Nông dân “chuyển mình” bằng công nghệ 4.0

Bước chuyển ban đầu 

Không còn là hình ảnh con trâu đi trước, cái cày theo sau, nhiều nông dân Hải Phòng mạnh dạn đầu tư kinh phí mua sắm máy móc hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất. Ông Nguyễn Văn Tuấn, một nông dân tâm huyết với nghề trồng rau an toàn tại phường An Dương, chia sẻ: "Trước đây, việc tưới tiêu, bón phân hoàn toàn thủ công, rất tốn công sức và thời gian. Từ khi tôi đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tự động, kết hợp với cảm biến độ ẩm đất, mọi việc nhẹ nhàng hơn nhiều. Tôi có thể điều khiển hệ thống qua điện thoại thông minh dù đang ở bất cứ đâu. Năng suất rau cũng tăng lên đáng kể, chất lượng bảo đảm hơn vì được cung cấp đủ nước và dinh dưỡng theo đúng nhu cầu". 

Những hệ thống nhà màng, nhà lưới kiên cố, ứng dụng công nghệ điều khiển khí hậu tự động cũng dần trở nên phổ biến, nhất là trong các mô hình trồng hoa, cây ăn quả giá trị cao. Nông trại Sông Giá (phường Lưu Kiếm) là một trong những đơn vị đi đầu ứng dụng công nghệ thông tin để tối ưu hóa sản xuất và quản lý. Bà Đỗ Thị Thúy Hà, Giám đốc Nông trại cho biết: "Hiện đơn vị sử dụng công nghệ vi sinh trong nông nghiệp hữu cơ, tập trung vào cải tạo đất, nâng cao năng suất và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học vào nông nghiệp. Nông trại sử dụng hệ thống quản lý trang trại (Farm Management System- FMS) giúp theo dõi và quản lý toàn bộ hoạt động của đơn vị, từ việc gieo trồng, chăm sóc, thu hoạch đến quản lý kho bãi và phân phối sản phẩm. Hệ thống cảm biến và IoT sử dụng các cảm biến để thu thập dữ liệu về nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, chất lượng đất, và các yếu tố môi trường khác. Dữ liệu này được truyền về hệ thống trung tâm để phân tích và đưa ra các quyết định tối ưu. Nông trại cũng ứng dụng công nghệ để phát triển kênh bán hàng trực tuyến và thương mại điện tử, sử dụng các nền tảng trực tuyến để quảng bá và bán sản phẩm, tiếp cận khách hàng một cách hiệu quả". 

Trên địa bàn thành phố, việc sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) trong phun thuốc bảo vệ thực vật, gieo hạt, giúp giảm thiểu sức lao động, nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn cho người nông dân được nhiều làm nghiệp 4.0 đưa vào áp dụng.

Vượt qua thách thức 

Để những tiến bộ công nghệ không chỉ dừng ở các hộ gia đình riêng lẻ, vai trò của các hợp tác xã (HTX) được chú trọng. Bà Cao Thị Hằng, Giám đốc Hợp tác xã Thắng Thủy (xã Vĩnh Thịnh) cho biết: "HTX chúng tôi chủ động tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi của đơn vị tín dụng, ngân hàng chính sách để đầu tư hệ thống quản lý nông trại thông minh, ứng dụng phần mềm truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Các thành viên HTX được tập huấn sử dụng các ứng dụng trên điện thoại thông minh để ghi chép nhật ký sản xuất, theo dõi tình hình sâu bệnh và cập nhật thông tin thị trường. Nhờ đó, sản phẩm của chúng tôi không chỉ đạt chuẩn VietGAP mà còn tạo được niềm tin cho người tiêu dùng thông qua việc minh bạch hóa thông tin. Bên cạnh đó, HTX cũng đóng vai trò cầu nối, giúp nông dân tiếp cận các chuyên gia nông nghiệp, các chương trình đào tạo về công nghệ. Điều quan trọng hơn cả là kết nối sản phẩm với thị trường, nhất là các kênh phân phối trực tuyến. Việc quảng bá sản phẩm thông qua các sàn thương mại điện tử, mạng xã hội giúp nông dân tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái truyền thống". 

Mặc dù đạt được những thành công bước đầu, nhưng quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp 4.0 ở Hải Phòng còn nhiều thách thức. Đồng chí Ngô Ngọc Khánh, Chủ tịch Liên minh HTX thành phố Hải Phòng chia sẻ: "Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ thường khá cao, là rào cản lớn đối với nhiều nông dân còn khó khăn về tài chính. Trình độ tiếp cận và sử dụng công nghệ mới của một bộ phận nông dân còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc kết nối dữ liệu, xây dựng các nền tảng số chung cho ngành nông nghiệp cũng cần thời gian và nguồn lực lớn. Tuy nhiên, cơ hội cho nông nghiệp Hải Phòng trong kỷ nguyên 4.0 là rất lớn. Với vị trí địa lý thuận lợi về điều kiện tự nhiên, nguồn nhân lực dồi dào và sự quan tâm của chính quyền, nông dân Hải Phòng có thể tận dụng công nghệ để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao thu nhập. Việc ứng dụng công nghệ số còn giúp nông dân dễ dàng nắm bắt thông tin thị trường, điều chỉnh sản xuất phù hợp với nhu cầu, từ đó nâng cao khả năng cạnh tranh của nông sản địa phương trên thị trường trong nước và quốc tế". 

Nông nghiệp 4.0 không chỉ là câu chuyện của những thiết bị phục vụ sản xuất và kinh doanh nông nghiệp hiện đại hay phần mềm phức tạp, mà còn là câu chuyện về sự thay đổi tư duy của người nông dân. Từ những người bám ruộng truyền thống, họ đang dần trở thành những “nông dân công nghệ”, làm chủ khoa học kỹ thuật để xây dựng một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và thịnh vượng hơn cho thành phố Cảng. Con đường phía trước còn dài, nhưng với sự đồng lòng của nông dân, hợp tác xã và chính quyền, nông nghiệp Hải Phòng đang vững bước trên hành trình chuyển đổi số.

THU HẰNG