự kiện, tốc độ tiếp cận đời sống; ngược lại, lăng kính nghệ thuật giúp nhà báo nhìn cuộc sống đa chiều, sâu sắc và nhân văn hơn. Một trong những người tiêu biểu cho sự kết hợp đó là cố nhà báo, nhà văn Cao Năm. Từ những năm tháng làm cộng tác viên tại các báo Cao Bằng, Quân khu Việt Bắc, Báo Việt Nam độc lập, tháng 5-1969, ông chính thức trở thành phóng viên. Trong thời gian công tác, ông gặp gỡ và kết thân với nhiều bạn văn như Hoàng Minh Tường, Vũ Duy Thông… Từ năm 1978, sau 15 năm gắn bó vùng cao, ông chuyển về công tác tại Báo Hải Phòng. Tại đây, đời sống văn học tiếp thêm cảm hứng cho nghề báo; hàng chục truyện ngắn, hàng trăm bài báo của ông ra đời từ những vùng quê đất Cảng. Chính chiều sâu văn chương đã làm nên sức sống lâu bền cho các tác phẩm báo chí của ông. Tiểu thuyết Hai ngày và mãi mãi là một minh chứng, được nhiều đạo diễn chuyển thể thành kịch bản sân khấu và truyền hình.
Một lĩnh vực nữa ghi dấu ấn của những nhà báo mang đậm chất nghệ sĩ là nhiếp ảnh. Trong Câu lạc bộ ảnh báo chí Hải Phòng, nhiều nhà báo đồng thời là nghệ sĩ nhiếp ảnh (NSNA), trong đó nổi bật có NSNA Phạm Vũ Dũng (bút danh Vũ Dũng), người đạt hơn 400 giải thưởng trong và ngoài nước ở cả hai thể loại ảnh báo chí và nghệ thuật. Ông cũng là một trong những NSNA đầu tiên của Việt Nam được phong tước hiệu “NSNA đặc biệt xuất sắc - EVAPA/GOLD” (2011) và AFIAP (2012) của Liên đoàn Nhiếp ảnh Nghệ thuật Quốc tế. Hiện, Chủ tịch Hội Nhiếp ảnh Hải Phòng là nhà báo Lưu Quang Phổ - cây bút kỳ cựu của Báo Thanh niên - mỗi bức ảnh của anh đều mang hơi thở nghệ thuật và được giới chuyên môn đánh giá cao.
Có thể thấy, văn học nghệ thuật thổi hồn vào báo chí, làm mềm đi tính khô khan, tăng tính nhân văn và chiều sâu tư tưởng. Ngược lại, báo chí tiếp thêm ngọn lửa hiện đại, sắc sảo, tạo động lực sáng tạo không ngừng cho những người làm văn nghệ. Sự giao thoa giữa hai dòng chảy ấy giúp những nhà báo - nghệ sĩ vững tay bút, sáng cá tính và bền bỉ theo đuổi đam mê, khát vọng nghề nghiệp.