Hoạt động trải nghiệm trại hè - Còn khoảng trống pháp lý
(HPĐT)- Dịp hè năm nay, trên địa bàn thành phố Hải Phòng có nhiều hoạt động trại hè với các mô hình đa dạng như trại hè quân đội, kỹ năng sống, STEAM, trại hè quốc tế… thu hút đông đảo cha mẹ và học sinh. Tuy nhiên, sau sự việc đáng tiếc xảy ra tại một trại hè ở Thái Nguyên, dư luận đặt câu hỏi về tính an toàn và việc quản lý loại hình hoạt động này, khi hiện nay trại hè vẫn đang vận hành trong khoảng trống pháp lý đáng lo ngại.
Tin tưởng vào quảng cáo
Đầu tháng 7 vừa qua, vụ việc một trại hè tại Thái Nguyên bị cha mẹ học sinh tố cáo không đúng quảng cáo về điều kiện ăn ở xuống cấp, nội dung kỷ luật khắc nghiệt, trẻ bị tổn thương tinh thần... đang thu hút sự chú ý của xã hội. Sự việc khiến nhiều cha mẹ học sinh ở Hải Phòng không khỏi giật mình bởi đang mùa cao điểm “săn trại hè”. Chị Nguyễn Thị Minh, ở phường An Biên cho biết: "Tôi định đăng ký cho con tham gia một trại hè 7 ngày nhưng giờ thấy không yên tâm. Không biết có kênh thông tin nào để kiểm tra xem chương trình có uy tín hay không vì thấy toàn quảng cáo là chính".
Thực tế, tại Hải Phòng, mô hình trại hè đang bùng nổ với hàng chục chương trình đa dạng: Từ học kỳ quân đội, nông trại kỹ năng, STEAM, đến dã ngoại theo chủ đề. Thời gian diễn ra trại hè có thể từ 3 đến 4 ngày hoặc cả tháng với mức chi phí từ 1 triệu đồng đến hàng chục triệu đồng/khóa. Nhiều bậc cha mẹ xem đây là giải pháp “giải phóng trẻ khỏi thiết bị điện tử”, học thêm kỹ năng sống, làm việc nhóm, tự lập. Tuy nhiên, cũng có không ít người lo ngại vì thiếu thông tin minh bạch về đơn vị tổ chức, chất lượng chương trình và năng lực nhân sự. Anh Hoàng Văn Duy, có hai con nhỏ từng tham gia trại hè tại phường Hồng Bàng cho biết: Trại hè nào cũng giới thiệu “giáo trình quốc tế”, “học mà chơi - chơi mà học” nhưng thật ra ngoài việc đăng ký đóng tiền và cam kết miệng thì nhiều đơn vị tổ chức trại hè không có hợp đồng hoặc giấy tờ chứng minh năng lực, điều kiện tổ chức, chuyên môn của người quản lý vận hành. Trong bối cảnh đó, tôi lựa chọn các đơn vị tổ chức là cơ quan nhà nước để bảo đảm an toàn cho con.
Cần có cơ chế pháp lý
Thực tế hiện nay, các hoạt động trại hè phần lớn là chương trình giáo dục kỹ năng sống, giáo dục trải nghiệm ngoài nhà trường. Các hoạt động trải nghiệm kỹ năng sống chủ yếu được quy định trong các lĩnh vực như giáo dục, lao động, trẻ em, an toàn, y tế và văn hóa. Như Thông tư số 04/2014/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo quy định về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống và hoạt động giáo dục ngoài giờ chính khóa. Trong đó, các đơn vị độc lập tổ chức hoạt động kỹ năng sống phải bảo đảm các tiêu chí: Có phê duyệt của cơ quan quản lý giáo dục; có giáo trình, tài liệu rõ ràng, phù hợp lứa tuổi; bảo đảm cơ sở vật chất, y tế, ăn uống, phòng cháy, chữa cháy; đội ngũ giảng viên, hướng dẫn viên có chuyên môn và kỹ năng sư phạm; phải bảo đảm an toàn, có kế hoạch tổ chức chi tiết và báo cáo với Sở Giáo dục và Đào tạo... Tuy nhiên, những quy định này còn chung chung dành cho lĩnh vực kỹ năng sống, chưa đề cập trực tiếp đến mô hình “trại hè” gồm cả việc học, ăn, ngủ, nghỉ... thực tế diễn ra cả tuần, thậm chí cả tháng của trẻ. Do đó khi xảy ra sự cố rất khó quy kết trách nhiệm cụ thể do các bên tổ chức có thể đổ lỗi cho nhau, hậu quả vẫn là trực tiếp trẻ và gia đình gánh chịu.
Về vấn đề này, luật sư Nguyễn Thị Thùy, Trưởng văn phòng luật sư Lam Sơn (Đoàn luật sư thành phố) bày tỏ: Hiện nay, các trung tâm tổ chức trại hè có thể hoạt động dưới nhiều hình thức, từ công ty du lịch, tổ chức cộng đồng, đoàn thể… mỗi đơn vị lại do một cơ quan khác nhau quản lý. Điều này dẫn tới sự phân mảnh, thiếu nhất quán trong khâu giám sát, quản lý. Không có quy chuẩn nên đơn vị, tổ chức nào cũng có thể đứng ra tổ chức trại hè, miễn là đăng ký được tư cách pháp nhân. Do đó, các sự cố như trẻ bị tổn thương tinh thần, tai nạn, thậm chí xâm hại trong trại hè rất khó xử lý khi thiếu quy định rõ ràng về giám sát, báo cáo sự việc, quy trình tiếp nhận khiếu nại hay trách nhiệm bồi thường. Để khắc phục bất cập này, cần thống nhất xây dựng quy định hoặc bộ tiêu chuẩn toàn quốc về các hoạt động giáo dục trải nghiệm trại hè, phân nhóm theo nội dung và độ tuổi. Trong đó, cần quy định rõ điều kiện thành lập, hoạt động và cấp phép cho các trung tâm tổ chức trại hè; phân loại rõ mô hình trại hè (kỹ năng sống, học thuật, quân đội, STEAM...) và yêu cầu riêng với từng nhóm; yêu cầu bắt buộc đào tạo, tập huấn định kỳ cho người tổ chức về an toàn, pháp luật trẻ em. Quan trọng hơn, cần thiết lập cơ chế hậu kiểm, xử phạt, thu hồi giấy phép nếu đơn vị tổ chức trại hè vi phạm.
Có thể nói, mô hình “trại hè” là xu hướng giáo dục văn minh, đáp ứng nhu cầu thiết thực của rất nhiều bậc cha mẹ hiện nay với mong muốn cho con những trải nghiệm, kiến thức bổ ích trong mùa hè. Do đó, việc “luật hóa” từ các cơ quan chức năng tạo một hành lang pháp lý minh bạch là vô cùng điều cần thiết, không chỉ là mong mỏi của các bậc cha mẹ mà còn chính từ các đơn vị tổ chức “trại hè” khi muốn tổ chức các chương trình bài bản, uy tín. Bên cạnh đó, trong bối cảnh luật pháp đang cần hoàn thiện thì cha mẹ chính là “bộ lọc đầu tiên” trước khi gửi con tham gia các trại hè. Hãy tìm hiểu kỹ về yếu tố pháp lý, năng lực tổ chức, cũng như cân nhắc mức độ phù hợp với độ tuổi và tâm lý con, nên lựa chọn các cơ quan, tổ chức nhà nước uy tín trong lĩnh vực này để bảo đảm môi trường an toàn cho trẻ.