Hợp nhất báo chí địa phương: Đòn bẩy đổi mới, xây dựng tổ hợp truyền thông đa phương tiện hiện đại

Chủ trương đổi mới mang tính bước ngoặt 

Tính đến nay, đã có hơn 30 tỉnh, thành phố hoàn thành việc sắp xếp, hợp nhất các cơ quan báo chí địa phương. Một số địa phương đặt tên cơ quan báo chí mới theo mô hình “Báo + tên địa phương”, số khác chọn tên trung tâm truyền thông đa phương tiện, phản ánh sự đa dạng trong cách tổ chức nhưng cùng chung mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả hoạt động. Quảng Ninh là một trong những điển hình thành công với Trung tâm Truyền thông tỉnh được thành lập từ năm 2019 trên cơ sở hợp nhất Báo Quảng Ninh, Đài PT-TH Quảng Ninh, cùng các phòng, ban liên quan. Đồng chí Nguyễn Thế Lãm, Giám đốc - Tổng Biên tập Trung tâm, cho biết: “Sau hơn 6 năm hoạt động, mô hình hợp nhất đã giúp chúng tôi nâng cao năng lực sản xuất, tạo ra các chiến dịch truyền thông có sức lan tỏa sâu rộng, đồng thời giành được nhiều giải thưởng báo chí uy tín. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc sắp xếp, tinh gọn bộ máy, đồng thời nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của báo chí địa phương”. 

Tại Bình Phước, mô hình hợp nhất Đài PT-TH và Báo Bình Phước cũng đã đem lại nhiều kết quả tích cực. Theo đồng chí Nguyễn Thị Minh Nhâm, Giám đốc - Tổng Biên tập BPTV, việc hợp nhất giúp đơn vị giảm đáng kể đầu mối tổ chức, đồng thời phát triển đa dạng sản phẩm báo chí trên bốn loại hình: báo in, báo điện tử, phát thanh và truyền hình. Đơn vị đã tăng 50% số lượng tin, bài tự sản xuất và liên tục đạt các giải thưởng báo chí quan trọng, khẳng định ưu thế vượt trội của mô hình mới. Những kết quả này minh chứng rõ ràng lợi ích thiết thực của việc sắp xếp, hợp nhất báo chí địa phương: tinh gọn bộ máy, tiết kiệm chi phí, tập trung nguồn lực chất lượng cao, đổi mới phương thức tác nghiệp, nâng cao hiệu quả tuyên truyền và định hướng dư luận. Ngoài ra, nền tảng công nghệ sẵn có ở một số địa phương tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp hạ tầng. Cùng với đó, năng lực của đội ngũ với một bộ phận cán bộ, phóng viên, biên tập viên có kinh nghiệm và tư duy mở cũng là yếu tố thuận lợi khi thích nghi với mô hình tòa soạn hội tụ, đa nhiệm.

Thách thức cần vượt qua 

Dù có những thành công, quá trình hợp nhất báo chí địa phương cũng đặt ra không ít khó khăn. Trước hết là khó khăn về nhân sự, việc sắp xếp, tinh giản bộ máy khiến nhiều cán bộ, phóng viên lo ngại về vị trí công việc, thu nhập và tương lai nghề nghiệp. Do đó, cần có chính sách hỗ trợ công bằng, nhân văn, đồng thời đầu tư đào tạo nâng cao kỹ năng đa phương tiện để cán bộ thích ứng với mô hình mới. Thứ hai là vấn đề năng lực đa phương tiện: Đội ngũ phóng viên, biên tập viên chưa đồng đều về trình độ, kỹ năng đa phương tiện, đặc biệt trong các đề tài chính luận, đòi hỏi quy trình nghiệp vụ hội tụ hiệu quả và phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ phận. Thứ ba là vấn đề tài chính và tự chủ: Phụ thuộc ngân sách nhà nước vẫn là thách thức lớn khi nguồn thu truyền thống giảm sút. Việc đa dạng hóa nguồn thu, phát triển các dịch vụ truyền thông mới là hướng đi cần được thúc đẩy mạnh mẽ. Thứ tư là khó khăn về vấn đề công nghệ và hạ tầng: Đầu tư đồng bộ vào hệ thống quản trị nội dung, trang thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ mới như AI, Big Data để nâng cao hiệu quả sản xuất, phân phối nội dung là yêu cầu cấp thiết. 

Để các tổ hợp báo chí địa phương phát triển vững chắc, cần có những giải pháp toàn diện. Trước mắt cần hoàn thiện chính sách, pháp lý bằng việc sớm ban hành các văn bản hướng dẫn chi tiết về tổ chức, biên chế, cơ chế tài chính đặc thù cho cơ quan báo chí hợp nhất. Luật Báo chí cần bổ sung quy định về tổ hợp truyền thông đa phương tiện, tạo cơ sở pháp lý vững chắc, tăng tính chủ động cho địa phương. Hai là, để phát triển nguồn nhân lực, cần xây dựng lộ trình sắp xếp minh bạch, chính sách hỗ trợ cán bộ dôi dư, đồng thời đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng đa phương tiện, quản lý tòa soạn hội tụ, nâng cao trình độ công nghệ thông tin. Giải pháp về đầu tư công nghệ hiện đại, cần ưu tiên đầu tư hệ thống quản trị nội dung đa nền tảng, thiết bị sản xuất phát thanh, truyền hình số, ứng dụng AI, Big Data để tối ưu hóa quy trình làm báo trong kỷ nguyên số. Để đa dạng hóa nguồn thu, báo chí địa phương sau hợp nhất cần khuyến khích phát triển dịch vụ truyền thông, tổ chức sự kiện, sản xuất nội dung theo đơn đặt hàng, áp dụng mô hình thu phí nội dung số, giảm dần sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước. Để nâng cao chất lượng nội dung, cần xây dựng quy trình sản xuất nội dung đa phương tiện hiệu quả, phát huy thế mạnh đặc thù địa phương, bảo đảm tính chính xác, kịp thời và khả năng định hướng dư luận xã hội. 

Việc sắp xếp, hợp nhất các cơ quan báo chí địa phương là chủ trương đúng đắn, phù hợp xu thế phát triển báo chí hiện đại, góp phần xây dựng nền báo chí cách mạng Việt Nam chuyên nghiệp, đa phương tiện, phục vụ hiệu quả công tác thông tin, tuyên truyền và phát triển kinh tế - xã hội. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng thuận của đội ngũ cán bộ, phóng viên, cùng với sự đổi mới tư duy và ứng dụng công nghệ, các cơ quan báo chí địa phương chắc chắn sẽ vượt qua những khó khăn, khẳng định vai trò là công cụ sắc bén của Đảng, Nhà nước và là diễn đàn tin cậy của nhân dân. 

TRỌNG NHÂN