Chăn nuôi tuần hoàn: Giải pháp phát triển bền vững môi trường nông thôn
(HPĐT)- Hiện nay, nhiều mô hình chăn nuôi tuần hoàn hiệu quả đã và đang phát triển mạnh mẽ tại khu vực ngoại thành, mang lại lợi ích kép về kinh tế và môi trường. Với phương pháp này, người chăn nuôi không chỉ tái sử dụng triệt để chất thải, tận dụng tối đa nguồn lực sẵn có để tạo ra sản phẩm hữu ích, mà còn giảm đáng kể chi phí sản xuất, tăng giá trị kinh tế và góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Tuy nhiên, để nhân rộng những mô hình tiềm năng này, đặc biệt là đối với các nông hộ nhỏ lẻ, rất cần sự quan tâm và tạo điều kiện thuận lợi từ cơ quan chức năng và chính quyền địa phương.
Hiệu quả kinh tế tăng cao
Trang trại chăn nuôi của ông Trần Khoa Cường, đặt tại xã Tân Minh (huyện Tiên Lãng), hoạt động với quy mô 8.000 con lợn, chuyên gia công cho Công ty Hòa Phát. Nơi đây nổi bật với 10 dãy chuồng nuôi hiện đại, được thiết kế khép kín. Hướng tới mô hình chăn nuôi tuần hoàn bền vững, trang trại đặc biệt chú trọng các giải pháp xử lý khí gas thoát ra từ hầm biogas và các biện pháp giảm thiểu mùi phát sinh từ chuồng nuôi. Cụ thể, để kiểm soát mùi hôi, khí từ hầm biogas được dẫn qua hệ thống thiết bị an toàn, bao gồm thiết bị lọc hơi nước và lọc H2S, nhằm tạo ra khí biogas sạch và khô hơn. Lượng khí biogas này sau đó tiếp tục được đưa vào thiết bị chứa khí sinh học của máy nổ và máy phát điện. Điện năng sản xuất từ quá trình này sẽ được hòa vào mạng lưới cấp điện, cung cấp năng lượng cho toàn bộ hoạt động của trang trại. Không dừng lại ở đó, trang trại còn đầu tư hai hệ thống phun khử mùi hiện đại, sử dụng các chế phẩm men vi sinh có khả năng phân giải chất hữu cơ.
Theo Trung tâm Khuyến nông Hải Phòng, hiện nay, trên địa bàn thành phố có 10 trang trại chăn nuôi đang ứng dụng mô hình chăn nuôi tuần hoàn ở một số xã thuộc các huyện: Tiên Lãng, Vĩnh Bảo, An Lão, Kiến Thụy và quận Dương Kinh... Các mô hình này đều được đầu tư ứng dụng khoa học công nghệ trong việc xử lý chất thải chăn nuôi, khử mùi tránh gây ô nhiễm môi trường, tái sử dụng chăn nuôi thành sản phẩm có ích cho sản xuất...Nhờ việc sử dụng phụ phẩm và chất thải trong chăn nuôi giúp trang trại giảm 20-25% chi phí đầu vào, tăng hiệu quả kinh tế từ 20-25% so với phương pháp chăn nuôi truyền thống, nhất là giảm ô nhiễm môi trường.
Gỡ khó để nhân rộng
Mặc dù việc ứng dụng chăn nuôi tuần hoàn đem lại hiệu quả kinh tế cao nhưng thực tế thời gian qua, mô hình này mới chỉ được ứng dụng ở một số trang trại chăn nuôi lớn; việc nhân rộng đến các gia trại hoặc nông hộ chăn nuôi còn gặp khó khăn. Nguyên nhân theo phản ánh của các hộ chăn nuôi, việc ứng dụng mô hình này phải đầu tư kinh phí khá lớn để mua sắm các trang thiết bị phục vụ quy trình xử lý nguồn chất thải trong chăn nuôi hay các chế phẩm xử lý mùi trong trang trại...Một số trang trại lớn đầu tư công nghệ xử lý chất thải chăn nuôi nhưng lại thiếu nguồn nhân lực kỹ thuật cao để bảo trì, cập nhật các hệ thống tự động được lắp đặt tại các trang trại. Bên cạnh đó, các gia trại, nông hộ chăn nuôi quy mô nhỏ, điều kiện sản xuất chưa được cải thiện nên khó có kinh phí để đầu tư. Bà Phạm Thị Năng, chủ trang trại chăn nuôi ở xã Vĩnh An (Vĩnh Bảo) chia sẻ, gần đây, trang trại chăn nuôi của gia đình ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chế phẩm sinh học để xử lý phân và chất thải, tái sử dụng phụ phẩm chăn nuôi thành phân bón hữu cơ cho cây trồng chung quanh trang trại; chuồng trại được vệ sinh, khử khuẩn định kỳ...
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vũ Bá Công, chăn nuôi tuần hoàn không chỉ là xu hướng, mà là yêu cầu bắt buộc trong chiến lược phát triển bền vững ngành chăn nuôi của thành phố. Vì vậy, thời gian tới, cần tiếp tục tuyên truyền sâu rộng về chăn nuôi tuần hoàn thân thiện môi trường, tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động trong từng hộ chăn nuôi, HTX và doanh nghiệp. Các cơ quan chức năng cần hướng dẫn cụ thể, tháo gỡ khó khăn về thủ tục hành chính liên quan đến chăn nuôi, môi trường, đất đai, xây dựng chuồng trại giúp người dân yên tâm đầu tư, phát triển sản xuất đúng quy định. Các cơ quan quản lý phối hợp với tổ chức chính trị - xã hội, doanh nghiệp và hệ thống khuyến nông, thú y để hỗ trợ người chăn nuôi lập đề án ứng dụng công nghệ trong trong xử lý chất thải, kiểm soát dịch bệnh và quản lý chuồng trại; đẩy mạnh các mô hình chăn nuôi sinh học, đệm lót sinh học, hầm biogas cải tiến.
Tại các địa phương, nhất là những nơi có vùng chăn nuôi tập trung quy mô lớn cần tạo điều kiện nhân rộng các mô hình chăn nuôi tuần hoàn hiệu quả. Phó chủ tịch UBND xã Tân Viên (An Lão) Nguyễn Văn Vỹ thông tin, địa phương có vùng chăn nuôi lợn và gia cầm tập trung tại thôn Đại Điền. Địa phương tích cực tuyên truyền, phổ biến các hộ tuân thủ nghiêm khâu xử lý nguồn thải để không gây ô nhiễm chung quanh, khuyến khích các hộ chăn nuôi tăng cường liên kết chuỗi giá trị: chăn nuôi – giết mổ – chế biến – tiêu thụ, gắn với xây dựng nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ môi trường, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.