Tu bổ, mở rộng diện tích hồ điều hòa
(HPĐT)- Tổng diện tích hồ điều hòa khu vực đô thị của thành phố Hải Phòng hiện mới đạt gần 100 ha, trong khi nhu cầu phục vụ thoát nước mưa, nước thải, phòng, chống ngập lụt cần gấp 5 lần diện tích hiện có. Đây là một trong nguyên nhân dẫn đến tình trạng “mưa là ngập” ở một số khu vực đô thị.
Thiếu nghiêm trọng diện tích hồ điều hòa
Lịch sử 3 năm trở lại đây, tần suất xuất hiện các trận mưa lớn trên 100 mm trên địa bàn thành phố Hải Phòng diễn ra thường xuyên hơn, ít nhất từ 1-2 trận/năm, cá biệt có các trận mưa trên 300 mm. Nhiều đợt mưa to khiến nhiều tuyến phố, khu vực đô thị trên địa bàn thành phố ngập nước sâu. Thực tế này có thể tiếp tục xảy ra trong mùa mưa bão năm nay khi theo dự báo của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, năm 2025 khu vực biển Đông khả năng xuất hiện 11-13 cơn bão, áp thấp nhiệt đới, trong đó khoảng 4-6 cơn ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam. Trong khi hệ thống hồ điều hòa, kênh tiêu thoát nước của Hải Phòng hiện có vừa thiếu, vừa yếu. Nếu xảy ra mưa lớn kết hợp triều cường nhiều khả năng cao hệ thống tiêu thoát nước và hồ điều hòa hiện có quá tải, gây ngập lụt đô thị.
Theo Sở Xây dựng, tổng diện tích các hồ điều hòa khu vực đô thị của thành phố Hải Phòng hiện có khoảng gần 100 ha, tập trung chủ yếu ở khu vực nội đô trung tâm và một số hồ điều hòa lớn thuộc khu vực đô thị của tỉnh Hải Dương cũ như: hồ Bạch Đằng thuộc phường Hải Dương, hồ Bình Minh thuộc địa bàn phường Lê Thanh Nghị, hồ Nghè… Diện tích hồ điều hòa hiện có chỉ đáp ứng khoảng 1/5 nhu cầu phục vụ tiêu thoát nước mưa, nước thải, phòng chống ngập lụt trên địa bàn. Việc thiếu diện tích hồ điều hòa hạn chế khả năng lưu trữ nước, điều tiết nước mặt; khiến việc tiêu thoát nước, xử lý ngập lụt khi mưa lớn kết hợp với triều cường dâng cao tại khu vực đô thị khó khăn hơn vì không thể lắp đặt thêm các trạm bơm cưỡng bức. Với hiện trạng hồ điều hòa và hạ tầng thoát nước lạc hậu, chắp vá hiện nay, khi gặp những cơn mưa có cường độ trên 50 mm là nhiều khu vực đô thị có hiện tượng ngập lụt. Nếu mưa trên 100 mm kết hợp triều cường nguy cơ cao ngập sâu tại nhiều điểm.
Không chỉ thiếu, nhiều khu vực đô thị của Hải Phòng hiện không có hồ điều hòa để điều tiết phục vụ tiêu thoát nước mưa, nước thải. Điển hình như khu vực đô thị phía đông thành phố gồm các phường Đồ Sơn và Nam Đồ Sơn có diện tích hơn 42 km2 nhưng không có hệ thống hồ điều hòa được đầu tư, xây dựng. Mưa lớn, kết hợp triều cường dâng cao, nước không thể thoát ra sông, biển qua các cửa cống xả. Nếu có hồ điều hòa sẽ là nơi thu nước mặt, bảo đảm điều kiện lắp đặt các trạm bơm cưỡng bức để tiêu thoát nước nhanh hơn.
Đầu tư xây mới, cải tạo mở rộng diện tích hồ
Không chỉ thiếu hồ điều hòa, với các hồ hiện có có tình trạng bồi lắng bùn thải, nông đầy, giảm sức chứa. Mặc dù, công tác đầu tư cải tạo nạo vét các lòng hồ, vệ sinh vớt rác được triển khai nhưng mới chỉ giải quyết phần nào. Tại một số quận, các khu vực ao, đầm mặc dù không phải là các hồ điều hòa nhân tạo, được tạo ra với mục đích trữ nước, nhưng cũng góp phần đáng kể trong việc thu nước mặt, giảm ngập lụt thì nay quá trình đô thị hóa nhanh, phần lớn bị san lấp để xây dựng công trình, dự án, khiến khả năng thiêu thoát nước mưa càng giảm mạnh.
Trước thực trạng trên, theo Chủ tịch Công ty TNHH MTV Thoát nước Hải Phòng Phạm Quang Quỳnh, nhiệm vụ cấp bách đòi hỏi thành phố và các địa phương cần quan tâm là sớm đầu tư cải tạo, xây mới tăng diện tích các hồ điều hòa nhằm giảm ngập úng cho khu vực đô thị. Khó khăn hiện nay việc triển khai cải tạo, nạo vét hệ thống hồ điều hòa sử dụng nhiều nguồn vốn khác nhau. Kinh phí cải tạo, nạo vét hồ hạn hẹp. Do đó, các ngành chức năng nghiên cứu chủ động huy động nhiều nguồn vốn và đề xuất thành phố cải tạo, xây mới các hồ theo lộ trình, ưu tiên cải thiện khả năng thoát nước tại các địa bàn ngập lụt nghiêm trọng.
Theo Sở Xây dựng, có một số giải pháp có thể triển khai nhằm tăng diện tích và nâng sức chứa của các hồ điều hòa hiện có, trong đó nghiên cứu cải tạo lòng hồ hình “chân khay” hiện nay thành cừ đứng. Đối với khu vực nội đô lịch sử, bên cạnh giữ nguyên diện tích hồ điều hòa hiện hữu có thể kết hợp xây dựng các hồ điều hòa ngầm kết hợp với không gian công cộng. Tỷ lệ diện tích đất dành cho xây dựng công viên, vườn hoa cây xanh tại các dự án nhà ở, khu đô thị mới có thể thay thế bằng diện tích mặt nước theo quy định. Bên cạnh đó, nghiên cứu xây dựng hồ điều hòa tại các vùng dự kiến phát triển xây dựng và bố trí các trạm bơm tiêu úng đô thị đặt ven sông chính. Với các hồ điều hòa hiện có do các địa phương quản lý nên bàn giao về Sở Xây dựng để thống nhất quản lý, có kế hoạch đầu tư cải tạo, nạo vét định kỳ, xây dựng kè kiên cố, hạn chế việc lấn chiếm, thu hẹp lòng hồ. Sau hợp nhất, lãnh đạo thành phố rà soát, có kế hoạch ưu tiên nguồn lực đầu tư cải tạo đồng bộ hệ thống hạ tầng thoát nước đô thị, trong đó có đầu tư cải tạo, xây mới tăng diện tích hồ điều hòa đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong giai đoạn mới.