Nỗ lực xây dựng thị trường thuốc minh bạch
Lộ trình triển khai kê đơn thuốc điện tử được Bộ Y tế đưa ra trong Thông tư 26/2025 về quy định đơn thuốc và việc kê đơn thuốc hóa dược, sinh phẩm trong điều trị ngoại trú, có hiệu lực từ ngày 1-7. Theo đó, các bệnh viện phải thực hiện kê đơn thuốc điện tử trước ngày 1- 10-2025, còn các cơ sở khám, chữa bệnh khác phải hoàn thành trước ngày 1-1-2026. Tuy nhiên, ghi nhận những ngày đầu triển khai quy định mới cho thấy còn nhiều vướng mắc, đòi hỏi sự quyết liệt từ các cơ sở khám, chữa bệnh, nhà thuốc và người dân để xây dựng thị trường thuốc minh bạch, công khai.
Bất an, lo lắng mua phải thuốc giả
Tối 16-7, chị Nguyễn Thị Tâm, ở phố Phạm Minh Đức (phường Gia Viên) đến Nhà thuốc số 2 (Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp) mua thuốc cho bố bị tiểu đường, cao huyết áp, gout, suy thận giai đoạn 4. Đơn thuốc do bác sĩ một phòng khám tư nhân kê. Tuy nhiên, dược sĩ của nhà thuốc cho biết, theo quy định mới, các nhà thuốc không bán thuốc bác sĩ kê đơn viết tay dù công tác trong hay ngoài bệnh viện.
Cầm đơn thuốc của bác sĩ kê, chị Tâm sang Nhà thuốc 307, đối diện cổng Bệnh viện hữu nghị Việt Tiệp thì dễ dàng mua được thuốc. Tuy nhiên, chị Tâm lại lo lắng cho biết: “Bố tôi bị bệnh mạn tính, tháng nào cũng phải đến bác sĩ thăm khám, lấy đơn mua thuốc. Mỗi đơn thuốc từ 5-6 triệu đồng, tùy thuộc vào tiến triển của bệnh. Dù có nhiều nhà thuốc để lựa chọn nhưng tôi vẫn tin tưởng, ưu tiên mua thuốc tại nhà thuốc của bệnh viện vì biết thuốc qua đấu thầu, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng. Chưa kể, do được trợ giá nên thuốc tại bệnh viện hiện nay có giá “mềm” hơn một số nhà thuốc bên ngoài. Bây giờ các nhà thuốc của bệnh viện không bán thuốc kê đơn viết tay, chưa nói tới giá cả, việc phải mua thuốc bên ngoài cũng khiến tôi băn khoăn về chất lượng, nguồn gốc thuốc, nhất là các thuốc ngoại”.
Sự lo ngại của chị Tâm cũng là tâm lý chung của nhiều người bệnh, nhất là những tháng gần đây, thông tin về các cơ quan chức năng ở một số tỉnh, thành phố phát hiện, xử lý không ít vụ việc buôn bán, kinh doanh thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ càng khiến người dân trở nên lo lắng, bất an.
Quyết tâm thực hiện
Ghi nhận việc thực hiện quy định mới của Bộ Y tế về triển khai kê đơn thuốc điện tử có thể dẫn đến khó khăn ban đầu đối với người bệnh, gia đình người bệnh do thói quen mua bán thuốc không có đơn hoặc đơn viết tay, song BSCK2 Trần Quốc Trinh, Phó giám đốc Sở Y tế khẳng định đây là bước tiến rất lớn trong kiểm soát tình trạng bán thuốc không theo đơn, nhất là thuốc kháng sinh. Đây là điều có lợi đối với người dân, hướng tới xây dựng thị trường thuốc công khai, minh bạch. Bởi lẽ, việc kết nối liên thông giữa hệ thống kê đơn thuốc điện tử và Hệ thống Quản lý dược quốc gia là một giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả giám sát sử dụng thuốc. Chỉ khi sử dụng đơn thuốc điện tử rộng khắp trên phạm vi toàn quốc mới bảo đảm giám sát, quản lý hoạt động kê đơn thuốc và bán thuốc theo đơn tới từng cơ sở y tế, nhà thuốc trên địa bàn. Đồng thời, kịp thời phát hiện và xử lý kịp thời các hành vi lạm dụng thuốc, kê đơn sai quy định hoặc bán thuốc khi không có đơn; kinh doanh, mua bán thuốc giả, thuốc không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
Để triển khai hiệu quả Thông tư 26/2025 của Bộ Y tế, Sở Y tế yêu cầu các bệnh viện, cơ sở khám, chữa bệnh trên địa bàn thành phố thực hiện nghiêm lộ trình triển khai kê đơn thuốc điện tử. Trong đó, yêu cầu các bác sĩ thực hiện nghiêm việc kê đơn thuốc điện tử cho người bệnh; nhà thuốc của các bệnh viện đi đầu trong việc bán thuốc kê đơn điện tử... Theo Phó giám đốc Sở Y tế Trần Quốc Trinh, thời gian tới, Bộ Y tế, Sở Y tế tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, cập nhật phần mềm, trong đó ưu tiên hướng dẫn tuyến y tế cơ sở, bảo đảm mọi cơ sở khám, chữa bệnh đều có thể triển khai hiệu quả. Tuy nhiên, để hướng tới thị trường thuốc minh bạch, bên cạnh sự quyết liệt trong chỉ đạo, tổ chức thực hiện của cơ quan quản lý nhà nước, các bệnh viện, các cơ sở khám, chữa bệnh công lập, tư nhân, các nhà thuốc, người dân cũng cần nhận thức rõ, tuân thủ nghiêm quy định, từng bước xóa bỏ tình trạng “trong bệnh viện thì cấm nhưng dễ dàng mua thuốc bằng đơn viết tay tại các nhà thuốc ngoài bệnh viện”.
Theo thông tin của Hội Tin học y tế Việt Nam, hiện nay, Bộ Y tế xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống đơn thuốc quốc gia giúp việc quản lý đơn thuốc minh bạch. Trong đó, hệ thống quản lý thuốc kê đơn có đầy đủ mã cơ sở khám, chữa bệnh, mã bác sĩ, mã đơn thuốc. Những dữ liệu này được liên thông, tập trung trên hệ thống quản lý thuốc kê đơn. Dự kiến, mỗi năm hệ thống này có thể lưu trữ tới 600 triệu đơn thuốc.