“Những vần thơ ân nghĩa”
(HPĐT)- Ngày 16-7 vừa qua, Câu lạc bộ (CLB) Thơ lục bát Hải Phòng tổ chức chương trình giao lưu thơ nhạc với chủ đề “Những vần thơ ân nghĩa”. Chương trình giới thiệu hơn 40 tác phẩm thơ và nhạc trong tổng số 50 sáng tác thu hút được từ đợt vận động sáng tác của CLB nhân kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27-7-1947 - 27-7-2025).
Mỗi bài thơ và nhạc phẩm được sáng tác, đọc, trình diễn theo nhiều hình thức khác nhau, nhưng đều thấm đẫm sự biết ơn, lòng tri ân sâu sắc với các anh hùng liệt sĩ hy sinh vì đất nước, nỗi đau của đất mẹ Việt Nam, nỗi đau của những người mẹ, những gia đình có con, cháu ra đi trong số hơn 1,2 triệu liệt sĩ của cả nước.
Trong 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, có hơn 4.000 cán bộ, chiến sĩ quân đội ta hy sinh. Máu xương họ hòa vào từng tấc đất thành cổ. Nhà thơ Trịnh Toại, Chủ nhiệm CLB là một sĩ quan quân đội, một cựu chiến binh, ông viết bài thơ “Chị vào Thành cổ tìm anh”: "Lá buồn trút sợi heo may/Chị đi tìm lại tháng ngày bên anh/Lần theo dấu tích “Cổ Thành”/Bạc màu hương khói, cỏ xanh nghẹn ngào". Sự hy sinh của người con luôn là nỗi đau tột cùng đối với người mẹ, bởi đó là máu thịt, là ruột rà, là cả tương lai mà người mẹ dành trọn tình yêu thương. Nhà thơ Mai Quốc Quỳ mang tới chương trình bài thơ “Tuổi xanh”: "Mẹ già đợi tận hoàng hôn /Tuổi cao khuất bóng mà con chưa về … /Bàn thờ liệt sĩ ảnh còn đôi mươi". Đồng điệu xúc cảm với những dòng thơ của cựu chiến binh Lê Bá Dương: "Đò lên Thạch Hãn ơi… chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó bạn tôi nằm/ Có tuổi hai mươi thành sóng nước/ Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm”, nhà thơ Phạm Thúy Vinh sáng tác bài thơ “Chiều thành cổ”: "Thạch Hãn ơi! Giữa bao la/ Sóng xanh cuộn... sóng lòng ta tuôn trào/ Mênh mang vỗ đến nôn nao/ Tuổi xanh dâng hiến hòa vào dòng xanh".
Nghĩa trang liệt sĩ huyện Vĩnh Linh là nghĩa trang liệt sĩ lớn thứ 3 trên địa bàn tỉnh Quảng Trị với gần 6.000 anh hùng, liệt sĩ của 41 tỉnh, thành phố cả nước đang yên nghỉ. Ở đó có 7 tấm bia đá ghi chiến công oanh liệt của 7 anh hùng - liệt sĩ chống Pháp tiêu biểu hy sinh trên chiến trường miền Nam, được Bác Hồ chỉ đạo xây dựng năm 1958. Nhà thơ Hoài Khánh trong một lần đến đây đã viết bài thơ “Chiều nghĩa trang Vĩnh Linh” khi đứng trước mộ anh hùng liệt sĩ Ngô Mây, người hy sinh anh dũng trong một trận đánh bom cảm tử vào tháng 10 năm 1947, khi ôm bom ba càng lao vào xe cơ giới của quân Pháp, tiêu diệt một trung đội lính Âu Phi.
Còn nhà thơ Hoàng Minh Thuận cảm nhận sâu sắc sự mất mát của quê hương, dòng tộc và nhân dân đã viết bài thơ “Tháng Bảy - Mùa tri ân: "Biển trời Tổ quốc vẫn còn/ Âm vang tiếng gọi cháu con đáp đền/ Tháng này, dẫu chỉ một tên/ Ngàn tim ghi tạc, vạn bên ghi lòng”. Bài thơ “Bên đài tưởng niệm” của nhà thơ Lưu Bích Thu cũng hòa cùng mạch cảm xúc ấy: “Nhạt nhòa nước mắt cứ rơi/ Bên đài tưởng niệm lòng tôi nghẹn ngào".
Trước những ngôi mộ của những liệt sĩ chưa biết rõ tên tuổi quê quán, nhà thơ Vũ Phương Nhi xúc động viết bài thơ “Phần mộ vô danh”: "Mãi thương phần mộ bây giờ/ Vô danh ở lại dõi... mờ... xa xăm/ Đất thiêng nơi ấy Anh nằm/ Xót xa vô hạn, càng căm quân thù/ Quê hương vẫn mãi hát ru/ Ngủ ngon Anh nhé, giấc thu... ngàn đời...".
Với nhà thơ Thy Nguyên, hình ảnh người mẹ gặp tại nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Vị Xuyên là nơi yên nghỉ của gần 2.000 liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc mang tới xúc cảm đặc biệt: "Mẹ ơi gió khóc nôn nao/ Thổi chiều xuống thấp, lẩn vào khói hương…/ Bấp bênh giọt ngắn giọt vay/ Hàng hàng bia mộ nở gầy tiếng con/ Vị Xuyên nở những hao mòn/ Vai mẹ rung lệch chon von nghĩa dành".
Nhà thơ Trần Tích Thiện với bài thơ “Thương em” kể lại hành trình tình yêu của một người thương binh với người vợ thân thương của mình, họ gắn bó từ thuở thanh xuân: Đến nay tóc đã nhuốm màu pha sương/ Vẫn găm mảnh đạn trong đầu/ Và trong máu nhiễm chất màu da cam, viết về sự hy sinh lặng thầm của người phụ nữ và hậu quả tàn khốc sau chiến tranh. Bài thơ “Thăm lại chiến trường xưa” nhà thơ Vũ Thị Sinh ghi lại cảm nhận khi thăm lại Đông Hà (Quảng Trị) nơi mà 53 năm trước, bà cùng đồng đội mình chiến đấu bảo vệ từng tấc đất của Tổ quốc.
Chương trình “Những vần thơ ân nghĩa” khép lại với bài hát “Cỏ non Thành cổ” của nhạc sĩ Tân Huyền, do nhà thơ Vũ Thúy Hồng trình bày. Mỗi vần thơ, câu hát, những phút giây lắng đọng, sẻ chia mà các thành viên của CLB thơ Lục Bát Hải Phòng mang tới chương trình thể hiện tấm lòng biết ơn, sự kính trọng đối với các anh hùng liệt sĩ và những thương binh chịu nhiều đau thương, mất mát trong các cuộc chiến tranh để xây nền độc lập, hòa bình cho dân tộc hôm nay và mai sau".