Bịt “lỗ hổng” trong hoạt động tàu du lịch
Gần 1 tuần sau thảm kịch lật tàu Vịnh Xanh 58 trên vịnh Hạ Long (tỉnh Quảng Ninh) làm 37 người chết, 2 người mất tích, dư luận vẫn chưa hết bàng hoàng, xót xa. Cũng trong ngày tàu Vịnh Xanh gặp nạn, tàu chở 30 du khách trai nghiệm câu mực trên vùng biển Thiên Cầm (tỉnh Hà Tĩnh) bị chìm, rất may toàn bộ người trên tàu được cứu nạn kịp thời. Trước thiên tai ngày càng khó lường, những sự việc đáng tiếc trên đang đe dọa trực tiếp đến ngành du lịch, nhất là du lịch biển, đồng thời là lời cảnh báo đắt giá về những bất cập trong trong bảo đảm an toàn hàng hải cũng như công tác quản lý của cơ quan chức năng.
Chưa bàn đến nguyên nhân khách quan do thời tiết diễn biến phức tạp, phân tích sâu hơn về vụ lật tàu Vịnh Xanh 58 sẽ thấy rõ những “lỗ hổng” dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Mặc dù tàu được đăng kiểm và cấp phép hoạt động đầy đủ, song khi xảy ra sự cố, thuyền viên không kịp phản ứng. Điều này đặt ra câu hỏi về các quy định an toàn của tàu du lịch hiện hành đã đầy đủ, chặt chẽ để ứng phó với diễn biến thời tiết cực đoan hay chưa. Cụ thể, quy định về an toàn hàng hải, bao gồm cả tiêu chuẩn về khả năng chống chịu thiên tai của tàu, quy trình kiểm soát việc xuất bến trong điều kiện thời tiết xấu, năng lực ứng phó của thuyền viên, hoạt động của hệ thống định vị GPS… Vụ việc còn cho thấy tầm quan trọng của việc trang bị kiến thức và kỹ năng thoát hiểm cho du khách ở các tình huống cụ thể khi đi du lịch bằng tàu biển. Từ những vấn đề đặt ra, yêu cầu cấp thiết đối với các ngành, đơn vị liên quan là cần khẩn trương rà soát, cải tiến đồng bộ từ hệ thống cảnh báo khẩn cấp, cập nhật tình hình thời tiết theo thời gian thực, đến tiêu chuẩn tàu và quy trình giám sát hành trình để bảo đảm an toàn cho người, phương tiện.
Sự việc cũng là lời nhắc nhở sâu sắc đối với những địa phương có du lịch biển, trong đó có Hải Phòng. Theo thống kê, toàn thành phố có 326 tàu du lịch, tàu khách, tập trung ở đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn. Liên quan đến tàu du lịch, những năm qua cũng xảy ra một số vụ việc như cháy tàu, va chạm giữa tàu du lịch và tàu chuyển tải… Thực tế cho thấy, khi xảy ra tai nạn, sự cố trên biển, việc khắc phục, cứu nạn, cứu hộ gặp rất nhiều khó khăn vì phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, sóng gió cũng như phương tiện, trang bị còn hạn chế. Để bảo đảm an toàn cho người, phương tiện, các lực lượng chức năng siết chặt công tác quản lý từ khâu đăng ký, đăng kiểm cũng như theo dõi lịch trình khi tàu hoạt động trên biển, kiên quyết không cho tàu rời bến khi có vi phạm.
Hiện vẫn đang mùa cao điểm du lịch biển, việc cần kíp trước mắt là các cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị lữ hành, chủ tàu cần nâng cao kỹ năng ứng phó thiên tai, tình huống bất ngờ phát sinh của thuyền viên; yêu cầu bắt buộc du khách lên tàu phải mặc áo phao, hướng dẫn vị trí, phương tiện thoát hiểm… Bên cạnh đó tiếp tục quan tâm đầu tư trang thiết bị cứu nạn, cứu hộ hiện đại, tiên tiến cho các lực lượng chức năng; nâng cao kỹ năng và sự phối hợp của lực lượng cứu nạn. Việc xây dựng hệ thống thông tin liên lạc hiệu quả giữa các tàu và cơ quan quản lý cũng là yếu tố then chốt để ứng phó kịp thời khi xảy ra hoặc có nguy cơ xảy ra sự cố; dự báo thời tiết, nhất là các hiện tượng cực đoan sớm và chính xác là điều rất quan trọng. Về lâu dài, cần chuyển đổi số mạnh mẽ theo hướng cấp lệnh điện tử, quản lý du khách bằng mã QR, theo dõi vị trí tàu theo GPS thời gian thực, tích hợp với bản đồ số, radar giám sát; liên thông dữ liệu giữa cảng vụ, biên phòng, doanh nghiệp, cơ quan khí tượng và trung tâm cứu hộ để kịp thời phát hiện, xử trí tình huống phát sinh.