Tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp để gần dân, sát dân hơn
(HPĐT)- Từ ngày 1-7, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành trên toàn quốc, trong đó có Hải Phòng. Đây là chủ trương, chính sách lớn, thể hiện tầm nhìn chiến lược của đất nước trong giai đoạn phát triển mới, góp phần xây dựng bộ máy quản trị nhà nước tinh gọn, hiệu quả và hiện đại.
Lấy người dân làm trung tâm
Theo nhiều chuyên gia, với Việt Nam, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp mang lại nhiều lợi ích như: tăng cường hiệu quả quản lý, giảm bớt các thủ tục hành chính, tiết kiệm chi phí, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Việc không tổ chức cấp huyện góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chính quyền và người dân, tạo điều kiện cho sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống. Bên cạnh đó, mô hình này không chỉ khắc phục tình trạng cồng kềnh, tầng nấc, trùng lắp, chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong mô hình tổ chức chính quyền 3 cấp, mà còn là cơ sở quan trọng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa Trung ương và địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương, tăng cường tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các cấp chính quyền, nhất là cấp cơ sở - nơi gần dân, sát dân và trực tiếp phục vụ người dân.
Thể chế hóa chủ trương lớn nêu trên, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp, ban hành Luật Tổ chức chính quyền địa phương và sửa đổi, bổ sung, thay thế các luật khác có liên quan. Cùng với đó, Chính phủ, các bộ, cơ quan trung ương liên quan ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật, văn bản chỉ đạo, hướng dẫn tổ chức thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Theo đó, Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 hoàn thiện các nguyên tắc phân định thẩm quyền, phân quyền, phân cấp giữa Trung ương với chính quyền địa phương, giữa chính quyền địa phương cấp tỉnh với chính quyền địa phương cấp xã một cách khoa học, đồng bộ, thống nhất; phân định rõ thẩm quyền giữa tập thể UBND và cá nhân Chủ tịch UBND, tạo điều kiện thực hiện cơ chế điều hành linh hoạt, hiệu quả, khuyến khích tính chủ động, sáng tạo của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương. Nhất là, Luật trao quyền cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh trong trường hợp cần thiết được trực tiếp chỉ đạo, điều hành việc giải quyết những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn, tổ chức hành chính khác thuộc cấp mình và của UBND, Chủ tịch UBND cấp xã, không để việc giải quyết công việc, thủ tục hành chính đối với người dân, doanh nghiệp bị đình trệ, ùn tắc, kém hiệu quả.
Sẵn sàng khởi đầu sứ mệnh mới
Cùng cả nước, thành phố Hải Phòng mới khẩn trương tổ chức những hoạt động trong ngày hội công bố các Nghị quyết, Quyết định của Trung ương, thành phố về hợp nhất thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương, sáp nhập, thành lập các xã, phường, đặc khu trên địa bàn thành phố. Qua đó, lan tỏa tinh thần phấn khởi, khơi dậy niềm tự hào, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự đồng thuận và thống nhất cao trong nhân dân.
Từ ngày 20 đến 25-6, tất cả 114 xã, phường, đặc khu của thành phố Hải Phòng mới đã vận hành thử nghiệm hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, với gần 350 thủ tục hành chính được thiết lập; đã tiếp nhận và xử lý gần 2.000 hồ sơ, trong đó có gần 960 hồ sơ tiếp nhận trực tuyến. Theo đánh giá, các thủ tục hành chính được xử lý bảo đảm theo các quy trình; cán bộ, công chức cấp xã mới nắm bắt cơ bản các chức năng phần mềm và xử lý luân chuyển hồ sơ trên hệ thống theo quy trình mới của cấp xã; cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ thông tin tại các xã mới cơ bản bảo đảm đáp ứng yêu cầu vận hành theo quy định. Kết quả vận hành thử nghiệm cơ bản đáp ứng yêu cầu, bảo đảm việc vận hành chính quyền 2 cấp từ 1-7.
Giai đoạn 2 vận hành thử nghiệm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại thành phố Hải Phòng từ ngày 25 đến 30-6 với các nội dung: Vận hành thử nghiệm, tình huống giả lập hoạt động của Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam, Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã mới khi kết thúc đơn vị hành chính cấp huyện, sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp. Các phiên họp giả định đều được kết nối trực tuyến tới các xã, phường, đặc khu của thành phố Hải Phòng mới.
Về công tác cán bộ, để chuẩn bị nhân sự cũng tổ chức bộ máy các cơ quan chuyên môn khi vận hành chính quyền 2 cấp, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng và Tỉnh ủy Hải Dương đã nghiên cứu, xây dựng các phương án bố trí nhân sự hợp lý sau sắp xếp. Nhất là, chú trọng bố trí đội ngũ cán bộ đủ năng lực, trình độ, am hiểu pháp luật và có kinh nghiệm quản lý nhà nước để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ. Việc phân công cán bộ cũng bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, theo vị trí việc làm, có khả năng tiếp nhận các nhiệm vụ, quyền hạn mới. Đồng thời, chủ động lập kế hoạch để tổ chức thực hiện cũng như đào tạo, bồi dưỡng để đội ngũ cán bộ thích ứng với chức năng, nhiệm vụ mới. Thành phố cũng quan tâm bố trí, nâng cấp trụ sở, trang thiết bị làm việc, nhất là hạ tầng số, công nghệ thông tin để bảo đảm kết nối liên thông với 114 đơn vị hành chính cấp xã mới, tạo điều kiện cho việc vận hành chính quyền số, giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Đồng thời, quan tâm bố trí nhà công vụ, sắp xếp lại trụ sở làm việc để bảo đảm điều kiện sinh hoạt, làm việc cho cán bộ, công chức, nhân viên sau sáp nhập, hợp nhất.
Có thể thấy, công tác chuẩn bị được hai địa phương thực hiện đồng bộ, chặt chẽ và toàn diện, sẵn sàng tâm thế để thành phố Hải Phòng mới bứt phá trong kỷ nguyên mới.