Bền bỉ xây dựng hồ sơ di sản
(HPĐT)- Suốt 12 năm bền bỉ xây dựng, hoàn thiện hồ sơ, chiều 12-7, tại Kỳ họp lần thứ 47 của Ủy ban Di sản Thế giới, Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được ghi danh là Di sản thế giới.
Vinh dự, tự hào
Nhận được thông tin Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc chính thức được ghi danh là Di sản thế giới, cụ Nguyễn Quang Phục, 87 tuổi ở phường Trần Hưng Đạo (xã Hưng Đạo, TP Chí Linh, tỉnh Hải Dương cũ) không giấu nổi niềm vinh dự, tự hào. Cụ Phục từng nhiều năm làm thủ từ ở đền Kiếp Bạc, trực tiếp tham gia công tác quản lý, bảo tồn di sản, thực hiện các nghi lễ, tục lệ cổ truyền ở khu di tích.
Cụ cho biết, quần thể di tích đã có vị trí rất quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân địa phương. “Di tích trở thành di sản, chúng tôi sẽ tiếp tục có điều kiện thể hiện truyền thống uống nước nhớ nguồn, tôn vinh các bậc thánh nhân đã mang lại sự bình an, ấm no, hạnh phúc cho thế hệ hôm nay”, cụ Phục nói.
Đây là di sản thế giới thứ 9 của Việt Nam và là di sản thế giới liên tỉnh thứ hai của Việt Nam (sau vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà). Quần thể di sản có vùng lõi rộng 525,75 ha, vùng đệm 4.380,19 ha, gồm 12 điểm di tích: Thái Miếu, chùa Lân, chùa Hoa Yên, chùa Ngọa Vân, bãi cọc Yên Giang (Quảng Ninh); chùa Côn Sơn, đền Kiếp Bạc, chùa Thanh Mai, động Kính Chủ, chùa Nhẫm Dương (TP Hải Phòng); chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà (Bắc Ninh).
Trong đó 5 điểm di tích trên địa bàn thành phố Hải Phòng là những di tích lịch sử, danh thắng tiêu biểu, đang bảo lưu những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học đặc sắc không chỉ của Việt Nam mà còn mang giá trị nổi bật toàn cầu, đáp ứng đầy đủ các tiêu chí 3 và 6 của UNESCO để ghi danh Di sản thế giới.
Bà Trần Thị Hoàng Mai, Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Hải Phòng khẳng định, việc được công nhận là di sản thế giới mang lại nhiều lợi ích cho du lịch và phát triển kinh tế - xã hội. Đây là một danh hiệu uy tín, giúp tăng cường quảng bá di sản trên trường quốc tế, thu hút khách du lịch, các chuyên gia nước ngoài đến khám phá, trải nghiệm và nghiên cứu. Thời gian tới, chắc chắn di sản sẽ thu hút sự quan tâm đầu tư của cả Chính phủ và doanh nghiệp với hệ thống nhà hàng, khách sạn, hạ tầng giao thông, các tiện ích công cộng... Bên cạnh đó, du lịch và các ngành liên quan phát triển sẽ kéo theo sự phát triển của các ngành kinh tế khác như nông nghiệp, thủ công nghiệp và dịch vụ, đem lại nguồn lợi lớn về kinh tế, xã hội tại địa phương.
Nỗ lực, quyết tâm
Hành trình xây dựng, hoàn thiện hồ sơ di sản được bắt đầu từ năm 2013, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam giao Bộ Văn hóa, thể thao và Du lịch chủ trì, hướng dẫn, phối hợp với UBND các tỉnh: Quảng Ninh, Bắc Giang (cũ) lập hồ sơ “Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử”, trình Thủ tướng Chính phủ cho phép đệ trình UNESCO xem xét, công nhận là Di sản Thế giới. Lúc đó, hồ sơ di sản có tên “Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử” và chỉ nằm trên địa bàn 2 tỉnh Quảng Ninh, Bắc Giang (cũ). Từ năm 2020 đến nay, UBND tỉnh Quảng Ninh chủ trì, phối hợp với UBND 2 tỉnh Bắc Giang (cũ), Hải Dương (cũ) chỉ đạo cơ quan chuyên môn triển khai xây dựng và đã hoàn thành Hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc. Hồ sơ được gửi tới Trung tâm Di sản thế giới (UNESCO) ngày 26-1-2024.
Từ đó đến trước khi được công nhận Di sản thế giới, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch 3 tỉnh, thành phố, đơn vị liên quan tiếp tục cung cấp tư liệu chỉnh sửa, hoàn thiện Báo cáo bổ sung thông tin Hồ sơ theo yêu cầu của ICOMOS, nhiều lần trao đổi, cung cấp thông tin và làm rõ thêm những giá trị nổi bật toàn cầu của di sản đề cử; tuyên truyền vận động hợp pháp cho hồ sơ đề cử. Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Hải Phòng Trần Thị Hoàng Mai cho biết: “Hồ sơ di sản đã trải qua 12 năm xây dựng và hoàn thiện. Ngay cả những ngày đoàn công tác của Việt Nam bảo vệ hồ sơ tại Pháp cũng đã có những lúc rất căng thẳng, hồ sơ có lúc được đánh giá ở mức có thể phải dừng lại để tiếp tục hoàn thiện, chỉnh sửa và chờ cơ hội bảo vệ sau… Nhưng cuối cùng, chúng ta đã đạt kết quả như mong đợi”.
Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản thế giới là kết quả của quá trình nỗ lực bền bỉ, sự đồng thuận cao và sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa các cấp, ngành, địa phương, tổ chức trong nước và quốc tế. Trong đó, nổi bật là sự nỗ lực, quyết tâm cao của các địa phương Quảng Ninh, Hải Phòng, Bắc Ninh trong suốt quá trình nghiên cứu, lập hồ sơ di sản.
Đây là kết quả của quá trình phối hợp tích cực giữa 3 địa phương với các cơ quan Trung ương như: Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Ngoại giao, Hội đồng Di sản Văn hóa quốc gia cùng sự tham gia chuyên môn sâu sắc của các nhà khoa học, chuyên gia trong và ngoài nước, Ủy ban Di sản Thế giới của Việt Nam, Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cùng sự hỗ trợ thiết thực của các cơ quan truyền thông, doanh nghiệp.
Thành công của hồ sơ di sản có vai trò quan trọng của Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, Phái đoàn Thường trực của Việt Nam bên cạnh UNESCO tại Paris - Pháp trong việc điều phối thông tin, kịp thời kết nối, làm việc với các cơ quan chuyên môn của UNESCO, ICOMOS, IUCN, Ủy ban Di sản Thế giới, các chuyên gia, tranh thủ sự ủng hộ, đồng thuận của 21 quốc gia thành viên Ủy ban Di sản Thế giới UNESCO.