Miễn học phí nhưng đừng tăng phụ phí
(HPĐT)- Chiều 26-6, Quốc hội thông qua Nghị quyết miễn học phí cho học sinh cả nước từ bậc mầm non đến hết THPT công lập từ năm học 2025-2026. Hải Phòng là địa phương tiên phong triển khai chủ trương này từ 5 năm trước. Tuy nhiên, bên cạnh sự phấn khởi, các cha mẹ mong mỏi, việc miễn học phí cần song hành chủ trương với cắt, giảm các khoản phụ phí không cần thiết để giảm gánh nặng tại chính cho các gia đình.
Hào hứng đón nhận tin vui
Theo Nghị quyết vừa được Quốc hội thông qua, từ năm học mới 2025-2026, toàn bộ học sinh tại các cơ sở giáo dục công lập từ mầm non đến hết THPT sẽ được miễn học phí. Không dừng lại ở đó, học sinh theo học tại các trường dân lập, tư thục cũng sẽ được cấp bù học phí theo khung của trường công lập, phần chênh lệch sẽ do gia đình chi trả. Đây là lần đầu, chính sách miễn học phí được triển khai đồng bộ trên toàn quốc. Hải Phòng là địa phương chủ động thực hiện chính sách miễn học phí từ năm 2019 theo Nghị quyết số 54/2019/NQ-HĐND cho các cấp học từ mầm non đến THPT. Trong suốt 5 năm qua, chính sách này không chỉ giúp hàng chục nghìn gia đình tiết kiệm chi phí, mà còn góp phần bảo đảm tỷ lệ học sinh duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Trong bối cảnh tỉnh Hải Dương và thành phố Hải Phòng hợp nhất thành thành phố Hải Phòng, chính sách chung của Hải Phòng hòa cùng việc Quốc hội thông qua nghị quyết miễn học phí tạo phấn khởi đối với nhiều cha mẹ học sinh.
Chị Nguyễn Minh Trang, có con học tại Trường THCS Ngọc Kỳ, huyện Tứ Kỳ (tỉnh Hải Dương) chia sẻ: Với việc Quốc hội thông qua nghị quyết miễn học phí cho các cấp, cùng chính sách đang triển khai tại Hải Phòng, tôi thực sự nhẹ lòng. Dù mỗi tháng tiền học phí không quá nhiều, nhưng với thu nhập công nhân, vợ chồng tôi có thể dùng số tiền đó mua thêm sách, cho con học thêm kỹ năng mềm.
Còn Chủ tịch Hội Khuyến học thành phố Hoàng Duy Đỉnh nhận định: Sau 5 năm triển khai, chính sách miễn học phí tại Hải Phòng giúp đỡ kịp thời nhiều gia đình có hoàn cảnh khó khăn, góp phần ổn định sĩ số học sinh và bảo đảm quyền được đến trường của mọi trẻ em. Nhờ đó, thành phố tiếp tục duy trì vững chắc thành quả phổ cập giáo dục bậc tiểu học và THCS, hướng tới phổ cập THPT và xây dựng xã hội học tập toàn diện. Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết miễn học phí trên toàn quốc là tin vui của ngành giáo dục nói chung và cũng góp phần duy trì ổn định, bền vững chính sách miễn học phí hiện nay của Hải Phòng.
Quản lý các khoản thu phụ phí
Dù chính sách miễn học phí mang lại nhiều lợi ích thiết thực, nhưng thực tế tại nhiều trường học hiện nay cho thấy, cha mẹ học sinh vẫn phải đóng góp các khoản ngoài học phí, như tiền ăn bán trú, quỹ lớp, các hoạt động ngoại khóa, tiền xây dựng cơ sở vật chất... Điều đáng nói là dù được gắn mác “tự nguyện”, nhưng các bậc cha mẹ lại ít có cơ hội từ chối. Chị Phạm Minh Ánh, ở phố Lạch Tray, phường Lạch Tray (quận Ngô Quyền) chia sẻ: Con tôi học lớp 3 được miễn học phí, nhưng mỗi học kỳ, gia đình vẫn phải chi nhiều tiền cho các khoản như nước uống, quỹ lớp, tiền báo chí, tiền học ngoại khóa, tiền cơ sở vật chất bán trú, tiền cô giáo trông trưa… Có miễn học phí nhưng cha mẹ vẫn chưa thực sự nhẹ gánh.
Thực trạng này đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt hơn từ phía nhà trường, các cơ quan quản lý giáo dục và ban đại diện cha mẹ học sinh trong việc rà soát, minh bạch hóa các khoản thu ngoài. Để tránh phát sinh gánh nặng từ các khoản thu ngoài học phí, cha mẹ mong muốn các trường học và ban đại diện cha mẹ học sinh cần tính toán hợp lý, tiết giảm những khoản không cần thiết, nhất là các khoản mang tính chất tự nguyện. Đồng thời, việc công khai, minh bạch các khoản thu chi là cần thiết để ngăn chặn tình trạng “lạm thu”, tránh tạo áp lực tài chính lên gia đình học sinh. Chỉ khi việc thu chi trong trường học được quản lý chặt chẽ, rõ ràng, cha mẹ học sinh mới có thể yên tâm đồng hành cùng con em đến trường, bảo đảm quyền được học tập đầy đủ và công bằng cho mọi học sinh.
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cả nước có 23,2 triệu học sinh, chia theo cấp học. Căn cứ theo mức học phí tối thiểu bình quân tại Nghị định số 81/2021/NĐ-CP và Nghị định số 97/2023/NĐ-CP của Chính phủ để ước tính thì tổng nhu cầu kinh phí ngân sách nhà nước phải chi trả để thực hiện miễn học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông công lập và hỗ trợ học phí cho trẻ em mầm non, học sinh phổ thông dân lập, tư thục ước tính khoảng 30,6 nghìn tỷ đồng.