Tuyển sinh đầu cấp không giới hạn theo địa giới hành chính cấp xã: Nơi thừa, nơi thiếu
Điểm mới của năm học 2025-2026 là công tác tuyển sinh mầm non, đầu cấp tiểu học, THCS không còn bó gọn trong phạm vi một phường, xã mà các trường được phép tuyển sinh không giới hạn học sinh theo địa giới hành chính cấp xã. Đây là điểm thuận lợi để các cha mẹ học sinh đăng ký chọn trường cho con, phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tuy nhiên, chủ trương mới cũng phát sinh một số bất cập, nhất là việc tuyển sinh diễn ra muộn khiến số lượng học sinh phân bố không đồng đều giữa các trường, ảnh hưởng đến kế hoạch tổ chức lớp học cho năm học mới.
Bất cập trong tuyển sinh
Bất cập này hiện đang phát sinh chủ yếu tại các trường học khu vực Đông Hải Phòng, khi công tác tuyển sinh được triển khai từ ngày 1 đến hết ngày 27- 7, ngay sau khi hoàn tất việc sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã. Ghi nhận tại một số trường trong khu vực cho thấy, những trường thuộc nhóm “top đầu” thu hút lượng lớn hồ sơ đăng ký, vượt xa chỉ tiêu và kế hoạch tuyển sinh đã đề ra. Ngược lại, nhiều trường ở khu vực vùng ven lại rơi vào tình trạng thiếu học sinh, gây khó khăn trong việc sắp xếp, tổ chức lớp học cho năm học mới.
Hiệu trưởng Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng (phường Hồng Bàng) Đoàn Thị Thu Hằng cho biết, nếu tuyển sinh đúng tuyến tại phường Hoàng Văn Thụ (cũ), trường chỉ tuyển được 61 trẻ vào lớp 1, chưa đầy 2 lớp. Tuy nhiên, từ tháng 3-2025, trường xây dựng kế hoạch tuyển sinh phù hợp điều kiện cơ sở vật chất, nhân sự với 245 học sinh lớp 1, chủ yếu là học sinh trái tuyến. Đến ngày 24-7, trường tiếp nhận 304 hồ sơ học sinh đăng ký vào lớp 1, vượt 49 học sinh so với kế hoạch.
Ngược lại với các trường trên, một số trường khác lại khó khăn trong công tác tuyển sinh đầu cấp. Như Trường tiểu học Quang Trung (phường Kiến An), đến ngày 23-7 mới tuyển sinh được 90 học sinh vào lớp 1, đạt hơn 60% so với kế hoạch tuyển 140 học sinh. Cô Nguyễn Thị Lan, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, trường có 18 phòng học đều trang bị đầy đủ trang thiết bị hiện đại. Nhà trường tổ chức học 2 tầm/ngày và tổ chức ăn bán trú cho 100% học sinh các khối lớp. Tuy nhiên, hạn chế lớn nhất là vị trí trường nằm sâu trong ngõ của khu Cựu Viên, không thuận tiện cho việc đưa đón học sinh. Năm học trước, trường tuyển được 118 học sinh của phường Bắc Sơn (cũ). Nhưng năm nay, nhiều cha mẹ chuyển đăng ký cho con em học ở các trường khác gần nhà hơn. Hiện nay, nhà trường vẫn đang kiên trì tuyển sinh đến hạn cuối 27- 7. Hay cùng địa bàn phường Hồng Bàng, Trường tiểu học Nguyễn Huệ khó tuyển sinh hơn trong khi nhiều học sinh đăng ký về Trường tiểu học Đinh Tiên Hoàng.
Sớm hướng dẫn điều chỉnh phù hợp thực tế
Hiện nay, cả những trường tuyển sinh đầu cấp vượt chỉ tiêu và những trường chưa tuyển đủ số lượng theo kế hoạch đều đang báo cáo và chờ hướng dẫn, quyết định từ chính quyền địa phương và Sở Giáo dục và Đào tạo. Việc này nhằm bảo đảm ổn định công tác tổ chức dạy và học cho năm học 2025–2026.
Tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2025 của HĐND thành phố mới đây, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lương Văn Việt thông tin, vướng mắc trong tuyển sinh đầu cấp chủ yếu phát sinh ở các trường khu vực Đông Hải Phòng. Ông Việt lý giải, ngày 29-5-2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành văn bản 2714 về hướng dẫn tuyển sinh đầu cấp, trong đó có quy định mới về tuyển sinh mầm non, tuyển sinh đầu cấp tiểu học, THCS không giới hạn theo địa giới hành chính cấp xã. Trong khi ở khu vực Tây Hải Phòng, các trường tổ chức tuyển sinh sớm trong tháng 6-2025 nên cơ bản ổn định. Còn khu vực Đông Hải Phòng, công tác tuyển sinh của các trường được triển khai muộn hơn, trong tháng 7-2025, ngay sau khi hoàn thành sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, nên phát sinh bất cập kể trên, dẫn đến lúng túng trong công tác chuẩn bị năm học mới.
Theo quy định, các trường thừa chỉ tiêu tuyển sinh phải xây dựng tiêu chí để xét tuyển, sau đó chuyển số học sinh tuyển vượt chỉ tiêu về các trường còn lại trên địa bàn nhưng phải phù hợp điều kiện thực tế của trường, địa phương. Theo lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở đang nắm bắt thông tin từ các trường và sẽ phối hợp chặt chẽ với chính quyền các địa phương để kịp thời tháo gỡ vướng mắc về công tác tuyển sinh đầu cấp, bảo đảm công tác dạy và học của các trường trong năm học 2025-2026.
Vấn đề nảy sinh "nơi thừa, nơi thiếu" khi tuyển sinh đầu cấp do thực hiện quy định không phân biệt địa giới hành chính từ năm học 2025-2026 sẽ tạo ra sự cạnh tranh lớn giữa các trường trong thu hút học sinh, đòi hỏi các trường phải nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện hơn. Đối với các trường thiếu chỉ tiêu tuyển sinh, gặp rào cản về vị trí điểm trường hay chất lượng đào tạo chưa cao, cần chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, tham mưu địa phương, ngành Giáo dục và Đào tạo sớm đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị học tập, để học sinh được phát triển toàn diện về trí tuệ, thể chất... Chỉ có vậy, các trường mới nhanh chóng khẳng định chất lượng, tạo sức hút bền vững khi thực hiện tuyển sinh đầu cấp trước mỗi năm học mới.